I CR 374/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN W. Bryl (sprawozdawca). Sędziowie SN: Z. Masłowski, H. Szachułowicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Zbigniewa F. przeciwko Skarbowi Państwa - Ministerstwu Obrony Narodowej o odszkodowanie na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 21 czerwca 1976 r.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia wniosków stron o zasądzenie kosztów postępowania rewizyjnego. Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 21.VI.1976 r. Sąd Wojewódzki w Warszawie oddalił powództwo Zbigniewa F. o odszkodowanie z powodu utraty zdolności do pracy, pozostającej w związku przyczynowym ze służbą wojskową. Ustalił, że powód, pełniąc służbę wojskową w stopniu młodszego chorążego Jednostki Wojskowej 2227, cierpiał na bóle głowy, stałe zmęczenie, senność i apatię. Lekarze wojskowi specjaliści z zakresu laryngologii, neurologii i interny nie rozpoznali schorzenia powoda, którym był guz mózgu. Schorzenie powoda zostało dopiero rozpoznane w Klinice Neurologicznej Wojskowej Akademii Medycznej w W., gdzie usunięto stwierdzony u powoda guz. Orzeczeniem Garnizonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 15.VIII.1973 r. powód został uznany za niezdolnego do służby wojskowej i zaliczony do II grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia.Według wspomnianego orzeczenia Garnizonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej służba wojskowa nie miała wpływu na powstanie i przebieg schorzenia powoda.Powód według ustalenia Sądu Wojewódzkiego już od 1970 r. na skutek opisanego wyżej schorzenia był wielokrotnie badany przez lekarzy, którzy rodzaju schorzenia powoda nie rozpoznali, ale w świetle opinii biegłego, prof. dra hab. Teofasa D., wczesne ujawnienie u powoda guza mózgu było bardzo utrudnione z uwagi na nietypowe objawy. Usunięcie guza nastąpiło we wskazanym czasie, tj. przed wystąpieniem objawów wyraźnego uszkodzenia mózgu i nerwów wzrokowych.W wyniku przytoczonych ustaleń Sąd Wojewódzki uznał, że w sprawie brak podstaw do przyjęcia zaniedbań ze strony personelu lekarskiego pozwanego Skarbu Państwa, które by uzasadniały jego odpowiedzialność na podstawie art. 417 k.c.Wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżył powód rewizją.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zasadny jest zarzut skarżącego powoda, że Sąd Wojewódzki wbrew jego wnioskowi przesłuchał prof. dra T.D. w charakterze biegłego, a nie w charakterze świadka. Wprawdzie kodeks postępowania cywilnego wyraźnie nie zabrania słuchania jednej i tej samej osoby w charakterze świadka i biegłego, ale taka kumulacja jest niewskazana. Osoba, która z racji posiadanych wiadomości specjalnych ma spostrzeżenia niedostępne dla innych osób (np. lekarz leczący chorego), powinna z reguły być słuchana w charakterze świadka, a funkcję biegłego należy powierzyć innej osobie, która z faktami istotnymi dla rozstrzygnięcia sprawy poprzednio się nie zetknęła. Takie bowiem zetknięcie się może spowodować wyrobienie już sobie uprzednio opinii, od której trudno jest osobie powołanej na biegłego odstąpić. To zaś mogłoby nasuwać wątpliwość co do prawidłowości wydanej opinii.Sąd Wojewódzki, nie mając na uwadze wyżej wskazanych okoliczności i dopuszczając dowód z biegłego prof. dra D. bez uprzedniego wysłuchania wniosków stron w tym względzie, naruszył art. 278 § 1 k.p.c. Ponadto Sąd Wojewódzki, przyjmując na podstawie opinii biegłego D., że wojskowej służbie zdrowia nie można przypisać zaniedbań w rozpoznaniu u powoda guza mózgu, pominął w swych rozważaniach tę część ustnej opinii biegłego, w której stwierdza on, że rozporządza skąpą dokumentacją, i na podstawie tej dokumentacji wydał swą opinię, bez rozważenia całego materiału dowodowego. Dotyczy to w szczególności zeznań świadka Mariana K., który zauważył, że powód jest bardzo apatyczny i wciąż zapada w sen, o czym zgłosił przełożonym powoda, m.in. dowódcy kpt. M., a ten podejrzewając powoda o symulację oświadczył, że jak wezmą powoda na poligon, "to dostanie w skórę".Nierozważenie zeznań wymienionego świadka przez Sąd Wojewódzki oraz niezwrócenie na nie uwagi przez prof. D. stanowi uchybienie art. 233 § 1 k.p.c.Pełnomocnik powoda powołał również dowód ze świadka M. K. Strona powodowa nie sprecyzowała wprawdzie okoliczności, na które został zgłoszony świadek K., ale obowiązkiem Sądu Wojewódzkiego było wezwać powoda do skonkretyzowania okoliczności, na które został zgłoszony świadek K., i dopiero wówczas ocenić, czy wniosek jest zasadny. Postępując inaczej, Sąd Wojewódzki naruszył art. 3 § 2 w związku z art. 217 i 227 k.p.c.Przytoczone wyżej uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy i dlatego skutkują uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania (art. 388 § 1 k.p.c.).Sąd Najwyższy nie uznał natomiast za zasadny zarzutu powoda, że prof. D. nie mógł być biegłym w sprawie również z tego powodu, że jest oficerem w wojskowej służbie zdrowia i że z tego powodu nie jest w stanie wydać bezstronnej opinii. Biegłym może być każda osoba dysponująca odpowiednio dużym zasobem wiedzy teoretycznej i praktycznej w dziedzinie wymagającej wiadomości specjalnych, dającą rękojmię bezstronności i braku zainteresowania co do wyniku procesu.Mając ten aspekt na uwadze, nie można z góry wykluczyć jako biegłych osób będących pracownikami resortu, w którym pracuje strona. Odmienny pogląd skutkowałby niemożność powołania w charakterze biegłego osób z zakresu niektórych specjalności skupionych w danych resortach i nie spotykanych poza nimi.Stwierdzenie to nie podważa w niczym wyrażonego poglądu, że prof. D. nie powinien był być słuchany w tym sporze w charakterze biegłego z przyczyn wyżej podanych.Z przytoczonych zasad Sąd Najwyższy orzekł jak wyżej.