Rw 236/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk S. Mendyka (sprawozdawca). Sędziowie: płk C. Lipski, płk E. Olczak.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk J. Rulewski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 7 maja 1974 r. na rozprawie sprawy Adama S., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 321 w zbiegu z art. 318 i art. 182 § 1 k.k. i w związku z art. 59 § 1 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności, degradację i nawiązkę w kwocie 1.000 zł na rzecz PCK, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 6 kwietnia 1974 r.,częściowo uwzględniając rewizję, zmienił zaskarżony wyrok przez:a) uznanie, że przypisane Adamowi S. przestępstwo nie miało charakteru chuligańskiego, a w związku z tym pominięcie przepisu art. 59 § 1 k.k. przy kwalifikacji prawnej czynu,b) przyjęcie za podstawę wymiaru kary pozbawienia wolności wyłącznie przepisu art. 321 k.k. i warunkowe zawieszenie wykonania tej kary, stosownie do art. 73 § 1 i art. 74 § 1 k.k., na okres próby wynoszący 2 lata,c) uchylenie orzeczenia dotyczącego wymierzonej oskarżonemu nawiązki w kwocie 1.000 zł na rzecz PCK,i z tymi zmianami wyrok ten utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Zaskarżony wyrok nie spełnia zawartego w art. 372 § 1 pkt 2 k.p.k. wymagania wyjaśnienia jego podstawy prawnej, a więc wymagania przytoczenia motywów zastosowanej kwalifikacji prawnej czynu, przypisanego oskarżonemu. Nie wystarczy i nie czyni zadość powołanemu przepisowi prawa procesowego samo tylko - podobnie jak w uzasadnieniu wyroku w sprawie niniejszej postąpiono - przytoczenie przez sąd pierwszej instancji zastosowanych - przy ocenie prawnej czynu - przepisów prawa materialnego, z pominięciem jednak powodów (podstaw) takiej właśnie kwalifikacji czynu. Ogólnikowe tylko stwierdzenie ze strony sądu, że opisanym (w części faktograficznej uzasadnienia) działaniem oskarżony wyczerpał znamiona tych lub innych przepisów prawa materialnego także nie jest spełnieniem wymagania, o którym mowa w art. 372 § 1 pkt 2 k.p.k.Sąd pierwszej instancji w ogóle nie zajmował się w uzasadnieniu swego wyroku wyjaśnieniem podstaw zastosowania, przy kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego, konkretnych przepisów prawa materialnego. O ile jednak z opisu zdarzeń (będących przedmiotem osądu w prawie niniejszej) bez większego trudu można stwierdzić, że oskarżony działaniem swym rzeczywiście wyczerpał znamiona określone w art. 321, 318 i 182 § 1 k.k., o tyle tenże opis zdarzeń sam przez się wcale nie daje jeszcze podstawy do tego, by za oczywiste przyjąć, iż przestępstwo oskarżonego, kwalifikowane kumulatywnie według cytowanych wyżej przepisów, miało jednocześnie charakter chuligański.Nie może decydować i nie decyduje o chuligańskim charakterze konkretnego czynu sama publiczność działania sprawcy, czy ewentualnie jego nietrzeźwość tempore criminis. O uznaniu konkretnego czynu za mający charakter chuligański decydują wszystkie, jednocześnie występujące, okoliczności podmiotowo-przedmiotowe, o których mowa w art. 120 § 14 k.k., a nie wystąpienie choćby tylko jednej z nich, np. publiczności działania. Każda przy tym z okoliczności, których jednoczesne występowanie w sprawie jest warunkiem sine qua non zastosowania art. 59 § 1 k.k., należy do kategorii ocennych i jako taka powinna wynikać nie tylko z przebiegu zdarzeń, lecz jednocześnie musi być ona poddana konkretnej analizie z punktu widzenia wymagań przewidzianych w art. 120 § 14 k.k.Aby o chuligańskim charakterze przestępstwa można było mówić, należy zawsze na tle okoliczności konkretnej sprawy wykazać, że sprawca czynem swoim okazał rażące lekceważenie podstawowych zasad porządku prawnego. Nie każde zaś przestępstwo spośród tych, o których mowa w art. 120 § 14 k.k., nawet publicznie popełnione, stanowi eo ipso owo rażące lekceważenie przez sprawcę zasad porządku prawnego. Nie zawsze będzie też o tym decydować nawet i to, że sprawca działał w rozumieniu powszechnym bez powodu lub z powodu oczywiście błahego, jeśli poza tym ów czyn przestępny sprawcy będzie, obiektywnie rzecz oceniając, stosunkowo błahy i przez to mniej społecznie szkodliwy. W sytuacji jednak odwrotnej, gdy od strony przedmiotowej czyn sprawcy rysował się będzie jako występek o wysokim stopniu niebezpieczeństwa społecznego, wówczas, jeśli był poza tym popełniony publicznie, sprawą najistotniejszą, decydującą będzie ustalenie powodów (pobudek) leżących u źródła takiego właśnie zachowania się sprawcy. Jeżeli okaże się, na podstawie analizy okoliczności danej sytuacji, że sprawca działał w rozumieniu powszechnym bez powodu lub z powodu oczywiście błahego, to wtedy i tylko wtedy można będzie uznać, że spełnione zostały wymagania przewidziane w art. 120 § 14 k.k., co stworzy z kolei podstawę do zastosowania przy kwalifikacji prawnej czynu przepisu art. 59 § 1 k.k.Przechodząc na grunt sprawy niniejszej, stwierdzić należy, że okoliczności sprawy nie dają dostatecznych postaw do przyjęcia za ustalone, że oskarżony działał w celu wyżycia się, okazania w sposób rażący lekceważenia dla podstawowych zasad porządku prawnego, a przy tym w rozumieniu powszechnym bez powodu lub z powodu oczywiście błahego.Pominięcie przepisu art. 59 § 1 k.k. przy ocenie prawnej czynu, a tym samym i przy podstawie wymiaru kary względem oskarżonego sprawia, że czyn tegoż oskarżonego przedstawia sobą mniejszy stopień społecznego niebezpieczeństwa, niż przyjęto w wyroku sądu pierwszej instancji.W tym więc stanie rzeczy, mając na względzie całokształt dotychczasowych rozważań, Sąd Najwyższy orzekł jak w treści swego wyroku.