I PZP 49/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Stypułkowska. Sędziowie: M. Wilewski, J. Wasilewski (sprawozdawca)SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z wniosku Romana H. przeciwko Rejonowej Kolumnie Transportu Sanitarnego w G. o wynagrodzenie za pracę, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z siedzibą w Sulechowie postanowieniem z dnia 22.X.1975 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 § 1 ustawy o.s. p.u.s.1. Czy przejście kierowcy samochodowego, zatrudnionego w transporcie zorganizowanym w rozumieniu § 1 ust. 2 pkt 2 uchwały nr 60 Rady Ministrów z dnia 15 marca 1974 r. (MP Nr 9, poz. 66) do zakładu pracy uznanego za transport nie zorganizowany, powoduje przerwę w stażu pracy koniecznym do celów ustalenia prawa do dodatku za staż pracy, przewidzianego w § 1 ust. 1 załącznika nr 7 do zarządzenia nr 11 Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 18 marca 1974 r. (Dz. Urz. Min. PPiSS Nr 5, poz. 10), jeśli kierowca powrócił następnie bezpośrednio z transportu nie zorganizowanego do pracy w zakładzie, w którym był poprzednio zatrudniony, a zaliczonym do transportu zorganizowanego;2. Czy kierowcy, który przed przejściem do pracy w transporcie zorganizowanym pracował w kilku zakładach pracy należących do transportu nie zorganizowanego, wlicza się do stażu pracy na podstawie § 4 ust. 1 powołanego zarządzenia nr 11 tylko okres zatrudnienia w ostatnim zakładzie pracy, z którego bezpośrednio przeszedł do transportu zorganizowanego, czy też jego okres zatrudnienia we wszystkich zakładach pracy zaliczonych do transportu nie zorganizowanego;powziął następującą uchwałę:1. Kierowcy zatrudnionemu w zakładzie zorganizowanego transportu samochodowego zalicza się do stażu pracy, wymaganego do uzyskania dodatku przewidzianego w § 4 ust. 1 uchwały nr 60 Rady Ministrów z dnia 15 marca 1974 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników transportu samochodowego, spedycji krajowej i komunikacji miejskiej (M.P. Nr 9, poz. 66) - poza wyjątkami wskazanymi w § 4 ust. 2 i 3 załącznika nr 7 do zarządzenia nr 11 Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 18 marca 1974 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników zatrudnionych w transporcie samochodowym, spedycji krajowej i komunikacji miejskiej (Dz. Urz. Min. PPiSS Nr 5, poz. 10) - okres nieprzerwanej pracy w tym zakładzie. Nie zalicza się więc okresu zatrudnienia w tymże zakładzie, poprzedzającego pracę w transporcie nie zorganizowanym. 2. Jeżeli kierowca bezpośrednio przed podjęciem pracy w zakładzie zorganizowanego transportu samochodowego był bez przerwy zatrudniony w kilku jednostkach w transporcie nie zorganizowanym, to do okresu pracy, od którego zależy uprawnienie do wskazanego wyżej dodatku, wlicza się łączny okres zatrudnienia w tych jednostkach (§ 4 ust. 4 powołanej wyżej uchwały). Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca pracował na stanowisku kierowcy w Powiatowej (obecnie Rejonowej) Kolumnie Transportu Sanitarnego w G. od 14.II.1962 r. do 25.III.1967 r., w Spółdzielni Inwalidów Z.L. od 29.III do 5.VI.1967 r. i w Spółdzielni Pracy Pralniczo-Farbiarskiej od 6.VI. do 14.X.1967 r. Od 16.X.1967 r. został ponownie zatrudniony w Rejonowej Kolumnie Transportu Sanitarnego w G.Wnioskodawca żądał ustalenia jego uprawnień do dodatku za staż pracy z uwzględnieniem wszystkich wymienionych wyżej okresów zatrudnienia. Komisja Rozjemcza oddaliła żądanie wnioskodawcy jako nieuzasadnione. Od orzeczenia Komisji Rozjemczej wnioskodawca odwołał się do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.Sąd ten na podstawie art. 66 § 1 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu przytoczone w sentencji uchwały zagadnienie prawne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rada Ministrów w § 4 ust. 1 uchwały nr 60 z dnia 15 marca 1974 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników transportu samochodowego, spedycji krajowej i komunikacji miejskiej (MP Nr 9, poz. 66) upoważniła ministrów do wprowadzenia dodatków za staż pracy dla pracowników zatrudnionych w zorganizowanym transporcie samochodowym.W zakładach pracy podległych Ministerstwu Zdrowia i Opieki Społecznej przewidziane w tej uchwale dodatki za staż pracy zostały wprowadzone od dnia 1.IV.1974 r. na podstawie zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 5 kwietnia 1974 r. w sprawie niektórych zasad wynagradzania pracowników transportu samochodowego zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych resortu zdrowia i opieki społecznej (Dz. Urz. M.Z. i Op. Społ. Nr 8, poz. 33).Z § 4 ust. 1 i 4 uchwały nr 60 wynika, że kierowca zatrudniony w zorganizowanym transporcie samochodowym nabywa prawo do dodatku za staż pracy po 5 latach pracy w jednym zakładzie pracy. Wysokość dodatku wzrasta po 10 latach, a następnie po 15 latach pracy. Do stażu pracy, uprawniającego do dodatku, zalicza się kierowcy okres zatrudnienia w transporcie nie zorganizowanym, jeżeli z tego transportu przeszedł do transportu zorganizowanego. Szczegółowe zasady obliczania stażu pracy wymaganego do nabycia prawa do dodatku zostały określone w załączniku nr 7 do zarządzenia nr 11 Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 18 marca 1974 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników zatrudnionych w transporcie samochodowym, spedycji krajowej i komunikacji miejskiej (Dz. Urz. Min. PPiSS Nr 5, poz. 10). Według § 1 ust. 1 załącznika nr 7 dodatek ten przysługuje za nieprzerwany staż pracy w jednym zakładzie pracy. W razie przerwy w zatrudnieniu, poprzedni okres pracy w tym zakładzie zalicza się do stażu pracy, od którego zależy uprawnienie do dodatku, tylko w przypadkach wymienionych w § 4 ust. 2 i 3 załącznika. Warunkiem zaś zaliczenia do stażu pracy kierowcy okresu zatrudnienia w transporcie nie zorganizowanym jest bezpośrednie przejście z tego transportu do pracy w transporcie zorganizowanym (§ 4 ust. 1 pkt 1 załącznika).Uchwała Rady Ministrów i zarządzenie Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych nie zawierają natomiast postanowień, zezwalających na zaliczenie do stażu pracy kierowcy okresu jego zatrudnienia w transporcie zorganizowanym innego zakładu pracy.Treść przytoczonych przepisów wskazuje na to, że podstawową przesłanką nabycia przez kierowcę uprawnień do dodatku za staż pracy, jest nieprzerwane przepracowanie wymaganego okresu w tym zakładzie, który obowiązany jest do wypłacania tego świadczenia. Jest to zrozumiałe, jeśli się uwzględni charakter rozważanego dodatku. Wypłacenie dodatków za staż pracy zapewnia nie tylko wyższe wynagrodzenie wieloletnim pracownikom, ale spełnia także określone cele społeczno-gospodarcze. Jest bowiem jednym ze środków racjonalnej polityki zatrudnienia. Zachęca pracowników do kontynuowania pracy w jednym zakładzie i powstrzymuje ich od nieuzasadnionych społecznie zmian miejsca pracy. Zakładom pracy zapewnia większą stabilizację załogi i przez to ułatwia wykonywanie zadań, umożliwiając właściwe wykorzystanie kwalifikacji i zdolności pracowników.Te założenia miały istotne znaczenie przy stanowieniu treści norm regulujących uprawnienia pracowników zatrudnionych w zorganizowanym transporcie samochodowym do dodatków za staż pracy. Jednocześnie wprowadzono kryteria stanowiące zachętę do podejmowania przez kierowców pracy w jednostkach prowadzących transport w formach zorganizowanych. Zapewnia to bowiem tym jednostkom możliwość prowadzenia prawidłowej działalności przewozowej i sprzyja efektywnemu wykorzystaniu środków transportowych.Dlatego też od ogólnej zasady zaliczania do stażu pracy tylko okresu zatrudnienia w jednym zakładzie pracy, i to pod warunkiem, że jest to okres - poza wyjątkami wskazanymi w § 4 załącznika - nieprzerwanej pracy, dolicza się kierowcy wyjątkowo okres pracy w transporcie nie zorganizowanym. Unormowanie takie stwarza zachętę dla kierowców zatrudnionych w transporcie nie zorganizowanym do przechodzenia do pracy w jednostkach transportu zorganizowanego, spełniającego w warunkach gospodarki planowej lepiej zadania przewozowe. Względy ekonomiczno-gospodarcze uzasadniały przyjęte w powołanych przepisach unormowanie płacowe.Wskazane wyżej przesłanki zadecydowały też o tym, że nie zalicza się kierowcy okresu zatrudnienia w poprzednim zakładzie transportu zorganizowanego do stażu pracy uprawniającego do dodatku. Jeśli bowiem kierowca pracuje już w transporcie zorganizowanym, to pożądane jest, by pracę tę nadal kontynuował w jednym zakładzie pracy. Społecznie nieuzasadnione jest też odejście kierowcy z zakładu transportu zorganizowanego, chociażby następnie powrócił do pracy w tym zakładzie. Dlatego przytoczone wyżej przepisy płacowe nie przewidują możliwości zaliczenia do stażu pracy, wymaganego do nabycia prawa do dodatku, ani okresu zatrudnienia w innym zakładzie transportu zorganizowanego, ani też w zasadzie okresu poprzedniego zatrudnienia w tym samym zakładzie pracy.Natomiast zaliczenie okresu pracy w transporcie nie zorganizowanym nie zostało uzależnione od warunku świadczenia tej pracy w jednym zakładzie. Wprowadzone zostało jedynie zastrzeżenie bezpośredniego przejścia kierowcy z transportu nie zorganizowanego do pracy w zakładzie zorganizowanego transportu samochodowego. Jeżeli więc kierowca bez przerwy pracował w kilku zakładach pracy w transporcie nie zorganizowanym i następnie bezpośrednio podjął zatrudnienie w transporcie zorganizowanym, to do stażu pracy w tym zakładzie wlicza mu się cały okres pracy w transporcie nie zorganizowanym.Z tych względów Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi jak w sentencji uchwały.