VI KZP 28/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes B. Dzięcioł. Sędziowie: J. Bratoszewski, R. Góral, H. Kempisty, Z. Ziemba, W. Żebrowski (sprawozdawca), J. Żurawski.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Zygmunta Z. i Łucji S., oskarżonych z art. 47 § 1 u.k.s. i art. 266 § 4 k.k., po rozpoznaniu przedstawionego przez Sąd Najwyższy w składzie zwykłym na podstawie art. 30 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54 z późn. zm.) postanowieniem z dnia 19 września 1980 r. następującego budzącego wątpliwości zagadnienia prawnego:"Czy art. 6 § 3 u.k.s. ma na względzie także zaliczenie łagodniejszej kary grzywny orzeczonej obok kary pozbawienia wolności na poczet surowszej kary grzywny orzeczonej również obok kary pozbawienia wolności, czy takie zaliczenie wyłącznie w wypadku, gdy orzeczone kary grzywny występują jako kary samoistne?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneJeżeli czyn wyczerpuje znamiona określone w przepisach ustawy karnej skarbowej oraz w przepisach innej ustawy karnej, to mimo że czyn jest jeden, skazuje się sprawcę odrębnie na podstawie przepisów ustawy karnej skarbowej oraz na podstawie przepisów innej ustawy karnej (por. art. 6 § 1 u.k.s. oraz uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 1977 r. - VII KZP 4/77, OSNKW 1977, z. 7, poz. 55). Skutki podwójnego ukarania za jeden czyn (tzw. idealny zbieg przestępstw) są w myśl art. 6 § 2 i 3 u.k.s. łagodzone przez to, że - w razie skazania na kary pozbawienia wolności - wykonaniu podlega tylko jedna z tych kar, przy czym na poczet kary surowszej zalicza się karę łagodniejszą. Zasadę tę stosuje się odpowiednio w razie skazania na kary ograniczenia wolności, na kary grzywny albo na karę ograniczenia wolności i karę pozbawienia wolności, przy czym w tym ostatnim wypadku - zaliczając karę ograniczenia wolności na poczet kary pozbawienia wolności - stosuje się odpowiednio przeliczenie określone w art. 69 k.k.Kara grzywny, będąc zawsze karą zasadniczą (por. art. 30 § 1 pkt 3 k.k. i art. 8 pkt 3 u.k.s.), występuje - jak wiadomo - w dwóch postaciach: grzywny samoistnej oraz grzywny orzekanej obok kary pozbawienia wolności (a w niektórych wypadkach na podstawie przepisów ustawy karnej skarbowej - por. art. 26 § 2 i art. 120 - także obok kary ograniczenia wolności). Zarówno art. 6 u.k.s., jak i łączące się z nim art. 243 i 260 u.k.s. stanowią ogólnie o karach grzywny, nie różnicując ich na grzywny samoistne czy grzywny orzekane obok kar pozbawienia wolności, a w szczególności nie wyłączają grzywny w tej ostatniej postaci z zasady, że wykonuje się tylko jedną karę grzywny - surowszą. Wobec tego należy stwierdzić, że w art. 6 § 3 u.k.s. chodzi o kary grzywny w każdej ich postaci. Tak więc w razie skazania w warunkach przewidzianych w art. 6 § 1 u.k.s. na kary grzywny, i to obojętnie czy samoistne, czy orzeczone obok kary pozbawienia wolności (albo obok kary ograniczenia wolności), wykonaniu w myśl art. 6 § 3 u.k.s. podlega tylko jedna - surowsza - z wymierzonych kar grzywny.Takie stanowisko odpowiada potrzebie minimalizowania skutków podwójnego ukarania za jeden czyn w sytuacji tzw. idealnego zbiegu przestępstw, który jest instytucją wyjątkową w systemie polskiego prawa karnego.