I CZ 129/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Z. Wasilkowska (sprawozdawca). Sędziowie SN: H. Dąbrowska, J. Niejadlik.SentencjaSąd Wojewódzki, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Edwarda O. przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń - Inspektorat w L. o odszkodowanie, na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 11 września 1979 r.uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie w przedmiocie zwolnienia od opłat od rewizji.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z dnia 11.IX.1979 r. Sąd Wojewódzki oddalił wniosek powoda o zwolnienie od opłat od rewizji.Sąd Wojewódzki ustalił, że stosunki zarobkowe i majątkowe powoda są tego rodzaju, iż pozwalają mu na wniesienie opłat od rewizji bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.Uzasadnienie prawneRozpoznając zażalenie powoda na powyższe postanowienie, Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:We wniosku o zwolnienie od opłat sądowych powód powoływał się przede wszystkim na art. 111 § 1 pkt 3 k.p.c., gdyż dochodził odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy, a jedynie posiłkowo powoływał się na swoją sytuację materialną. W tych warunkach rozważenia wymaga przede wszystkim kwestia, czy art. 111 § 1 pkt 3 k.p.c. ma w sprawie niniejszej zastosowanie.Zgodnie z brzmieniem powyższego przepisu nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona dochodząca naprawienia szkód wynikłych z wypadku w zatrudnieniu albo z choroby zawodowej. Orzecznictwo Sądu Najwyższego stale przy tym przyjmuje, że w omawianym przepisie pojęcie zatrudnienia należy rozumieć szeroko w potocznym tego słowa znaczeniu (por. OSN 1971, poz. 181 i inne orzeczenia tam cytowane).W sprawie niniejszej jest niesporne, że powód uległ wypadkowi komunikacyjnemu w drodze do pracy i jak ustalił Sąd Wojewódzki otrzymał świadczenia z ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 20, poz. 105). W obecnym procesie powód dochodził reszty odszkodowania od Państwowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odpowiedzialnego za sprawcę szkody na mocy przepisów o obowiązkowych ubezpieczeniach komunikacyjnych. Nie można podzielić poglądu, że art. 111 § 1 pkt 3 k.p.c. ma zastosowanie tylko wtedy, gdy poszkodowany pracownik dochodzi naprawienia szkód, wynikłych z wypadku w zatrudnieniu albo z choroby zawodowej, od swego zakładu pracy. Tego rodzaju ścieśniająca wykładnia nie wynika ani z brzmienia przepisu, ani z jego celu, polegającego na ułatwieniu pracownikowi dochodzenia naprawienia szkody. Gdyby zresztą przyjąć taką wykładnię, omawiany przepis byłby praktycznie martwy, albowiem świadczenia z tytułu wypadku w zatrudnieniu określone w powołanej ustawie z dnia 12 czerwca 1975 r. stanowią z reguły zaspokojenie wszelkich roszczeń w stosunku do zakładu pracy (art. 39 ustawy) i tylko zupełnie wyjątkowo zakład ten mógłby być pozwany w drodze sądowej.Dlatego też należy przyjąć, że przepis art. 111 § 1 pkt 3 k.p.c. ma zastosowanie w każdym wypadku, gdy poszkodowany dochodzi naprawienia szkody z tytułu wypadku w zatrudnieniu lub choroby zawodowej, niezależnie od tego, kto jest stroną pozwaną w procesie. Nie zmienia sytuacji okoliczność, że wypadek w zatrudnieniu jest jednocześnie wypadkiem komunikacyjnym, za który odpowiedzialność ubezpieczeniową przejął z mocy szczególnych przepisów Państwowy Zakład Ubezpieczeń. Jak wynika bowiem z § 5 ust. 2 i § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1974 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych (Dz. U. Nr 46, poz. 274), Państwowy Zakład Ubezpieczeń odpowiada wówczas za szkody nie objęte świadczeniami z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych albo w granicach odpowiedzialności cywilnej sprawcy szkody, pomniejszonej o świadczenia wypłacone na podstawie przepisów dotyczących wypadków przy pracy i chorób zawodowych.Powyższe rozwiązania prowadzą do wniosku, że ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych przewidziane w art. 111 § 1 pkt 3 k.p.c. przysługuje osobie poszkodowanej z wypadku w zatrudnieniu również wówczas, gdy wypadek ten jest jednocześnie wypadkiem komunikacyjnym i gdy pozwanym w procesie cywilnym jest - z mocy szczególnych przepisów o obowiązkowych ubezpieczeniach komunikacyjnych - Państwowy Zakład Ubezpieczeń.Ponieważ zwolnienie od kosztów sądowych przewidziane w art. 111 § 1 pkt 3 k.p.c. ma charakter zwolnienia z mocy samej ustawy, przeto całe postanowienie w przedmiocie zwolnienia od kosztów było bezprzedmiotowe. Dlatego Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie w przedmiocie zwolnienia powoda od opłat od rewizji.