I KR 180/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia L. Jax (sprawozdawca). Sędziowie: F. Kozłowski, W. Ochman.Prokurator Prokuratury Generalnej: K. Zdrojewski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Witolda K., oskarżonego z art. 138 § 1 i art. 212 § 1 k.k. w związku z art. 25 § 2 k.k., z powodu rewizji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w C. z dnia 26 lutego 1980 r.:1) zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że stosując - na podstawie art. 25 § 2 i art. 57 § 1 i 3 k.k. - do przypisanego oskarżonemu czynu przewidzianego w art. 138 § 1 k.k. nadzwyczajne złagodzenie kary wymierzył mu za czyn ten oraz jako karę łączną 2 lata pozbawienia wolności (...);2) na podstawie art. 404 k.p.k. poprawił kwalifikację prawną czynu opisanego w pkt II aktu oskarżenia w ten sposób, że uznał, iż czyn ten wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 212 § 1 i art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 20, poz. 106) w związku z art. 10 § 2 k.k. i art. 25 § 2 k.k. (...).Uzasadnienie faktyczneWitold K. odpowiadał przed Sądem Wojewódzkim w C. jako oskarżony o to, że:1) w dniu 9 października 1979 r. w Z. umyślnie podpalił drewnianą stodołę swego teścia Franciszka S. w ten sposób, iż po uprzednim rozpaleniu ogniska z przygotowanych łąt ziemniaczanych w odległości 24 m od wymienionej stodoły celowo przeniósł palące się łąty do stodoły, powodując tym zapalenie się jej, a następnie całkowite spalenie, czym spowodował zagrożenie dla pozostałych zabudowań teściów oraz sąsiada, tj. o popełnienie czynu określonego w art. 138 § 1 k.k.;2) w czasie i miejscu, jak opisano w pkt 1, umyślnie uszkodził - czyniąc niezdatnymi do użytku - 3 węże łączące W-52 i wąż W-75 od motopompy strażackiej w ten sposób, iż w czasie gaszenia pożaru poprzecinał je siekierą, powodując szkodę w mieniu społecznym na ogólną sumę około 8.120 zł, tj. o popełnienie czynu określonego w art. 212 § 1 k.k.Wyrokiem z dnia 26 lutego 1980 r. wyżej wymieniony Sąd Wojewódzki:1) oskarżonego Witolda K. uznał za winnego popełnienia obydwu czynów zarzuconych aktem oskarżenia, a opisanych wyżej w pkt 1 i 2, stwierdzając, że czynów tych oskarżony dopuścił się w stanie ograniczonej poczytalności w rozumieniu art. 25 § 2 k.k., i za to za czyn opisany pkt 1 skazał go na podstawie art. 138 § 1 k.k. na karę 3 lat pozbawienia wolności, a za czyn opisany w pkt 2 - na podstawie art. 212 § 1 k.k. - na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności;2) na podstawie art. 66-67 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu karę łączną 3 lata pozbawienia wolności (...).Wyrok ten został zaskarżony przez obrońcę oskarżonego.Rewizja zaskarżyła wyrok w części dotyczącej wymiaru kary, zarzucając nieuwzględnienie w dostatecznej mierze całokształtu okoliczności łagodzących, zwłaszcza podniesionego w opinii biegłych psychiatrów bardzo istotnego momentu, a mianowicie, że tempore criminis oskarżony działał w warunkach art. 25 § 2 k.k., gdyż jego stan psychiczny był zbliżony do stanu zniesionej poczytalności w rozumieniu art. 25 § 1 k.k., oraz niesłuszne stanowisko sądu wyrażone w uzasadnieniu, że: "(...) odpada więc - zdaniem sądu - podstawa do zastosowania art. 57 § 2 k.k.", co stanowi naruszenie art. 3 § 1 k.p.k. (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja wniesiona przez obrońcę oskarżonego jest zasadna.Sąd Wojewódzki rozważył wprawdzie zagadnienie zastosowania do oskarżonego nadzwyczajnego złagodzenia kary, lecz doszedł do wniosku, że: "(...) art. 25 § 3 k.k. stoi na przeszkodzie nadzwyczajnemu złagodzeniu kary, skoro oskarżony sam wprawił się w stan nietrzeźwości i mógł liczyć się z tym, iż tak się właśnie zachowa." Pogląd taki należy w konkretnym wypadku uznać za oczywiście błędny. Przepis § 3 art. 25 k.k. bowiem ma zastosowanie do zwykłego upojenia alkoholem. Tymczasem - jak to stwierdzili biegli lekarze psychiatrzy, których opinię sąd uznał za słuszną - u oskarżonego wystąpiło tzw. upojenie powikłane. Nie jest to - jak zresztą stwierdził sąd zgodnie z opinią biegłych - upojenie patologiczne w ścisłym tego słowa znaczeniu, ale tego typu upojenie alkoholowe pochodzi z kręgu upojeń patologicznych. W konkretnym wypadku na wystąpienie u oskarżonego tego rodzaju upojenia miało wpływ stwierdzone u niego ograniczone uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego z niedostateczną sprawnością intelektu, sytuacja przekraczająca możliwości intelektualnego rozwiązania jej przez oskarżonego oraz odhamowujące działanie alkoholu.Do tego rodzaju stanów psychicznych spowodowanych uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego powiązanym z niedorozwojem umysłowym, a zaostrzonych jedynie spożyciem alkoholu, art. 25 § 3 k.k. nie ma zastosowania. Skoro zaś według opinii biegłych stan, jaki w momencie czynu wystąpił u oskarżonego, był bardzo zbliżony do stanu niepoczytalności, o którym jest mowa w art. 25 § 1 k.k., to za słuszne należy uznać zastosowanie wobec niego na podstawie art. 25 § 2 i art. 57 § 1 k.k. nadzwyczajnego złagodzenia kary, i to przynajmniej do przypisanego mu przestępstwa określonego w art. 138 § 1 k.k., zagrożonego karą od 3 lat pozbawienia wolności.Z tych przyczyn - opierając się na powołanych przepisach - należało złagodzić karę wymierzoną oskarżonemu za przestępstwo określone w art. 138 § 1 k.k., a w konsekwencji również karę łączną - do 2 lat pozbawienia wolności.Poza tym - zgodnie z wnioskiem prokuratora - należało na podstawie art. 404 k.p.k. odpowiednio poprawić kwalifikację drugiego z przypisanych oskarżonemu czynów. Przestępstwo to oprócz znamion przewidzianych w art. 212 § 1 k.k. w związku z art. 25 § 2 k.k. wyczerpuje także znamiona przewidziane w art. 42 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 20, poz. 106), gdyż poprzecinanie w czasie gaszenia pożaru węży strażackich stanowi złośliwe uniemożliwienie wykonania zadań straży pożarnej, która przybyła na miejsce i przystąpiła do akcji ratowniczej (...).