VII KZP 6/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski. Sędziowie: T. Majewski, J. Szamrej (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Zbigniewa O., skazanego z art. 210 § 1 w związku z art. 60 § 1 i 3 k.k., po rozpoznaniu przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Elblągu postanowieniem z dnia 11 lutego 1977 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy użyty w art. 91 § 2 k.k. zwrot: "w warunkach określonych w art. 60 § 2 lub 3 k.k." oznacza wyłączenie stosowania wobec osób skazanych z zastosowaniem art. 60 § 3 k.k. zasad warunkowego przedterminowego zwolnienia przewidzianych w art. 91 § 1 k.k., jeżeli skazanie nastąpiło za zbrodnię popełnioną w warunkach przewidzianych w art. 60 § 1 k.k.?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. W sprawie, której dotyczy przekazane do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne, Sąd Wojewódzki w Elblągu postanowieniem z dnia 25 stycznia 1977 r. - powołując się na art. 78 § 3 k.k.w. w związku z art. 91 § 2 k.k. - pozostawił bez rozpoznania wniosek naczelnika zakładu karnego o warunkowe zwolnienie skazanego Zbigniewa O. Sąd Wojewódzki w Elblągu jednak przeoczył, że nierozpoznanie wniosku o warunkowe zwolnienie - przewidziane w art. 78 § 3 k.k.w. - dotyczy tylko wniosku skazanego lub jego obrońcy. Natomiast w wypadku złożenia wniosku przez naczelnika zakładu karnego (art. 78 § 2 k.k.w.) sąd penitencjarny nie może takiego wniosku pozostawić bez rozpoznania, lecz bądź odmawia warunkowego zwolnienia, bądź je orzeka, przy czym tylko na postanowienie odmawiające przysługuje skazanemu zażalenie (art. 8 i 79 § 2 k.k.w.). Mimo błędnego sformułowania i powołania błędnej podstawy prawnej - postanowienie z dnia 25 stycznia 1977 r. należy traktować jako w istocie postanowienie odmawiające warunkowego zwolnienia, na które skazanemu przysługuje zażalenie.W konsekwencji tego należy także uznać uprawnienie Sądu Wojewódzkiego w Elblągu, jako odwoławczego w tej sprawie, do przekazania Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia (art. 390 § 1 k.p.k. w związku z art. 1 § 2 k.k.w.).2. Przepis art. 91 § 2 k.k. wprowadza istotne ograniczenie stosowania warunkowego zwolnienia do przestępców powrotnych. Stanowi on, że do skazanego, który: "(...) powracał wielokrotnie do przestępstwa w warunkach określonych w art. 60 § 2 lub 3 k.k., warunkowego zwolnienia nie stosuje się, chyba że szczególne okoliczności za tym przemawiają", przy czym wymagany okres odbycia kary zostaje w takim wypadku przedłużony do trzech czwartych kary. Słowna wykładnia wymienionego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że wspomniane ograniczenie dotyczy wyłącznie skazanego za czyn popełniony w warunkach wielokrotnego powrotu do przestępstwa (art. 60 § 2 k.k.), bez względu na to, czy przestępstwo, za które obywa karę, stanowi występek, czy też zbrodnię.Powołanie w art. 91 § 2 k.k. obok art. 60 § 2 k.k. również § 3 tego artykułu (rozdzielonych słowem "lub") wyraża jedynie potwierdzenie tego, że wymaganie wielokrotności powrotu do przestępstwa odnosi się także do skazanego za zbrodnię.Pominięcie bowiem takiej wzmianki mogłoby wywołać wątpliwości, czy ograniczenie stosowania warunkowego zwolnienia dotyczy także takiego skazanego, ze względu na to, że kwestię wpływu zwykłego lub wielokrotnego powrotu do przestępstwa na wymiar kary za zbrodnię reguluje odrębny przepis (art. 60 § 3 k.k.).Za takim rozumieniem art. 91 § 2 k.k. przemawia również ratio legis tego unormowania. Polega ona na uznaniu potrzeby dłuższego resocjalizacyjnego oddziaływania kary na skazanego, którego wielokrotny powrót do przestępstwa świadczy o daleko posuniętym procesie jego demoralizacji. Skoro zaś powrót do przestępstwa charakteryzuje ujemnie nie przestępstwo, lecz jego sprawcę, to brak podstaw do przyjęcia, że wymaganie wielokrotności powrotu do przestępstwa (art. 91 § 2 k.k.) nie odnosi się do skazanego, który odbywa karę pozbawienia wolności za zbrodnię.