V KRN 459/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Żurawski. Sędziowie: Z. Kubec (sprawozdawca), J. Szamrej. Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Strzałkowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Henryka J., oskarżonego z art. 237 § 1 i art. 256 § 1 k.k. z 1932 r., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 22 kwietnia 1970 r.rewizję nadzwyczajną oddalił, obciążając koszstami z nią związanymi Skarb Państwa.Uzasadnienie faktyczneW sprawie Kp 1100/66 rozpoznawanej przez Sąd Powiatowy w Puławach i dotyczącej oskarżenia Henryka J. przez Stefana N. o przestępstwa określone w art. 237 § 1 i art. 256 § 1 k.k. z 1932 r. strony na rozprawie w dniu 5 maja 1967 r. zawarły ugodę, której treścią było między innymi zobowiązanie się Henryka J. do wypłacenia Stefanowi N. 2.000 zł z tytułu zwrotu koszstów i odszkodowania za pobicie. W zakończeniu ugody podpisanej przez strony zamieszczono zdanie: "Oskarżony zastrzega sobie jednocześnie prawo dochodzenia roszczeń z tytułu pobicia w procesie cywilnym". Zdanie to powstało w wyniku postawienia kropki po słowie "pobicie" i nadpisanie słowa "oskarżony" oraz skreślenia w wyrazie "zastrzegająć" końcówki "jąc", co częściowo omówiono przed podpisami stron.Jak wynika z załączonych akt sprawy cywilnej, Stefan N. po zawarciu wyżej cytowanej ugody wytoczył przed Sądem Powiatowym w Puławach sprawę o zasądzenie od Henryka H. dodatkowej kwoty 10.150 zł tytułem odszkodowania za straty oraz cierpienia fizyczne i moralne.Sąd oddalił jednak jego powództwo, kierując się treścią ugody, z której wynikało, że "powód został już zaspokojony".Wówczas Stefan M. w dniu 11 marca 1969 r. złożył wniosek o sprostowanie treści zawartej w tej sprawie ugody przez zastąpienie w przedostatnim zdaniu słowa "oskarżony" słowem "oskarżyciel".Na wniosek Stefana N. sędzia przewodniczący rozprawy w dniu 5 maja 1967 r. zamieścił notatkę, że istotnie w ugodzie nastąpiła omyłka przez użycie słowa "oskarżony" zamiast "oskarżyciel".W związku z powyższym Sąd Powiatowy w Puławach przesłuchał Stefana N. i Henryka J. co do okoliczności zawartej we wniosku o sprostowanie ugody i postanowieniem z dnia 27 lutego 1970 r. wniosku Stefana N. o sprostowanie ugody nie uwzględnił, motywując to tym, że przepisy postępowania karnego nie przewidują możliwości takiego sprostowania. Sąd powołał się przy tym na treść wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej z dnia 20 grudnia 1969 r. w przedmiocie ugodowoego załatwiania spraw pracowniczych przed sądem (Mon. Pol. z 1970 r. Nr 3, poz. 29).Na powyższe postanowienie tego Sądu złożył zażalenie Stefan N., które rozpoznał Sąd Wojewódzki w Lublinie i postanowieniem z dnia 22 kwietnia 1967 r. sprostował "oczywistą omyłkę" w ugodzie z dnia 5 maja 1967 r. w ten sposób, że w zdaniu: "Oskarżony zastrzega sobie jednocześnie prawo dochodzenia roszczeń z tytułu pobicia w procesie cywilnym" słowo "oskarżony" zastąpił słowem "oskarżyciel".W uzasadnieniu Sąd Wojewódzki podał, że z samej treści ugody wynika, iż zastrzeżenie dalszego dochodzenia roszczeń z tytułu pobicia może przysługiwać tylko oskarżycielowi, którym był Stefan N., co stwierdził sędzia w notatce z dnia 1 kwietnia 1969 r. na podaniu Stefana N.Jako podstawę prawną swojej decyzji Sąd Wojewódzki powołał przepisy art. 92 i 140 k.p.k.W związku z decyzją Sądu Wojewódzkiego w cytowanej sprawie cywilnej nastąpiło wznowienie postępowania i zasądzenie na rzecz Stefana N. od Henryka J. kwoty 5.000 zł tytułem "zadośćuczynienia i odszkodowania w związku z pobiciem".Od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 22 kwietnia 1970 r. wniósł rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości, zarzucając obrazę przepisów postępowania przez rozpoznanie zażalenia i sprostowanie na podstawie art. 92 i 140 k.p.k. treści ugody zawartej przed Sądem Powiatowym w Puławach w sprawie Kp 1100/66, mimo braku przesłanek do powzięcia powyższej decyzji, i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o umorzenie postępowania odwoławczego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Reewizja nadzwyczajna, nie przesądzając istotnej treści ugody zawartej w dniu 5 maja 1967 r., zajmuje stanowisko, że brak podstawy do sprostowania ugody, ponieważ wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej z dnia 20 grudnia 1969 r. w przedmiocie ugodowego załatwiania spraw pracowniczych przed sądem (Mon. Pol. z 1970 r. Nr 3, poz. 29) podkreślają w szczególności, że do ugody jako umowy między stronami nie stosuje się przepisów dotyczących sprostowania, uzupełnienia oraz wykładni wyroków i że w zakresie skutków prawnomaterialnych podlega ona przepisom o skuteczności oświadczeń woli oraz o wadach tych oświadczeń (ust. III i V wytycznych).Wyrażony w rewizji nadzwyczajnej pogląd prawny nie jest słuszny. Wytyczne Sądu Najwyższego, na które powołuje się rewizja nadzwyczajna, odnoszą się wyłącznie do ugodowego załatwiania spraw pracowniczych przed sądem, nie zaś do pojednania i ugody zawartej między stronami w postępowaniu karnym w sprawach z oskarżenia prywawtnego. Różny charakter spraw pracowniczych i spraw karnych, jak również zupełnie inna rola ugody w obu wymienionych kategoriach spraw nie pozwalają na stosowanie wspomnianych wytycznych w drodze analogii do spraw karnych. W postępowaniu w sprawach z oskarżenia prywatnego stosuje się przepisy kodeksu postępowania karnego, a te dopuszczają możliwość sprostowania oczywistych omyłek pisarskich zarówno w protokołach rozprawy lub posiedzenia (art. 140 k.p.k.), jak i w orzeczeniach, zarządzeniach oraz ich uzasadnieniach (art. 92 k.p.k.).Pomijając, że w sprawie o dwa przestępstwa popełnione przez oskarżonego (w tym jedno uszkodzenie ciała) byłoby nielogiczne, by nie oskarżyciel prywatny pobity przez oskarżonego, lecz oskarżony zastrzegł sobie prawo dochodzenia w procesie cywilnym roszczenia z tytułu pobicia, o którym ani w protokole rozprawy, ani w ugodzie nie ma żadnej wzmianki, na merytoryczną zasadność sprostowania wskazuje adnotacja przewodniczącego rozprawy.Z tych względów należało rewizję nadzwyczajną oddalić.