III KR 290/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Mochtak. Sędziowie: J. Kosiński (sprawozdawca), R. Czapiewski (sędzia SW - deleg.).Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Kubicki. SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 11 października 1985 r. sprawy Jana K., oskarżonego z art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 60 § 1 i 3 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w S. z dnia 6 maja 1985 r. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, przy czym za podstawę prawną orzeczenia o pozbawieniu praw publicznych przyjął art. 40 § 1 k.k. (...). Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w S. po rozpoznaniu sprawy Jana K., oskarżonego o to, że dnia 4 stycznia 1983 r. w S. przed upływem 5 lat od odbycia kary 10 lat pozbawienia wolności za zabójstwo, działając w zamiarze pozbawienia życia Renaty C., oblał ją benzyną i podpalił, co spowodowało u niej oparzenie II i III stopnia około 60% powierzchni ciała, skutkujące odoskrzelowe obustronne zapalenie płuc, a w następstwie tego zgon Renaty C., tj. o popełnienie czynu określonego w art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 60 § 1 i 3 k.k., wyrokiem z dnia 6 maja 1985 r. uznał Jana K. za winnego tego, że w dniu 4 stycznia 1983 r. w S., przed upływem 5 lat od odbycia kary 10 lat pozbawienia wolności za zabójstwo, mając ograniczoną w stopniu znacznym zdolność kierowania postępowaniem, przewidując możliwość pozbawienia życia Renaty C. i godząc się na ten skutek, oblał ją benzyną oraz podpalił, co spowodowało u niej oparzenia II i III stopnia około 60% powierzchni ciała skutkujące odoskrzelowe obustronne zapalenie płuc, a w następstwie tego zgon Renaty C., to jest popełnienia zbrodni określonej w art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 25 § 2 k.k. i art. 60 § 1 k.k., i za czyn ten na podstawie art. 148 § 1, art. 30 § 3 oraz art. 40 § 1 pkt 1 k.k. skazał go na karę 25 lat pozbawienia wolności oraz pozbawienie praw publicznych na okres 10 lat (...).Wyrok ten zaskarżony został przez obrońcę oskarżonego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje (...):(...) Przy sposobności należy zauważyć, że sąd pierwszej instancji błędnie potraktował występujący w sprawie problem działania oskarżonego w stanie ograniczonej w stopniu znacznym zdolności kierowania swym postępowaniem (art. 25 § 2 k.k.).Jak to wynika z opinii biegłych lekarzy psychiatrów, stan ograniczonej w stopniu znacznym zdolności kierowania postępowaniem wystąpił u oskarżonego z powodu dwóch sumujących się przyczyn: ograniczonego uszkodzenia mózgu oraz spożytego alkoholu. Samo uszkodzenie centralnego układu nerwowego nie wywołało tego stanu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ustalony jest pogląd, że jeżeli na stan poczytalności oskarżonego określony w art. 25 § 2 k.k. miało wpływ zwykłe fizjologiczne odurzenie alkoholem, w które sprawca sam się wprawił i którego skutki przewidywał albo mógł przewidzieć, to art. 25 § 2 k.k. nie ma zastosowania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 1976 r. - Rw 728/75, OSNKW 1976, z. 3, poz. 47).Wprawdzie w rozpatrywanej sprawie sąd uznał, że treść art. 25 § 3 k.k. samoistnie (niezależnie od występujących okoliczności obciążających) przemawia przeciwko zastosowaniu wobec oskarżonego nadzwyczajnego złagodzenia kary, nie wymieniając wszystkich przyczyn tego wyłączenia (upojenie alkoholowe), ale jednocześnie w przypisanym oskarżonemu czynie przyjął, że oskarżony miał ograniczoną w stopniu znacznym zdolność kierowania swoim postępowaniem, a w podstawie prawnej skazania powołał art. 25 § 2 k.k. W konkretnej sytuacji takie określenie faktyczne i prawne czynu jest błędne, ponieważ wystąpienie okoliczności wymienionych w § 3 art. 25 k.k. wyłącza nie tylko możliwość zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary, ale także podania w przypisanym czynie, że oskarżony działał w stanie ograniczającym w stopniu znacznym zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania postępowaniem, oraz powołanie w podstawie prawnej skazania art. 25 § 2 k.k. Podobnie zresztą w razie wystąpienia pełnej niepoczytalności i okoliczności wymienionych w art. 25 § 3 k.k. nie można powoływać przy określeniu podstawy faktycznej i prawnej wyroku art. 25 § 1 k.k., który skutkować musiałby uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu.Wobec zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie wyroku tylko na korzyść oskarżonego, sąd odwoławczy nie był władny (art. 383 § 1 i 404 k.p.k) odpowiednio zmienić określenia czynu w części dyspozytywnej wyroku (...).