N 27/71
PostanowienieIzba Cywilna1971-05-27
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przekroczenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie od kary na podstawie art. 301 § 3 k.k. ma skutki procesowe w postaci nieważności czynności procesowej?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że termin określony w art. 72 § 1 k.k.w. do złożenia wniosku o zastosowanie art. 301 § 3 k.k. ma charakter porządkowy (instrukcyjny) i jego przekroczenie nie rodzi skutków procesowych w zakresie ważności czynności procesowej. W związku z tym wniosek dowódcy jednostki wojskowej powinien był być rozpatrzony merytorycznie, a skazanego należało zwolnić od kary, ponieważ spełnił przesłanki określone w art. 301 § 3 i 4 k.k.Stan faktyczny
Zbigniew M. został skazany na 6 miesięcy aresztu wojskowego z odroczeniem wykonania kary do czasu ukończenia służby. Po przeniesieniu do rezerwy, dowódca jednostki złożył wniosek o zwolnienie go od kary. Sąd Okręgu Wojskowego pozostawił wniosek bez uwzględnienia, powołując się na przekroczenie terminu. Sąd postanowił również z urzędu wystąpić o ułaskawienie. Naczelny Prokurator Wojskowy wniósł rewizję nadzwyczajną.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżone postanowienie przez zwolnienie Zbigniewa M. od kary 6 miesięcy aresztu wojskowego, co skutkuje zatarciem skazania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk Z. Krasuski (sprawozdawca). Sędziowie: płk K. Mioduski, płk C. Lipski.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk J. Szulczyk.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Zbigniewa M., skazanego prawomocnie za przestępstwo z art. 303 § 1 k.k. na 6 miesięcy aresztu wojskowego z odroczeniem wykonania tej kary do czasu ukończenia służby wojskowej, z powodu rewizji nadzwyczajnej Naczelnego Prokuratora Wojskowego na postanowienie Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego z dnia 31 marca 1971 r.,zmienił zaskarżone postanowienie przez zwolnienie na mocy art. 301 § 3 i 4 k.k. Zbigniewa M. od kary 6 miesięcy aresztu wojskowego, wymierzonej mu wyrokiem Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego z dnia 27 kwietnia 1970 r. za przestępstwo z art. 303 § 1 k.k., co pociąga za sobą z mocy prawa zatarcie skazania.Uzasadnienie faktyczneZbigniew M. został skazany wyrokiem Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego z dnia 27 kwietnia 1970 r. na karę 6 miesięcy aresztu wojskowego - z odroczeniem jej wykonania do czasu ukończenia zasadniczej służby wojskowej - za przestępstwo z art. 303 § 1 k.k.Do rezerwy został on przeniesiony w dniu 6 stycznia 1971 r., natomiast wniosek dowódcy jednostki wojskowej w N. o zwolnienie go od kary w myśl art. 301 § 3 k.k. nosi datę 15 stycznia `1971 r.Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego postanowieniem z dnia 31 marca 1971 r. pozostawił wniosek bez uwzględnienia, opierając się na art. 72 § 1 k.k.w., nakazującym złożenie takiego wniosku "nie później niż w dniu ukończenia służby przez żołnierza".Jednocześnie sąd postanowił z urzędu wystąpić z wnioskiem do Rady Państwa PRL o ułaskawienie Zbigniewa M. przez darowanie mu wymierzonej kary 6 miesięcy aresztu wojskowego.Naczelny Prokurator Wojskowy domaga się w rewizji nadzwyczajnej uchylenia tego postanowienia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy uznał rewizję nadzwyczajną za zasadną.Sąd I instancji mylnie powołał się na art. 72 § 1 k.k.w. jako na podstawę pozostawienia bez uwzględnienia wniosku dowódcy jednostki o zwolnienie skazanego od wymierzonej mu kary 6 miesięcy aresztu wojskowego. Określony w przepisie art. 72 § 1 k.k.w. termin, w którym wniosek o zastosowanie art. 301 § 3 k.k. powinien być złożony, nie jest terminem zawitym, gdyż w myśl art. 107 § 1 k.p.k. terminami takimi są jedynie terminy do wnoszenia środków zaskarżenia, jak również terminy, które ustawa za takie uznaje. Skoro określony w art. 72 § 1 k.k.w. termin nie odpowiada tym warunkom, to jest on terminem o charakterze porządkowym (instrukcyjnym) i jego przekroczenie nie rodzi skutków procesowych w zakresie ważności czynności procesowej dokonanej po takim terminie, choć może się stać przyczyną odpowiedzialności dyscyplinarnej podmiotu, który uchybił temu terminowi.A zatem wniosek dowódcy jednostki wojskowej w N. powinien był być rozpatrzony merytorycznie.Ponieważ okres odroczenia wykonania kary wymierzonej skazanemu trwał od dnia 5 maja 1970 r. (tj. od daty uprawomocnienia się wyroku) do dnia 6 stycznia 1971 r., tj. do daty zwolnienia go do rezerwy oraz ponieważ skazany w tym czasie "okazał się żołnierzem zdyscyplinowanym, należycie wykonywał rozkazy i zarządzenia przełożonych" a "wymierzona kara wychowawczo wpłynęła" na niego, przeto istnieje podstawa do zwolnienia go od wymierzonej mu kary.
Powiązane orzeczenia
- Rw 153/82 1982-03-24Czy art. 301 § 1 k.k. zezwala na odroczenie kary pozbawienia wolności nieprzekraczającej 6 miesięcy do czasu ukończenia służby jedynie żołnierzowi służby zasadniczej, a także osobie powołanej do pełnienia takiej służby,…
- Rw 134/70 1970-02-27Czy żołnierz, który samowolnie opuścił miejsce pobytu na okres krótszy niż 14 dni, popełnia przestępstwo z art. 303 § 3 k.k., czy też z art. 303 § 1 k.k., a jeśli tak, to czy istnieją podstawy do warunkowego zawieszenia…
- Rw 27/79 1979-02-23Czy warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności wymaga jednoczesnego spełnienia przesłanek dotyczących właściwości osobistych sprawcy oraz względów prewencji ogólnej, a także czy względy dyscypliny wojskowe…
- Rw 928/62 1962-09-19Czy istnieją podstawy do warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności wobec żołnierza skazanego za nieostrożne obchodzenie się z bronią, pomimo uwzględnienia względów prewencji ogólnej przy wymiarze kary?
- Rw 536/75 1975-10-24Czy kara aresztu wojskowego może być orzeczona za przestępstwo z art. 311 § 2 k.k. w zbiegu z art. 312 § 1 k.k. i w związku z art. 316 k.k., jeśli górny próg ustawowego zagrożenia przekracza 5 lat pozbawienia wolności?
Powołane przepisy
art. 303 § 1 KKart. 301 § 3art. 301 § 3 KKart. 72 § 1 KKart. 107 § 1 KPK§ 1§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.