U 6/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes płk B. Dzięcioł. Sędziowie: płk S. Mendyka (sprawozdawca), płk E. Olczak, płk J. Drohomirecki, płk Z. Furtak, płk J. Gawrysiak, płk A. Porzecki, ppłk C. Bakalarski, ppłk J. Górski, ppłk H. Kmieciak, ppłk W. Morawski.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk J. Lisiewicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 10 czerwca 1974 r. przedstawionego w trybie art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54; zm.: Dz. U. z 1972 r. Nr 23, poz. 166) wniosku Prezesa Izby Wojskowej Sądu Najwyższego o wyjaśnienie w drodze uchwały pełnego składu Izby następującej kwestii prawnej, wymagającej zasadniczej wykładni ustawy:"Czy uchwała Zgromadzenia Sędziów b. Najwyższego Sądu Wojskowego z dnia 1 lutego 1961 r. - Zg. Og. 16/60, stanowiąca, że sprawca zaboru broni, określonego w art. 163 k.k. W.P., który następnie popełnia dezercję z zabraniem owej broni, odpowiada za przestępny zabór broni oraz za niekwalifikowaną dezercję, określoną w art. 109 § 1 k.k. W.P., nie straciła na swej aktualności i ma zastosowanie pod rządami kodeksu karnego z 1969 r.?"po wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej i na podstawie art. 31 ust. 1 i 2 cytowanej wyżej ustawy o Sądzie Najwyższymuchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. W myśl uchwały Zgromadzenia Sędziów b. Najwyższego Sądu Wojskowego z dnia 1 lutego 1961 r. - Zg. Og. 16/60, sprawca zaboru broni w rozumieniu art. 163 k.k. W.P., który następnie popełnia dezercję z zabraniem owej broni, odpowiada za przestępny zabór broni oraz za niekwalifikowaną dezercję określoną w art. 109 § 1 k.k. W.P.Podstawą takiego rozstrzygnięcia powyższej kwestii był pogląd, że ukaraniem na podstawie art. 163 k.k. W.P. objęte były następstwa zaboru broni, jak też, w konsekwencji, zabranie owej broni i zdezerterowanie z nią, co eo ipso wyłączało możliwość pociągnięcia sprawcy tego rodzaju dezercji do odpowiedzialności za jej kwalifikowaną postać w rozumieniu art. 109 § 3 k.k. W.P.Połączone Izby Karna i Wojskowa Sądu Najwyższego w uchwale z dnia 26 czerwca 1964 r. - IV KO 57/63 nie podzieliły poglądu, że zabór broni i następnie jej przechowywanie bez zezwolenia stanowią jedno przestępstwo, natomiast wyraziły pogląd odmienny, w myśl którego zagarnięcie przedmiotów wymienionych w art. 4 m. k.k. i następnie ich przechowywanie bez zezwolenia stanowią dwa przestępstwa w zbiegu realnym. Połączone Izby w uchwale tej stwierdziły również, że to samo odnosi się do zaboru broni, przewidzianego w art. 163 k.k. W.P., połączonego z następnym jej nielegalnym przechowywaniem przez sprawcę tego zaboru, w związku z czym odstąpiły od odmiennego poglądu wyrażonego w uzasadnieniu wzmiankowanej uchwały Zgromadzenia Sędziów b. Najwyższego Sądu Wojskowego z dnia 1 lutego 1961 r. - Zg. Og. 16/60.Tak więc, jak z powyższego wynika, rozstrzygnięcie przyjęte w uchwale połączonych Izb Karnej i Wojskowej Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 1964 r. - IV KO 57/63 w istocie rzeczy podważa również twierdzenie, jakoby ukaraniem na podstawie art. 163 k.k. W.P., w razie popełnienia dezercji przez sprawę tego przestępstwa, objęte być mogło zabranie owej broni i następnie zdezerterowanie z nią, a tym samym podważa trafność na wstępie cytowanej uchwały co do zasad odpowiedzialności sprawcy przestępstwa określonego w art. 163 k.k. W.P., popełniającego następnie dezercję z zabraniem tej broni.2. Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że za nietrafnością poglądu wyrażonego we wzmiankowanej uchwale Zgromadzenia Sędziów b. Najwyższego Sądu Wojskowego z dnia 1 lutego 1961 r. - Zg. Og. 16/60 przemawiają inne, istotne argumenty.Przestępstwo określone w art. 329 § 2 k.k. zostaje popełnione z chwilą, gdy sprawca dokona zaboru broni wojskowej, a więc broń tę wyjmie spod władztwa jednostki wojskowej, przy czym obojętny jest zupełnie cel tego zaboru. Z tą chwilą czyn przestępny jest w całości popełniony i od tego momentu rozpoczyna się stadium innego przestępstwa, mianowicie posiadanie przezeń tej broni bez wymaganego zezwolenia (art. 286 k.k.). W wypadku takim nie mają zastosowania zasady karania tzw. czynu następnego lub poprzedzającego czyn główny, w obu bowiem wypadkach sprawca atakuje nie to samo lub pokrewne dobro prawne, lecz dwa odrębne prawem chronione dobra. Zabierając broń wojskową, bez względu na to, czy towarzyszy mu cel jej przywłaszczenia, czy nie, sprawca popełnia przestępstwo przeciwko mieniu wojskowemu. Z momentem wypełnienia wszystkich znamion tego przestępstwa (zaboru mienia wojskowego w postaci broni) czyn jego, mający już tylko i wyłącznie wszystkie cechy posiadania owej broni bez wymaganego zezwolenia, godzi w odrębne dobro prawne, jakim jest ochrona i zabezpieczenie porządku publicznego.Podobna sytuacja zachodzi np. w wypadku, gdy sprawca uprzednio popełnionego zaboru broni wojskowej, następnie zaś jej posiadania bez wymaganego zezwolenia, popełnia dezercję zabierając ze sobą tę broń. Sprawca atakuje wówczas jeszcze jedno dobro prawne, jakim jest obowiązek pełnienia służby wojskowej, a zabranie przezeń owej broni stanowi jedynie okoliczność kwalifikującą naruszone przez sprawcę dobro prawne i decyduje o zastosowaniu do jego czynu surowszej kwalifikacji prawnej z art. 304 § 2 k.k. Zabranie broni przez sprawcę dezercji nie może być utożsamione z zaborem w rozumieniu art. 329 § 2 k.k., gdyż ten ostatni nastąpił już wcześniej i stanowi odrębne przestępstwo określone w art. 329 § 2 k.k. z momentem wyjęcia owej broni spod władztwa jednostki wojskowej. W razie dezercji, na którą sprawca zabiera broń, ma on ją już w swoim władztwie. Zabranie przezeń nielegalnie posiadanej broni towarzyszy więc tylko realizacji głównego jego zamiaru, jakim jest naruszenie, przez dezercję, obowiązku pełnienia służby wojskowej.Należy wreszcie zwrócić uwagę na fakt, że byłoby rzeczą niezrozumiałą, sprzeczną z zasadami logiki i społecznego poczucia sprawiedliwości, odmienne, surowsze, bo za zbrodnię przewidzianą w art. 304 § 2 k.k., karanie sprawcy dezercji zabierającego broń posiadaną przezeń legalnie (np. broń mu przydzieloną), a z kolei łagodniejsze, bo jedynie za występki określone w art. 329 § 2 i art. 304 § 1 k.k., karanie sprawcy dokonującego najpierw zaboru broni, a potem dezercji z jej (broni) równoczesnym zabraniem.Przytoczone argumenty zatem uzasadniają twierdzenie, że sprawca zaboru broni wojskowej, który następnie popełnia dezercję z zabraniem owej broni, odpowiada za pozostające w zbiegu realnym przestępstwo określone w art. 329 § 2 k.k. oraz kwalifikowaną postać dezercji określoną w art. 304 § 2 k.k., wobec czego odstąpić należy od poglądu odmiennego, a wyrażonego we wzmiankowanej już uchwale Zgromadzenia Sędziów b. Najwyższego Sądu Wojskowego z dnia 1 lutego 1961 r. - Zg. Og. 16/60.