II KR 111/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Wagner (sprawozdawca). Sędziowie: F. Karolus, W. Sikorski.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Miernik.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Czesława Ż., oskarżonego z art. 138 § 1 i art. 166 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 9 stycznia 1973 r.utrzymał zaskarżony wyrok w mocy (...).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 9 stycznia 1973 r. oskarżony Czesław Ż. został skazany:1) na podstawie art. 138 § 1 k.k. w związku z art. 25 § 2 i art. 57 § 1 oraz 3 pkt 1 k.k. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności za to, że w dniu 28 grudnia 1971 r. w G., działając pod wpływem alkoholu, rzucił zapaloną zapałkę pod szopę drewnianą ze słomą i sianem stanowiącą własność Stanisława R., sprowadzając w ten sposób pożar zagrażający - ze względu na usytuowanie szopy - mieniu w znacznych rozmiarach, przy czym miał ograniczoną w stopniu znacznym zdolność kierowania swym postępowaniem;2) na podstawie art. 166 k.k. w związku z art. 25 § 2 oraz art. 57 § 1 i 3 pkt 3 k.k. na karę 4 miesięcy pozbawienia wolności za to, że latem 1971 r. w G. groził Janowi S. podpaleniem jego zabudowań, co w związku z awanturniczym zachowaniem się wzbudziło w wyżej wymienionym uzasadnioną obawę spełnienia groźby, przy czym miał ograniczoną w stopniu znacznym zdolność kierowania swym postępowaniem.Jako karę łączną wymierzył Sąd Wojewódzki oskarżonemu Czesławowi Ż. 1 rok i 6 miesięcy pozbawienia wolności, zawieszając warunkowe wykonanie tej kary na okres 3 lat. Jednocześnie oskarżony Czesław Ż. oddany został na okres próby pod dozór kuratora i zobowiązany (art. 75 § 2 pkt 6, 7 i 9 k.k.) do powstrzymania się od używania alkoholu oraz do systematycznego leczenia zgodnie z aktualnymi zaleceniami lekarzy.Wyrok powyższy zaskarżył prokurator. Rewizja zarzuca obrazę przepisów prawa karnego materialnego, polegającą na błędnym zastosowaniu do oskarżonego art. 25 § 2 i art. 57 k.k., chociaż art. 25 § 3 k.k. wyłączył możliwość stosowania tych przepisów, oskarżony bowiem działał w stanie odurzenia alkoholowego, w który sam się wprowadził, a którego skutki mógł przewidzieć.Z uzasadnienia rewizji wynika, że oskarżony wprawdzie od dawna choruje na padaczkę typu Jacksona, jednakże zachowuje się spokojnie. Dopiero alkohol wywołuje u niego nastroje agresywne, o czym lekarze informują tego rodzaju chorych. Związane z padaczką objawy charakterologiczne i otępienne powodują obniżenie hamulców, upośledzenie wyższej uczuciowości, obniżenie tolerancji na sytuacje konfliktowe i wzmożoną wybuchowość. Zaburzenia te ulegają zaostrzeniu po spożyciu alkoholu. Zawiniony zatem przez oskarżonego stan fizjologicznego upojenia wyłączał z mocy art. 25 § 3 k.k. stosowanie art. 25 § 2 k.k., jako ustawowej podstawy nadzwyczajnego złagodzenia kary.Rewizja konkluduje wnioskiem o zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie oskarżonemu kar za poszczególne czyny i kary łącznej w granicach zwykłych sankcji ustawowych i bez stosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja prokuratora nie jest przekonująca.Przepis art. 25 § 3 k.k. nie pozwala na stosowanie przepisów art. 25 § 1 i 2 k.k. w sytuacji, gdy wyłączenie lub ograniczenie poczytalności spowodowane zostało stanem odurzenia, w który wprowadził się sprawca.Tymczasem u oskarżonego, czego rewizja nie kwestionuje, zostało stwierdzone przez biegłych lekarzy - psychiatrów po przeprowadzeniu obserwacji w szpitalu organiczne uszkodzenie mózgu, będące skutkiem przebytego w 1958 r. zapalenia opon mózgowych. Uszkodzenie to "manifestuje się" padaczką typu Jacksona oraz zmianami charakterologicznymi i otępiennymi, dającymi takie właśnie objawy, jakie opisano w uzasadnieniu rewizji oskarżyciela publicznego. Te właśnie zmiany charakterologiczne i otępienne zaostrzone spożyciem alkoholu ograniczyły w sposób znaczny u oskarżonego zdolność pokierowania swym postępowaniem (opinia biegłych lekarzy). Chodzi więc o zaburzenia psychiczne istniejące już przedtem u sprawcy i tylko zaostrzone pod wpływem alkoholu. Upojenie na podłożu patologicznym nie jest równoznaczne ze stanem odurzenia, w który wprawił się sprawca, w rozumieniu art. 25 § 3 k.k. i nie wyłącza przepisów o zniesieniu czy ograniczeniu poczytalności (art. 25 § 1 i 2 k.k.). Tego rodzaju stanowisko zajmował już niejednokrotnie Sąd Najwyższy dając wyraz poglądowi, że czyn sprawcy znajdujący się w bezpośrednim związku z jego stanem patologicznym, zaostrzonym jedynie przez użycie alkoholu, nie zostaje wywołany tylko wprowadzeniem się w stan nietrzeźwości, w związku z czym podlega eliminacji przepis art. 18 § 2 k.k. z 1932 r., sprawcę zaś należy badać pod kątem widzenia przepisu art. 18 § 1 k.k. z 1932 r. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 sierpnia 1968 r. - V KRN 442/68, OSNKW 1969, z. 2, poz. 15). Orzeczenie to zachowuje pełną aktualność także i w obecnej sytuacji prawnej.Nie podzielając wywodów rewizji prokuratora, Sąd Najwyższy utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.