Rw 728/75
WyrokIzba Cywilna1976-01-07
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy istnieją podstawy do zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary lub warunkowego zawieszenia jej wykonania wobec sprawcy, u którego zaburzenia psychiczne zaostrzyły się w wyniku spożycia alkoholu, jeśli sprawca był świadomy możliwości wystąpienia takich skutków?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że brak jest podstaw do zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary wobec sprawcy, u którego istniejące wcześniej zaburzenia psychiczne wystąpiły w zaostrzonej postaci w chwili popełnienia czynu, jeśli to zaostrzenie zostało spowodowane zwykłym fizjologicznym odurzeniem alkoholowym, w które sprawca sam się wprawił i którego skutki przewidywał lub mógł przewidzieć. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że kara orzeczona wobec oskarżonego nie była rażąco niewspółmiernie surowa, uwzględniając jego stan psychiczny i inne okoliczności łagodzące.Stan faktyczny
Oskarżony Mariusz D. został skazany za przestępstwa określone w art. 311 § 1 i 2 k.k. oraz art. 303 § 1 k.k. Obrońca w rewizji zarzucił obrazę prawa materialnego przez niezastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary i warunkowego zawieszenia jej wykonania. Uzasadnieniem było stwierdzenie u oskarżonego objawów charakteropatii, które w chwili popełnienia czynu miały znacząco ograniczyć jego zdolność rozumienia i kierowania postępowaniem. Oskarżony był świadomy swoich skłonności do gwałtownych reakcji, zwłaszcza po spożyciu alkoholu lub narkotyków.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy nie uwzględnił rewizji obrońcy i utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Wojskowego Sądu Okręgowego w N.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk S. Mendyka. Sędziowie: płk E. Olczak (sprawozdawca), płk C. Lipski.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr dr S. Przyjemski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 1976 r. na rozprawie sprawy Mariusza D., skazanego nieprawomocnie: 1) za przestępstwo określone w art. 311 § 1 i 2 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności, 2) za przestępstwo określone w art. 303 § 1 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności - łącznie na karę 1 roku pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 29 listopada 1975 r., rewizji obrońcy nie uwzględnił i zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Obrońca w rewizji swej zarzuca sądowi pierwszej instancji obrazę przepisów prawa materialnego (art. 57 § 1 i 3 pkt 2 i 3 w związku z art. 73 § 1 i 2 i art. 74 § 1 k.k.) w następstwie niezastosowania względem oskarżonego nadzwyczajnego złagodzenia orzeczonej kary oraz warunkowego zawieszenia wykonania tej kary, co sprawiło, że kara ta jest - w przekonaniu skarżącego - rażąco niewspółmiernie surowa. Skarżący w konkluzji swej rewizji domaga się zmiany zaskarżonego wyroku przez zastosowanie wobec oskarżonego nadzwyczajnego złagodzenia orzeczonej kary i warunkowego zawieszenia jej wykonania. Wniosek ten skarżący uzasadnia tym, że u oskarżonego stwierdzono objawy charakteropatii o nieustalonej etiologii i że w związku z tym w chwili popełnienia czynu - w pkt 1 wyroku opisanego - miał ograniczoną w stopniu znacznym zdolność rozumienia tego czynu i kierowania swym postępowaniem (...).Na rozprawie rewizyjnej obrońca wniósł o uwzględnienie rewizji, a przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej wniósł o nieuwzględnienie tej rewizji i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja obrońcy nie jest zasadna.Z materiałów dowodowych sprawy wynika, że oskarżony był świadom tego, iż od wielu lat występują u niego skłonności do odruchów gwałtownych i objawy drażliwości oraz zakłóceń psychicznych, a szczególnie wówczas, gdy nadużyje on alkoholu lub narkotyków.Oskarżony mając świadomość tego nie stronił jednak - jak wynika to z jego wyjaśnień - os spożywania alokoholu i używania narkotyków.Krytycznego dnia oskarżony w następstwie uprzedniego nadużycia alkoholu doprowadził do wystąpienia u niego rozdrażnienia oraz zakłóceń psychicznych i pozbawił się w stopniu znacznym możliwości rozumienia znaczenia swego postępowania oraz możliwości kierowania tym postępowaniem, a w konsekwencji tego dopuścił się bez uzasadnionego powodu przestępstwa, tj. czynnej napaści na przełożonego (...).Należy w związku z tym wyrazić pogląd, że brak podstaw do stosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary wobec sprawcy, u którego istniejące uprzednio zaburzenia psychiczne wystąpiły w chwili popełnienia czynu przestępnego w zaostrzonej postaci - powodującej znaczne ograniczenie rozumienia znaczenia czynu i kierowania postępowaniem - jeżeli zaostrzenie to zostało spowodowane zwykłym fizjologicznym odurzeniem alkoholowym (poprzedzającym czyn), w które sprawca sam się wprawił i którego skutki przewidywał albo mógł przewidzieć (art. 25 § 3 k.k.) (...).Sąd pierwszej instancji przytoczył w wyroku wiele ważkich i przekonujących argumentów, dlaczego nie zastosował względem oskarżonego dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary, a jedynie uwzględniając mankamenty psychiczne oskarżonego i pozostałe okoliczności łagodzące (w wyroku przytoczone) zastosował doń najniższy ustawowy wymiar kary za przestępstwo określone w art. 311 § 1 i 2 k.k., a przy karze łącznej zasadę pełnej absorpcji. Sąd Najwyższy nie znajduje uzasadnionych podstaw - wbrew rewizji skarżącego - do krytyki argumentacji i wyrokowych decyzji sądu pierwszej instancji w omawianej sprawie, i dlatego - nie uwzględniając rewizji obrońcy - orzekł jak na wstępie wyroku niniejszego.
Powiązane orzeczenia
- II KR 111/73 1973-06-25Czy stan odurzenia alkoholowego, który zaostrza istniejące wcześniej zaburzenia psychiczne sprawcy, wyłącza możliwość zastosowania przepisów o nadzwyczajnym złagodzeniu kary z powodu ograniczonej poczytalności?
- V KRN 402/69 1970-01-13Czy zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary na podstawie art. 59 d.k.k. było uzasadnione w przypadku sprawcy zabójstwa, który działał pod wpływem przewlekłego nadużywania alkoholu, a także czy zasadne było niezastos…
- II KR 44/68 1968-05-14Czy przekroczenie granic obrony koniecznej, gdy sprawca działał pod wpływem alkoholu i w stanie wzburzenia, uzasadnia nadzwyczajne złagodzenie kary?
- III KR 76/83 1983-04-22Czy stan głębokiego upojenia alkoholowego o obrazie atypowym, ograniczający w znacznym stopniu zdolność rozumienia znaczenia czynu i pokierowania postępowaniem, może stanowić podstawę do nadzwyczajnego złagodzenia kary,…
- I KR 180/80 1980-07-08Czy w przypadku popełnienia przestępstwa w stanie upojenia powikłanego, spowodowanego uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego i niedorozwojem umysłowym, zaostrzonego spożyciem alkoholu, można zastosować nadzwyczajne zł…
Powołane przepisy
art. 311 § 1art. 303 § 1 KKart. 57 § 1art. 73 § 1art. 74 § 1 KKart. 25 § 3 KK§ 1§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.