I PZP 52/75

UchwałaIzba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych1976-03-02

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w stosunkach pracowniczych roczna prekluzja przekształciła się w przedawnienie trzyletnie w sytuacji, gdy bieg terminu prekluzyjnego nie upłynął przed dniem 1 stycznia 1975 r.?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi, że roczna prekluzja przewidziana w art. 473 k.z. nie przekształciła się w przedawnienie trzyletnie w sytuacji, gdy bieg terminu prekluzyjnego nie upłynął przed dniem wejścia w życie kodeksu pracy (1 stycznia 1975 r.). Roszczenia, które nie uległy prekluzji przed tą datą, podlegają przepisom kodeksu pracy dotyczącym przedawnienia, z uwzględnieniem przepisów przejściowych.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pytania prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach do rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. Pytanie dotyczyło losu rocznej prekluzji z art. 473 k.z. w kontekście wejścia w życie kodeksu pracy, zwłaszcza gdy bieg terminu prekluzyjnego nie upłynął przed tą datą. Analizie podlegały przepisy przejściowe i ich wpływ na przedawnienie roszczeń pracowniczych.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi na postawione zagadnienie prawne, stwierdzając, że roczna prekluzja nie przekształciła się w przedawnienie trzyletnie w opisanej sytuacji.

Pełny tekst orzeczenia

SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z powództwa Zofii Ł. przeciwko Skarbowi Państwa - Urząd Miasta i Gminy w K. o wynagrodzenie za pracę, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym w dniu 5 lutego 1976 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach postanowieniem z 11 listopada 1975 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy w stosunkach pracowniczych roczna prekluzja przekształciła się w przedawnienie trzyletnie w sytuacji, gdy bieg terminu prekluzyjnego nie upłynął przed dniem 1 stycznia 1975 r.?"udzielił następującej odpowiedzi:Uzasadnienie faktycznePrzedstawione pytanie prawne dotyczy losu rocznej prekluzji przewidzianej w art. 473 kodeksu zobowiązań pod rządem kodeksu pracy, w szczególności gdy bieg terminu prekluzyjnego nie upłynął z dniem wejścia w życie kodeksu pracy.Kodeks pracy nie zna instytucji prekluzji w postaci nadanej jej przez przepis art. 473 k.z., utrzymany w mocy pod rządem kodeksu cywilnego na podstawie art. XII przepisów wprowadzających ten kodeks, a uchylony z dniem 1 stycznia 1975 r. na podstawie art. 1V § 1 pkt 18 byłych przepisów wprowadzających kodeks pracy. Również z tym dniem zostały uchylone wszystkie przepisy dotychczasowe normujące instytucję przedawnienia roszczeń ze stosunku pracy. Wymienione przepisy zostały zastąpione przez przepisy art. 291-295 kodeksu pracy, normujące w sposób jednolity i kompleksowy instytucję przedawnienia roszczeń ze stosunku pracy.Jedyną normą pod rządem kodeksu pracy, odsyłającą do prekluzji z art. 473 k.z., jest przepis przejściowy zamieszczony w art. XXII § 2 przepisów wprowadzających kodeks pracy. Według tego przepisu roszczenia, które przed dniem wejścia w życie kodeksu pracy nie mogły być dochodzone wskutek upływu terminu określonego w art. 473 kodeksu zobowiązań, nie mogą być dochodzone również po wejściu w życie kodeksu pracy. Wskazana norma międzyczasowa oznacza zatem, że roszczenia ze stosunku pracy, które w dniu wejścia w życie kodeksu pracy uległy prekluzji z art. 473 k.z. i nie mogły być z tego względu skutecznie dochodzone, nie mogą być również dochodzone po wejściu w życie kodeksu pracy, chociaż kodeks ten nie zna instytucji prekluzji, i że do takich roszczeń sprekludowanych w dniu wejścia w życie kodeksu pracy stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc obowiązujące w stanie prawnym przedkodeksowym. Artykuł XXII § 2 przepisów wprowadzających kodeks pracy oznacza również (argumentum a contrario), że roszczenia nie sprekludowane w dniu wejścia w życie kodeksu pracy mogą być dochodzone pod rządem tego kodeksu z pominięciem prekluzji, która jako ewentualna przeszkoda wygasła z dniem wejścia w życie kodeksu pracy w odniesieniu do roszczeń nie sprekludowanych w tym dniu. Oczywiście w stosunku do roszczeń ze stosunku pracy, powstałych przed dniem wejścia w życie kodeksu pracy, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nie przedawnionych, stosuje się przepisy kodeksu dotyczące przedawnienia z ograniczeniami przewidzianymi w przepisie przejściowym art. XXII § 1 przepisów wprowadzających kodeks pracy.Roszczenia majątkowe ze stosunku pracy, podlegające prekluzji z art. 473 k.z., uległy również przedawnieniu. Z chwilą wejścia w życie kodeksu pracy prekluzja w odniesieniu do roszczeń nie sprekludowanych w tym dniu wygasła, nie przekształcając się w przedawnienie. Natomiast nie sprekludowane roszczenia poddane były nadal systemowi przedawnienia, którym były objęte w stanie prawnym przedkodeksowym i są nadal objęte pod rządem kodeksu pracy.Z tych przeto względów na przedstawione pytanie prawne należało odpowiedzieć jak w sentencji uchwały.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 66art. 473art. 1V § 1 pkt 18art. 291§ 1 pkt 18§ 2§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026.