VI KZP 14/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Fornalik (sprawozdawca). Sędziowie: S. Godlewski, W. Żebrowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Adama S., oskarżonego z art. 208 k.k. w związku z art. 60 § 2 k.k., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.k. przez Sąd Wojewódzki w K. - postanowieniem z dnia 4 kwietnia 1980 r. - zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"1. Czy przewidziane w art. 60 § 2 k.k. wymaganie dwukrotnego skazania w warunkach z art. 60 § 1 k.k. jest spełnione również wtedy, gdy przestępstwa powrotne drugie i trzecie, przedzielone odbyciem kary, nie były do siebie podobne, a recydywa wywodziła się tylko z pierwszego skazania, w szczególności czy zachodzi recydywa wielokrotna, jeżeli oskarżony był uprzednio skazany: pierwszym wyrokiem na podstawie art. 259 k.k. z 1932 r., drugim wyrokiem na podstawie art. 208 k.k. w związku z art. 60 § 1 k.k., trzecim wyrokiem na podstawie art. 182 § 1 k.k. w związku z art. 60 § 1 k.k., a w obecnej, czwartej sprawie odpowiada za czyn określony w art. 208 k.k.?2. Czy przestępstwo określone w art. 259 k.k. z 1932 r., w art. 210 i 182 § 1 k.k. są podobne (art. 120 § 2 k.k.)?3. Czy ustalenie recydywy określonej w art. 60 § 1 k.k. w jednym z poprzednich wyroków (w trzeciej sprawie) wiąże sąd w aktualnej czwartej sprawie?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej na pytanie sformułowane w pkt 3, a odmówić udzielenia odpowiedzi na pytanie sformułowane w pkt 1 i 2.Uzasadnienie faktyczneZagadnienie prawne przytoczone w pkt 3 postanowienia Sądu Wojewódzkiego zostało już częściowo wyjaśnione w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 1979 r. - VI KZP 5/79 (OSNKW 1979, z. 6, poz. 64). Sąd Najwyższy - rozważając w niej wpływ zawartego w prawomocnym wyroku ustalenia o skazaniu sprawcy za przestępstwo podobne na decyzję o odwołaniu warunkowego przedterminowego zwolnienia na podstawie art. 95 § 1 k.k. - stwierdził, że: "Ustalenie popełnienia przez sprawcę podobnego przestępstwa umyślnego, zawarte w prawomocnym orzeczeniu skazującym go na karę pozbawienia wolności, wiąże sąd rozstrzygający na podstawie art. 95 § 1 k.k. o odwołaniu warunkowego przedterminowego zwolnienia tego sprawcy." W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono m. in., że ze sformułowania: "(...) zwolniony w okresie próby popełnił podobne przestępstwo umyślne, za które orzeczono prawomocnie karę pozbawienia wolności (...)", użytego w art. 95 § 1 k.k., wynika wprost, że jedyną, przewidzianą przez ustawę, formą stwierdzenia faktu popełnienia podobnego przestępstwa jest prawomocne orzeczenie skazujące. Sąd Najwyższy wskazał następnie, że w świetle przytoczonego sformułowania art. 95 § 1 k.k. inny sposób ustalenia, iż zachodzi wymieniona w tym przepisie przesłanka odwołania warunkowego zwolnienia, jest niedopuszczalny.Przepis art. 60 § 2 k.k., na którego tle wyłoniło się rozważane zagadnienie prawne, posługuje się również sformułowaniem wskazującym niewątpliwie, że jedyną podstawę do uznania, iż sprawca był poprzednio skazany w warunkach art. 60 § 1 k.k., stanowi ustalenie zawarte w prawomocnym wyroku skazującym. Wniosek taki wynika z jednoznacznego zwrotu: "(...) sprawcy skazanemu dwukrotnie w warunkach określonych w § 1 (...)", użytego w art. 60 § 2 k.k., a wyłączającego, podobnie jak regulacja zawarta w art. 95 § 1 k.k., możliwość innego sposobu ustalenia wspomnianego faktu (tj. poprzedniego skazania w warunkach określonych w art. 60 § 1 k.k.). Na słuszność przedstawionego wyżej stanowiska wskazują pośrednio także treść art. 275 k.p.k. oraz § 12-14 rozporządzenia Ministrów Sprawiedliwości i Obrony Narodowej z dnia 23 grudnia 1969 r. w sprawie określenia trybu rejestracji osób prawomocnie skazanych oraz sposobu zbierania w postępowaniu karnym danych dotyczących tych osób, jak również organów obowiązanych do wykonania tych czynności (Dz. U. Nr 37, poz. 327). Wymienione przepisy, określając m. in. zasady obowiązujące właściwe organy przy ustalaniu powrotu do przestępstwa, nakazują także opierać się w tym zakresie wyłącznie na ustaleniach zawartych w prawomocnych orzeczeniach.W świetle powyższych wywodów przyjąć należy, że przy ocenie, czy oskarżony jest sprawcą wielokrotnie powracającym do przestępstwa w rozumieniu art. 60 § 2 k.k., sąd jest związany ustaleniem o popełnieniu przez niego przestępstwa w warunkach określonych w art. 60 § 1 k.k. zawartym w prawomocnym wyroku skazującym. Z powyższego stwierdzenia zaś wynika wniosek, że sąd rozważając kwestię zastosowania art. 60 § 2 k.k. ustala w tym zakresie, czy istnieją prawomocne orzeczenia skazujące oskarżonego za przestępstwa popełnione w warunkach określonych w art. 60 § 1 k.k. Sąd nie jest natomiast uprawniony w tym wypadku do badania ani zasadności tych orzeczeń, ani do dokonywania odmiennych ustaleń co do podobieństwa przestępstw.W związku z przedstawionym wyżej ustosunkowaniem się do kwestii poruszonej w pkt 3 postanowienia nie zachodzi potrzeba rozważenia problematyki zawartej w pkt 2.Jeżeli chodzi zaś o zagadnienie sformułowane w pkt 1, zauważyć należy, że objęta nim problematyka niezależnie od wyjaśnienia jej w wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawie prawidłowego stosowania przepisów dotyczących przestępstw popełnionych w warunkach recydywy (uchwała połączonych Izb Karnej i Wojskowej z dnia 22 grudnia 1978 r. - VII KZP 23/77, OSNKW 1979, z. 1-2, poz. 1) nie stwarza konieczności udzielenia odpowiedzi ze względu na treść art. 60 § 2 k.k., według którego do uznania recydywy wielokrotnej wystarcza również - jeżeli zachodzą pozostałe warunki przewidziane w tym przepisie - aby ponowne przestępstwo było podobne chociażby do jednego z poprzednich przestępstw.