VII KZP 17/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski. Sędziowie: R. Młynkiewicz (sprawozdawca), W. Ochman.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Zdzisława B., oskarżonego z art. 47 i 48 u.k.s., po rozpopznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Krakowie postanowieniem z dnia 11 kwietnia 1978 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"1. Czy na podstawie art. 47 u.k.s. może odpowiadać krajowiec dewizowy, który w czasie pobytu za granicą nabywca bez wymaganego zezwolenia wartości dewizowe dla cudzoziemca dewizowego?2. Czy na podstawie art. 48 § 1 u.k.s. może odpowiadać krajowiec dewizowy, który w czasie pobytu za granicą zawiera bez wymaganego zezwolenia umowę kupna - sprzedaży (pośrednictwa) z cudzoziemcem dewizowym, dotyczącą kupna i sprzedaży wyrobów ze złota?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneZ motywów postanowienia Sądu Wojewódzkiego wynika, że zasadnicze trudności interpretacyjne nasuwają sformułowania ustawy dotyczące obrotu "z zagranicą" (art. 1 ustawy dewizowej z dnia 28 marca 1952 r. - Dz. U. Nr 21, poz. 133) i popełnienia przestępstwa skarbowego "za granicą".Zasady odpowiedzialności karnej skarbowej za przestępstwa popełnione za granicą sformułowane zostały w art. 3 u.k.s.) - w porównaniu do kodeksu karnego - zakres odpowiedzialności za tego rodzaju przestępstwa. Przepis art. 1 ustawy dewizowej stanowi, że przepisom tej ustawy i rozporządzeniom wydanym na jej podstawie podlega obrót wartościami dewizowymi "w kraju i za granicą", nie wyłączając możliwości stosowania tych przepisów również do obrotu tymi wartościami poza granicami Państwa. Użyty w art. 1 ustawy dewizowej zwrot: "z zagranicą" wyraźnie wskazuje, że chodzi tu o obrót dokonany pomiędzy krajem a zagranicą, a taki charakter może mieć także obrót wartościami dewizowymi poza granicami Państwa. Jest niewątpliwe, że tak pojmowany obrót wartościami dewizowymi "z zagranicą" stanowi również kupno lub sprzedaż wartości dewizowych wymienionych w art. 47 u.k.s., dokonane przez krajowca dewizowego w czasie jego pobytu za granicą.Na słuszność przedstawionego stanowiska wskazuje także unormowanie zawarte w art. 37 i 71 u.k.s. Pierwsza z wymienionych norm ustala zasadę, że odpowiedzialność za wykroczenie popełnione za granicą zachodzi tylko wtedy, gdy przepis szczególny taką odpowiedzialność przewiduje, natomiast druga - art. 71 u.k.s. - wprowadza tę odpowiedzialność w wypadku popełnienia wykroczenia określonego w art. 47 § 4 u.k.s.Wprowadzenie przez ustawę odpowiedzialności za wykroczenie przewidziane w art. 47 § 4 u.k.s. popełnione za granicą w sposób niewątpliwy wskazuje nato, że odpowiada karnie sprawca, który poza granicami Państwa dokonuje nielegalnie transakcji wymienionych w art. 47 § 1 i 3 u.k.s. Odmienna wykładnia art. 47 u.k.s. byłaby oczywiście niesłuszna, gdyż z jednej strony stawiałaby w korzystniejszej sytuacji sprawcę przestępstwa niż wykroczenia, a z drugiej - pomijałaby, że w obu wypadkach (tj. przestępstwa i wykroczenia) sprawca wypełnia swoim zachowaniem niemal w całości te same znamiona (określone w art. 47 § 1 u.k.s.), gdyż różnica dotyczy tylko wartości przedmiotu kupna lub sprzedaży.Również i sformułowanie art. 48 § 1 u.k.s. przewidującego odpowiedzialność za zawarcie - bez wymaganego zezwolenia lub wbrew jego warunkom - z cudzoziemcem dewizowym umowy kupna albo sprzedaży rzeczy ruchomych czy nieruchomych albo umowy o odpłatne świadczenie usług zobowiązującej strony lub jedną z nich do wykonania świadczeń w całości czy części za granicą, nie zawiera żadnych postanowień uzasadniających przyjęcie, że odnosi się on wyłącznie do umów zawartych na terenie kraju. Przepis ten zatem ma zastosowanie do wskazanych wyżej umów bez względu na to, czy strony w chwili ich zawierania znajdowały się w kraju, czy za granicą, czy jedna z nich w kraju, a druga za granicą.Sytuacja przewidziana w § 5 art. 48 u.k.s. jest rozszerzeniem odpowiedzialności krajowca dewizowego, który w czasie pobytu za granicą zawarł z cudzoziemcem dewizowym umowę kupna rzeczy albo umowę o odpłatne świadczenie przez cudzoziemca dewizowego usług zobowiązującą strony do wykonania świadczenia w całości w kraju.