IV CR 2/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN K. Olejniczak. Sędziowie SN: Z. Marmaj, J. Krajewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Józefa M. i Anieli S. przeciwko R. Spółdzielni Mieszkaniowej o przeniesienie spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 19 listopada 1976 r.,zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że powództwo oddalił nie obciążając powodów kosztami postępowania w sprawie.Uzasadnienie faktycznePowód jako członek R. Spółdzielni Mieszkaniowej otrzymał w 1966 r. przydział lokalu typu M-4, który zajmował z żoną, dwojgiem dzieci i teściową.Na skutek przeniesienia służbowego do L. złożył wniosek do L. Spółdzielni Mieszkaniowej o przydział mieszkania, przy czym oświadczył, iż do nowej spółdzielni przenosi swoje członkostwo, a ponadto, że wniosek obejmuje również teściową.W związku z tym wnioskiem R. Spółdzielnia Mieszkaniowa powiadomiła L. Spółdzielnię Mieszkaniową, że wkład przekaże po otrzymaniu przez powodów mieszkania i "zdaniu" obecnie zajmowanego lokalu.Uchwałą z 12.X.1972 r. powód został przyjęty na członka spółdzielni, w dniu 4.XI.1972 r. zawarto z nim wstępne porozumienie o przydział mieszkania, a w dniu 10.III.1975 r. otrzymał przydział lokalu typu M-5 dla siebie, dwojga dzieci oraz teściowej.W dniu 4.V.1974 r. powód zwrócił się do R. Spółdzielni Mieszkaniowej z wnioskiem o zmianę lokatorskiego prawa do lokalu na własnościowe i w dniu 1 lipca tegoż roku otrzymał pozytywną w tym względzie decyzję.W powołaniu się na tę uchwałę powód w dniu 5.III.1975 r. zwrócił się do spółdzielni z oświadczeniem, że swoje prawa do dotychczas zajmowanego lokalu zamierza przenieść na teściową i w związku z tym wnosi o wyrażenie zgody na tę transakcję i przyjęcie przyszłej nabywczyni na członka spółdzielni. Równocześnie teściowa powoda złożyła wniosek o przyjęcie jej na członka spółdzielni oraz odpowiednią deklarację.Ponieważ organy spółdzielni odmówiły uwzględnienia obu żądań, powód i jego teściowa domagali się: zobowiązania spółdzielni do przyjęcia jej w poczet członków oraz przyznania dotychczas zajmowanego lokalu, a ponadto wyrażenia zgody na przeniesienie przez powoda prawa własności do tego mieszkania na jego teściową.Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo wychodząc z założenia, że powód ma prawo dysponowania swoim mieszkaniem, a powódce w okolicznościach sprawy przysługuje roszczenie o jej przyjęcie w poczet członków spółdzielni.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję pozwanej od powyższego wyroku Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pogląd, że powód mógłby zbyć spółdzielcze prawo do lokalu własnościowego, gdyby mu ono przysługiwało, nie budzi wątpliwości, skoro w świetle art. 147 § 1 ustawy o spółdzielniach i ich związkach jest ono prawem majątkowym zbywalnym.Za trafne również uznać należy stanowisko, według którego pozwana byłaby zobowiązana przyjąć wskazanego przez członka nabywcę lokalu na jej członka, jeżeli odpowiada on wymaganiom jej statutu.Wbrew jednak odmiennemu zapatrywaniu Sądu Wojewódzkiego, kwestie te nie mają istotnego znaczenia w rozpoznawanej sprawie.Zasadność bowiem zgłoszonych roszczeń musi być oceniona na podstawie stosunku prawnego, jaki powstał pomiędzy powodem a pozwaną po zgłoszeniu przeniesienia członkostwa do innej spółdzielni.Mimo niesprecyzowania wszystkich warunków przez strony, stosunek ten na tle art. 65 k.c. należy ocenić jako umowę zamiany mieszkania. Za takim jej rozumieniem przemawia treść wniosku "o przeniesienie członkostwa", oświadczenie zawarte w piśmie z 15.XI.1973 r., w którym powód prosząc o przyśpieszenie załatwienia przydziału mówi o zrezygnowaniu z lokalu w spółdzielni w R., znana powodowi treść korespondencji pomiędzy obiema spółdzielniami co do przeniesienia wkładu po "zdaniu mieszkania", wreszcie cel umowy, którym miała być poprawa sytuacji mieszkaniowej.Zgodnie z zasadami unormowanymi w uchwale nr 6 Centralnego Związku Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego z 10 kwietnia 1972 r. (Informacja i komunikaty CZSBM 1972, nr 7-8, poz. 24) przez zamianę mieszkania należy rozumieć uzyskanie przydziału mieszkania spółdzielczego w zamian za zrzeczenie się dotychczasowego lokalu i pozostawienie go do dyspozycji spółdzielni. Zobowiązanie powodów do zrezygnowania z dotąd zajmowanego mieszkania stanowiło zatem warunek przydziału mieszkania z nowej spółdzielni poza kolejnością. Skoro więc powód w wyniku tej umowy otrzymał najpierw wstępne porozumienie o przydziale, a następnie przydział mieszkania, warunek ten został spełniony i zawarta pod warunkiem umowa stała się umową ostateczną. Powód zatem utracił prawo do zajmowania poprzedniego lokalu, a późniejsze zbycie tego prawa straciło moc z chwilą ziszczenia się warunku (art. 92 k.c.).Rozważania powyższe prowadzą zatem do wniosku, że członek spółdzielni mieszkaniowej, który posiada spółdzielcze prawo do lokalu, może uzyskać mieszkanie spółdzielcze w tej samej lub innej spółdzielni mieszkaniowej pod warunkiem pozostawienia dotychczas zajmowanego lokalu do dyspozycji spółdzielni, której był ostatnio członkiem. Okoliczność, że w okresie zawieszenia (art. 91 k.c.) członek spółdzielni nabył zajmowane dotąd mieszkanie na własność nie podważa tej zasady.Z tych przyczyn nieuzasadnione jest również roszczenie powódki, skoro jej uprawnienie mogłoby jedynie wynikać z uprawnień powoda.Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji (art. 390 § 1 k.p.c.).