Rw 1177/63
PostanowienieIzba Cywilna1963-10-30
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odurzenie alkoholem, będące skutkiem winy sprawcy, może stanowić podstawę do nadzwyczajnego złagodzenia kary na podstawie art. 16 § 2 k.k.W.P.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że odurzenie alkoholem, będące skutkiem winy sprawcy, nie może stanowić podstawy do nadzwyczajnego złagodzenia kary zgodnie z art. 16 § 2 k.k.W.P. Przepis ten ma zastosowanie do sprawcy, którego zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania postępowaniem była ograniczona, ale tylko wtedy, gdy ograniczenie to nie wynika z zawinionego odurzenia. W przypadku spożycia znacznej ilości alkoholu, sprawca co najmniej godził się na stan nietrzeźwości, co wyklucza możliwość zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary.Stan faktyczny
Edward K. został skazany za czyn chuligański popełniony w stanie nietrzeźwości, polegający na awanturze, naruszeniu nietykalności cielesnej kilku osób oraz zdemolowaniu mienia społecznego. Obrońca w skardze rewizyjnej kwestionował wymierzoną karę, wnioskując o jej złagodzenie i zawieszenie wykonania, powołując się na zmniejszoną poczytalność spowodowaną odurzeniem alkoholowym. Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy pozostawił skargę rewizyjną obrońcy bez uwzględnienia i utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk W. Winawer.Sędziowie: ppłk H. Laska (sprawozdawca), płk Z. Furtak.Prokurator: ppłk S. Wojtczak.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, na skutek skargi rewizyjnej obrońcy, sprawę Edwarda K. skazanego wyrokiem Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie z dnia 17 września 1963 r. na podstawie art. 154 k.k.W.P. na karę 8 miesięcy aresztu za to, że dnia 29 czerwca 1963 r. w N. dopuścił się czynu hańbiącego honor i powagę Wojska Polskiego przez to, że będąc w stanie nietrzeźwym, przed gospodą gminnej spółdzielni "Samopomoc Chłopska" wszczął awanturę z osobami cywilnymi, w trakcie której uderzył ręką w twarz Alojzego H. i Łucję R., przy czym te ostatnią dusił rękami za szyję i ugryzł w rękę, szarpał się z Edwardem K., na którym podarł koszulę, a następnie włamał się do wspomnianej gospody, gdzie zdemolował urządzenia i spowodował straty na sumę 2.000 złotych.W skardze rewizyjnej obrońca kwestionował słuszność wymierzonej oskarżonemu kary oraz wnosił o złagodzenie kary i zawieszenie jej wykonania.Sąd Najwyższy postanowił skargę rewizyjną obrońcy pozostawić bez uwzględnienia, a wyrok Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie z dnia 17 września 1963 r. w sprawie Edwarda K. utrzymać w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Skarga rewizyjna błędnie powołuje się na zmniejszoną poczytalność oskarżonego spowodowaną jego silnym odurzeniem alkoholem. Stosownie do przepisu art. 16 § 2 k.k.W.P., do sprawcy, który w chwili popełnienia przestępstwa miał znacznie ograniczoną zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania postępowaniem, nie stosuje się przewidzianego w § 1 tego artykułu nadzwyczajnego złagodzenia kary, jeżeli tego rodzaju ograniczenie zdolności jest skutkiem odurzenia wynikającego z winy sprawcy.Skoro przepis art. 16 § 2 k.k.W.P. mówi o zawinionym odurzeniu sprawcy, to ma on na uwadze zarówno winę umyślną, jak i winę nieumyślną w rozumieniu art. 12 § 1 i 2 k.k.W.P. Wystarczy więc, żeby używający środków odurzających co najmniej mógł i powinien przewidzieć, że przez użycie tego rodzaju środków doprowadzi siebie do stanu odurzenia. Jest rzeczą powszechnie znaną, że alkohol powoduje stan nietrzeźwości, przy czym stopień nietrzeźwości zależy głównie od ilości wypitego alkoholu.Krytycznego wieczoru oskarżony wypił wspólnie ze swym bratem i kolegą 1 litr wódki. Spożywanie tak znacznej ilości alkoholu pozwala przyjąć, że oskarżony nie tylko mógł i powinien był przewidzieć, że wprawi się w stan nietrzeźwości, lecz że wprost godził się na odurzenie alkoholem.Jak więc wynika z art. 16 § 2 k.k.W.P., odurzenie alkoholem nie zmniejsza odpowiedzialności oskarżonego. Wprost przeciwnie, jego nietrzeźwość stanowi ustawową okoliczność obciążającą (art. 22 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu).Doprowadziwszy się do stanu nietrzeźwości oskarżony wywołał gorszące zajście przed gospodą spółdzielni "Samopomoc Chłopska". W szczególności napadł na Alojzego H. i Łucję R., uderzając ich ręką po twarzy, oraz dusił pod płotem Łucję R., a gdy wezwany na pomoc Edward K. wyrwał trzymaną przez oskarżonego kobietę, oskarżony rzucił się na niego, podarł na nim koszulę, zdjął mundur i rzucił na ziemię, kopnął Stanisława Ł., a następnie wtargnął do zamkniętej gospody i zdemolował jej urządzenia, wyrządzając szkodę na kwotę około 2 tysięcy złotych.Czyn oskarżonego miał więc charakter chuligański, co słusznie przyjął Sad I instancji na niekorzyść oskarżonego.Naruszając nietykalność cielesną oraz godność osobistą kilku przypadkowo napotkanych osób i niszcząc mienie społeczne, oskarżony wykazał jaskrawie lekceważący stosunek do obowiązującego porządku prawnego i zasad współżycia społecznego.Przy wymiarze kary Sąd wyrokujący miał na uwadze nienaganny do chwili popełnienia przestępstwa tryb życia oskarżonego.W tych warunkach orzeczona kara 8 miesięcy aresztu nie stanowi represji niewspółmiernie surowej.Towarzyszące popełnieniu przestępstwa znaczne napięcie złej woli oskarżonego, jak również znaczna szkodliwość społeczna tego rodzaju chuligańskich czynów nie dają podstawy do złagodzenia, a tym bardziej do warunkowego zawieszenia kary, zwłaszcza że stoi tu na przeszkodzie przepis art. 3 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo.
Powiązane orzeczenia
- II KR 111/73 1973-06-25Czy stan odurzenia alkoholowego, który zaostrza istniejące wcześniej zaburzenia psychiczne sprawcy, wyłącza możliwość zastosowania przepisów o nadzwyczajnym złagodzeniu kary z powodu ograniczonej poczytalności?
- Rw 489/76 1977-01-10Czy stan nietrzeźwości sprawcy przestępstwa o charakterze chuligańskim, który uprzednio nadużywał alkoholu i pod jego wpływem naruszał porządek prawny, może być uznany za okoliczność obciążającą przy wymiarze kary, mimo…
- Rw 728/75 1976-01-07Czy istnieją podstawy do zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary lub warunkowego zawieszenia jej wykonania wobec sprawcy, u którego zaburzenia psychiczne zaostrzyły się w wyniku spożycia alkoholu, jeśli sprawca był…
- V KRN 402/69 1970-01-13Czy zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary na podstawie art. 59 d.k.k. było uzasadnione w przypadku sprawcy zabójstwa, który działał pod wpływem przewlekłego nadużywania alkoholu, a także czy zasadne było niezastos…
- I KR 180/80 1980-07-08Czy w przypadku popełnienia przestępstwa w stanie upojenia powikłanego, spowodowanego uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego i niedorozwojem umysłowym, zaostrzonego spożyciem alkoholu, można zastosować nadzwyczajne zł…
Powołane przepisy
art. 154 KKart. 16 § 2 KKart. 12 § 1art. 22art. 3§ 2§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026.