Rs 4/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak. Sędziowie: płk C. Bakalarski, kpt. S. Kosmal (sędzia s. wojsk. deleg. - sprawozdawca).Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk Z. Szawłowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 1979 r. na rozprawie sprawy:1) Piotra H., skazanego nieprawomocnie za przestępstwa określone w art. 124 § 1 k.k. w związku z art. 129 k.k. - z zastosowaniem art. 46 § 1 pkt 1 k.k. - na kary 7 lat pozbawienia wolności oraz konfiskaty całości mienia (...),2) Ludwika B., skazanego nieprawomocnie za przestępstwa określone w art. 124 § 1 k.k. w związku z art. 129 k.k. - z zastosowaniem art. 46 § 1 pkt 1 k.k. - na kary 5 lat pozbawienia wolności oraz konfiskaty całości mienia (..), zaskarżony wyrok w tej części utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok ten zaskarżony został przez obrońców, przy czym obrońca oskarżonego Piotra H., powołując zarzuty obrazy przepisów postępowania i rażącej niewspółmierności kary, domagał się zmiany zaskarżonego wyroku przez poprawienie kwalifikacji prawnej czynu, opisanego w pkt 1 wyroku, z art. 124 § 1 k.k. w związku z art. 129 k.k. - na art. 205 § 1 k.k. (...).Obrońca oskarżonego Ludwika B., zarzucając wyrokowi błąd w ustaleniach faktycznych i w konsekwencji obrazę prawa materialnego oraz wymierzenie rażąco surowej kary, domagał się zmiany zaskarżonego wyroku przez poprawienie kwalifikacji prawnej czynu, opisanego w pkt 1 wyroku, z art. 124 § 1 k.k. w związku z art. 129 k.k. - na art. 205 § 1 k.k., ewentualnie na art. 124 § 2 k.k., i zastosowanie dobrodziejstwa przewidzianego w art. 125 k.k., a w związku z tym złagodzenie kary łącznej pozbawienia wolności oraz kary grzywny.Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu obrońcy oskarżonego Ludwika B., który popierał zarzuty i wnioski zawarte w swojej rewizji, oraz po wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, który wnosił o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizje obrońców, kwestionując zasadność przypisania oskarżonym zbrodni szpiegostwa, podnoszą przede wszystkim, że sąd pierwszej instancji, dokonując ustaleń faktycznych w tym zakresie, oparł się na ich pisemnych oświadczeniach złożonych w toku postępowania przygotowawczego, które w myśl art. 158 k.p.k. nie mogą stanowić dowodu w sprawie, a ponadto, dokonując oceny zebranych dowodów, bezzasadnie uznał, iż treść odpowiedzi udzielonych przez oskarżonych na pytania przedstawicieli obcego wywiadu była tego rodzaju, że stanowiła ona "wiadomości" w rozumieniu art. 124 § 1 k.k.Z powyższymi wywodami obrońców nie można się zgodzić. Ustalenia faktyczne dotyczące wywiadowczej działalności obu oskarżonych, a w szczególności fakt przekazania przez Piotra H. przedstawicielom obcego wywiadu dowodów osobistych oraz fakt zobowiązania się przez oskarżonych do działalności na rzecz tego wywiadu w wypadku pomyślnej ucieczki za granicę, poczynione zostały na podstawie wyjaśnień obu oskarżonych złożonych w toku postępowania przygotowawczego oraz na podstawie ich pisemnych oświadczeń złożonych w śledztwie, do których treści w swoich wyjaśnieniach mieli możność się ustosunkować.Przepis art. 158 k.p.k. zabrania zastępowania dowodu z wyjaśnień oskarżonych treścią pism i zapisków sporządzonych w sposób nie przewidziany w kodeksie. Kodeks ten jednak nie zabrania ujawniania na rozprawie - w celu weryfikacji złożonych na niej wyjaśnień oskarżonego - wszelkich wcześniejszych jego oświadczeń sporządzonych w formie zapisków, notatek itp. Dokumenty te podlegają odczytaniu i ocenie według zasad określonych w art. 339 § 2 k.k. i art. 357 k.p.k. (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 września 1972 r. - V KRN 361/72, OSNKW 1973, z. 1, poz. 12).Z tych też względów twierdzenia obrońców, jakoby sąd pierwszej instancji naruszył art. 158 k.p.k., uznać należy za chybione.Wprawdzie wyjaśnienia oskarżonych, złożone w toku postępowania przygotowawczego, dotyczące ich szpiegowskiej działalności zostały przez nich odwołane, jednakże słusznie sąd pierwszej instancji uznał przyczyny ich odwołania za nieprzekonujące i oparł swoje ustalenia na tych wyjaśnieniach.Za chybione także uznać należało twierdzenie obrońców, jakoby treść udzielonych przez Piotra H. i Ludwika B. przedstawicielom obcego wywiadu informacji dotyczących sytuacji osobistej, rodzinnej, pozycji zawodowej oskarżonych oraz stosunków panujących w ich zakładach pracy nie stanowiło przekazania wiadomości w rozumieniu art. 124 § 1 k.k. Przez wiadomości bowiem w ujęciu tego przepisu rozumieć należy informacje o faktach, bez względu na ich postać zewnętrzną, które ze względu na zawarty w nich sposób wiedzy mogą być przydatne obcemu wywiadowi. O tym, że treść tych wiadomości w konkretnym przypadku była dla obcego wywiadu istotna, świadczy fakt, iż obaj oskarżeni zostali po ich ujawnieniu nie byle jak wynagrodzeni i zaangażowani do dalszej współpracy po przedostaniu się przez nich za granicę.W opisanej sytuacji twierdzenie obrońców, że sąd pierwszej instancji poczynił błędne ustalenia i w konsekwencji obraził przepisy prawa materialnego, a konkretnie art. 124 § 1 k.k. w związku z art. 129 k.k., uznać należy za nieuzasadnione. (...).