U 2/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes SN - gen. bryg. K. Lipiński. Sędziowie: płk C. Bakalarski, ppłk J. Juszczak, płk A. Kaszycki, płk S. Mendyka, płk W. Sieracki (sprawozdawca), ppłk E. Zawiłowski.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk J. Kowalski.SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Wojskowej dnia 1 października 1977 r. po rozpoznaniu przedstawionego - w trybie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54 z późn. zm.) - przez Prezesa Izby Wojskowej Sądu Najwyższego wniosku o podjęcie uchwały zawierającej odpowiedź na następujące pytanie prawne:"Czy samowolny zabór przez żołnierza broni wojskowej lub innego środka walki należy kwalifikować tylko z art. 329 § 2 k.k., czy też - w zależności od celu lub sposobu działania sprawcy albo też jego stosunku do tego rodzaju mienia społecznego - także w zbiegu z art. 199 § 1, art. 200 § 1 lub art. 208 k.k.?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej na podstawie art. 24 lit. d i art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54 z późn. zm.)uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneI. Przepis art. 329 § 2 k.k., przewidujący odpowiedzialność karną żołnierza za samowolny zabór broni wojskowej lub innego środka walki, nie zawiera w swej treści znamion określających cel lub sposób działania sprawcy. Przepis ten nie przewiduje także takich znamion, które określałyby szczególny stosunek sprawcy do tych przedmiotów, a mianowicie że jest to osoba zarządzająca bronią wojskową lub innym środkiem walki albo odpowiedzialna - z tytułu zajmowanego stanowiska lub pełnionej funkcji - za ochronę lub za nadzór nad tymi przedmiotami, stanowiącymi szczególny rodzaj mienia społecznego. Owe znamiona, określające cel lub sposób działania sprawcy albo jego szczególny stosunek do mienia społecznego, będącego przedmiotem ochrony art. 329 § 2 k.k., zawarte są w art. 199 § 1 lub art. 200 § 1 k.k. (w związku z art. 120 § 8 k.k. lub art. 208 k.k.), co prowadzi do wniosku, że stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu wyczerpującego te znamiona jest większy w porównaniu ze stopniem społecznego niebezpieczeństwa czynu wyczerpującego tylko znamiona zawarte w art. 329 § 2 k.k. Pomijanie zatem tych przepisów w kwalifikacji prawnej czynu w takiej sytuacji, gdy działanie sprawcy wyczerpuje - oprócz znamion określonych w art. 329 § 2 k.k. - także znamiona określone w treści wyżej wymienionych przepisów, nie czyni zadość wymaganiom art. 10 § 2 k.k., według którego kwalifikacja prawna powinna odzwierciedlać całość (a nie tylko fragment) kryminalnej zawartości czynu. Oznacza to, że w kwalifikacji prawnej należy uwzględnić wszystkie krzyżujące się przepisy zawierające w swej treści te znamiona, które konkretnym czynem zostały urzeczywistnione, tj. wszystkie zbiegające się, a nie podlegające redukcji (na podstawie odpowiedniej reguły wyłączającej wielość ocen prawnokarnych) przepisy ustawy karnej, które czynem przestępnym zostały naruszone.II. W świetle tych ogólnych wskazań należy przeanalizować te sytuacje faktyczne, które w nawiązaniu do treści przedstawionego na wstępie pytania prawnego charakteryzują się tym, że:1. Sprawca samowolnego zaboru broni wojskowej lub innego środka walki działa w celu przywłaszczenia tych przedmiotów (stanowiących szczególny rodzaj mienia społecznego), a więc dopuszcza się ich kradzieży. Zastosowanie w tej sytuacji kwalifikacji prawnej tylko z art. 329 § 2 k.k. nie uwzględnia tego faktu, że sprawca, działający w celu przywłaszczenia wymienionych przedmiotów, dopuszcza się ich kradzieży. Ten ważny dla prawnokarnej charakterystyki czynu fakt uwzględnia dopiero zastosowanie - oprócz art. 329 § 2 k.k. (wskazującego tylko, że sprawcą czynu jest żołnierz, a przedmiotem zaboru, pozbawionego jednak znamion kradzieży, broń wojskowa lub inny środek walki) - także art. 199 § 1 k.k., który w związku z treścią art.120 § 8 k.k. traktuje między innymi o kradzieży mienia społecznego. Z tych względów należy uznać, że omawiany czyn podlega kwalifikacji prawnej na podstawie zbiegających się przepisów: art. 329 § 2 i art.199 § 1 k.k., gdyż jedynie tak ujęta kwalifikacja prawna tego czynu pozwala adekwatnie odzwierciedlić wszystkie istotne z normatywnego punktu widzenia elementy zachowania się sprawcy.2. Sprawca opisanego wyżej czynu jest osobą zarządzającą bronią wojskową lub innym środkiem walki albo odpowiedzialną - z tytułu zajmowanego stanowiska lub pełnionej funkcji - za ochronę lub nadzór nad tymi przedmiotami (np. dowódca lub szef pododdziału albo magazynier). Omawiany czyn, popełniony przez osobę mającą w myśl art. 200 § 1 k.k. szczególne obowiązki w stosunku do tych przedmiotów, należy kwalifikować na podstawie zbiegających się przepisów: art. 329 § 2 i art. 200 § 1 k.k. Uwzględnienie art. 200 § 1 k.k. w tak ujętej kwalifikacji prawnej omawianego czynu wyłącza możliwość zastosowania art. 199 § 1 k.k., gdyż art. 200 § 1 k.k. (jako określający kwalifikowany typ przestępstwa przewidzianego w art.199 § 1 k.k.) zawiera wszystkie znamiona czynu określonego w art. 199 § 1 k.k.3. Sprawca przedstawionego w pkt 1 czynu działa w sposób określony w art. 208 k.k. Oznacza to, że sprawca kradzieży broni wojskowej lub innego środka walki działa w sposób szczególnie zuchwały lub z włamaniem. W takim wypadku należy stosować kumulatywną kwalifikację z art. 329 § 2 i art. 208 k.k. Stosowanie art. 199 § 1 k.k. jest w tym wypadku zbędne, gdyż fakt, że sprawca dokonał kradzieży broni wojskowej lub innego środka walki, a więc że sprawca działał w celu przywłaszczenia tych przedmiotów, uwzględnia już art. 208 k.k. Natomiast fakt, że przedmiotem kradzieży było mienie społeczne (szczególnego rodzaju), uwzględnia już zastosowany w kwalifikacji prawnej czynu art. 329 § 2 k.k.4. Sprawca przedstawionego w pkt 2 czynu, a więc sprawca o szczególnych (w myśl art. 200 § 1 k.k.) właściwościach przedmiotu, działa w sposób określony w art. 208 k.k. (np. magazynier dokonał kradzieży broni wojskowej z podległego mu magazynu po uprzednim włamaniu się w tym celu do tego magazynu). Tego rodzaju czyn podlega kumulatywnej kwalifikacji prawnej na podstawie zbiegających się przepisów: art. 329 § 2, art. 200 § 1 i art. 208 k.k.Niezależnie od opisanych sytuacji faktycznych mogą zdarzyć się także inne, uzasadniające zastosowanie art. 329 § 2 k.k w zbiegu z innymi przepisami, np. w wypadku gdy sprawca dopuścił się kradzieży broni wojskowej lub innego środka walki o znacznej wartości. Czyn taki należy wówczas zakwalifikować z art. 329 § 2 k.k. w zbiegu z art. 201 k.k.Zakwalifikowanie każdego przedstawionego wyżej czynu na podstawie wymienionych uprzednio zbiegających się przepisów kodeksu karnego uzasadnione jest tym, że żaden z tych przepisów nie obejmuje swym zakresem wszystkich ustawowych znamion czynu, wyczerpującego znamiona określone w dwóch lub w trzech przepisach (sytuacja opisana w pkt 4), a dopiero łączne uwzględnienie w kwalifikacji prawnej poszczególnego czynu wymienionych uprzednio przepisów obejmuje całość tych ustawowych znamion, które poszczególnym czynem zostały wyczerpane. Tak więc zakresy wymienionych przepisów krzyżują się, a ponieważ w opisanych sytuacjach żadna z reguł redukujących wielość ocen prawnokarnych nie wchodzi w rachubę, przeto w przedstawionych wypadkach powinna mieć zastosowanie kumulatywna kwalifikacja prawna na podstawie wymienionych uprzednio zbiegających się przepisów kodeksu karnego.III. Zaznaczyć należy, że przepisy wymienione w kwalifikacji prawnej czynów opisanych wyżej w pkt 2, 3 i 4 przewidują identyczne ustawowe zagrożenie (kara pozbawienia wolności od roku do 10 lat). Ponieważ jednak art. 329 § 2 k.k. wskazuje, że sprawcą przestępstwa jest żołnierz, a przedmiotem przestępstwa jest broń wojskowa lub inny środek walki, przeto za podstawę prawną wymiaru kary należy przyjąć art. 329 § 2 k.k. Wskazanie to nie ma zastosowania wtedy, gdy przepis pozostający w zbiegu z art. 329 § 2 k.k. przewiduje surowsze ustawowe zagrożenie kary.W świetle przedstawionych wywodów należało na tle przytoczonego uprzednio pytania prawnego udzielić odpowiedzi na wstępie sformułowanych.IV. Ze względu na szczególne znaczenie niniejszej uchwały dla jednolitości stosowania prawa w omawianej kwestii należało uchwałę tę wpisać do księgi zasad prawnych.