I CR 287/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Pietrzykowski. Sędziowie SN: W. Kuryłowicz, E. Warzocha (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Mieczysława J. przeciwko Ryszardowi P. o 20.000 zł na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 11.IV.1978 r.rewizję oddalił i zasądził od powoda na rzecz pozwanego 400 zł kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowód wniósł o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kwoty 20.00 zł z odsetkami od dnia wymagalności, przytaczając poniższy stan faktyczny.Strony dokonały wspólnie wynalazku określonego jako "Urządzenie do terapii prądami diadynamicznymi".Powód otrzymał świadectwo autorskie jako współtwórca i na wynalazek udzielony został patent wspólny dla powoda i pozwanego. Pozwany korzystał z tego wynalazku w ten sposób, że uruchomił produkcję urządzenia objętego wynalazkiem i osiąga z tego tytułu znaczne dochody, podczas gdy powód nie mając możliwości finansowych nie może korzystać z wynalazku. Powód uważa, że pozwany powinien uiścić na jego rzecz określone kwoty, będące odpowiednikiem udziału powoda w patencie wspólnym, gdyż obecny stan narusza uprawnienia powoda wynikające przede wszystkim z art. 10 pkt 1 ustawy o wynalazczości.Pozwany nie kwestionując stanu faktycznego podanego w pozwie wnosił o oddalenie powództwa i podniósł, iż zgodnie z art. 43 pkt 1 ustawy o wynalazczości jest uprawniony bez zgody powoda jako współuprawnionego z patentu do korzystania z wynalazku i przepis ten jako szczególny stanowi wyjątek od ogólnej normy przepisu art. 16 pkt 1 prawa wynalazczego.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo podzielając stanowisko pozwanego co do tego, że pozwany jest uprawniony do korzystania z wynalazku we własnym zakresie bez zgody powoda i bez obowiązku uiszczania dla powoda jakiegokolwiek wynagrodzenia. Sąd Wojewódzki stanął również na stanowisku, iż korzystanie z wynalazku we własnym zakresie może przejawiać się także przez uruchomienie produkcji urządzenia w celach handlowych.Wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżył rewizją powód wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W rewizji powód podnosi, iż w sytuacji, gdy istnieje wspólne prawo wynikające ze wspólności patentu, należy w sposób odpowiedni stosować przepisy kodeksu cywilnego o współwłasności, a w związku z tym współuprawniony z patentu powinien uczestniczyć w pożytkach i przychodach stosownie do wielkości udziałów. Przyjęciu takiego rozwiązania nie stoi, zdaniem rewizji, na przeszkodzie treść art. 43 pkt 1 ustawy o wynalazczości, gdyż użycie w tym przepisie określenia "we własnym zakresie" należy rozumieć "na użytek prywatny". Inne tłumaczenie treści przepisu art. 43 pkt 1 ustawy o wynalazczości naruszałoby, jak utrzymuje skarżący, ogólne zasady wynikające z przepisów kodeksu cywilnego o współwłasności, a także pozostawałoby w sprzeczności z ogólną normą art. 16 pkt 1 ustawy o wynalazczości.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przy niespornym pomiędzy stronami stanie faktycznym sprawy istnieje kontrowersja w tłumaczeniu treści przepisów ustawy o wynalazczości, a w szczególności przepisów art. 16 pkt 1 i art. 43 pkt 1, oraz ich powiązania z przepisami kodeksu cywilnego dotyczącymi współwłasności (art. 195 i n. k.c.). Prezentowane przez powoda w pozwie, a następnie w rewizji, stanowisko w tej mierze nie może być przyjęte z następujących względów.Problematyka prawna wynalazków uregulowana jest w sposób szczególny w ustawie o wynalazczości i wszelkie zagadnienia prawne z tego zakresu muszą być rozstrzygane na podstawie przepisów tej ustawy. Nie jest wykluczone stosowanie również przepisów kodeksu cywilnego, w tym także przepisów o współwłasności, ale tylko o tyle, o ile nie znajduje się dostateczna podstawa do rozstrzygnięcia w przepisach ustawy o wynalazczości, albo gdy ustawa ta odsyła wprost do tego kodeksu (np. art. 103 ustawy o wynalazczości).Posługiwanie się w niniejszej sprawie przepisami kodeksu cywilnego jest zbyteczne, gdyż sytuację prawną istniejącą pomiędzy stronami w zakresie sporu rozstrzyga treść art. 43 ust. 1 ustawy o wynalazczości. Normuje on mianowicie stosunki prawne pomiędzy współuprawnionymi z patentu w zakresie korzystania z wynalazku w ten sposób, że w przypadku istnienia wspólności patentu każdy ze współuprawnionych może - jeżeli umowa o wspólności patentu nie stanowi inaczej - bez zgody pozostałych korzystać z patentu we własnym zakresie. Powód w rewizji przyjmuje bardzo wąską wykładnię określenia "we własnym zakresie" utrzymując, iż chodzi o korzystanie z wynalazku tylko dla swoich prywatnych celów współwynalazcy, przez co korzystanie z wynalazku dla celów handlowych byłoby naruszeniem wyłącznych praw wynalazcy w rozumieniu art. 16 pkt 1 ustawy o wynalazczości.Stanowisko zajęte przez skarżącego nie może być uznane za przekonywające. Przede wszystkim interpretacja ta prowadzi do tego, że należałoby uznać, iż współtwórca wynalazku i w tym wypadku współuprawniony z patentu potraktowany byłby jako osoba trzecia, do czego brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych. Wręcz przeciwnie, zgodnie z treścią art. 43 ust. 1 ustawy o wynalazczości stosunki pomiędzy współuprawnionymi z patentu regulowane są w sposób szczególny, co się wyraża w tym, że każdy z nich otrzymuje prawo korzystania z wynalazku we własnym zakresie tak, jak gdyby był wyłącznie uprawniony z patentu, z wyjątkiem przypadków wskazanych w art. 43 ust. 2 ustawy o wynalazczości. W tej sytuacji określenie "we własnym zakresie" użyte w art. 43 ust. 1 ustawy o wynalazczości należy rozumieć tak, iż współuprawniony z patentu może bez zgody pozostałych współuprawnionych korzystać z wynalazku przez wytwarzanie wyrobów opartych na rozwiązaniu będącym przedmiotem wynalazku oraz wprowadzić te wyroby do obrotu bez powstawania jakichkolwiek roszczeń majątkowych po stronie pozostałych współuprawnionych z patentu.Okoliczność, że powód nie uzyskuje w związku z współautorstwem wynalazku i uzyskaniem patentu wspólnego żadnych korzyści materialnych, podczas gdy pozwany je uzyskuje, jest z punktu prawnego bez znaczenia. Jest to sytuacja o charakterze faktycznym, która zresztą może ulec zmianie.Trzeba też podkreślić, że powód nie ponosi także żadnych wydatków, jakie występują przy podjęciu działalności produkcyjnej i handlowej. Może zresztą także w każdym czasie podjąć swoją działalność przemysłowo-handlową na podstawie wspólnego wynalazku.Zarzuty rewizji, jakoby w przedmiotowej sprawie należało stosować przepisy kodeksu cywilnego o współwłasności oraz przepisy prawa autorskiego, są więc chybione ze względów wyżej wskazanych, w związku z czym rewizja jako nieuzasadniona uległa oddaleniu (art. 387 k.p.c.).