VI KZP 61/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski. Sędziowie: M. Budzianowski (współsprawozdawca), K. Czajkowski, F. Karolus, S. Kotowski, Z. Nyczaj, M. Szczepański (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Piotra L., oskarżonego z art. 186 w związku z art. 60 § 1 k.k., po rozpoznaniu przedstawionego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Katowicach, postanowieniem z dnia 31 lipca 1970 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy, przekazanego przez skład zwykły na podstawie art. 30 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54) do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi Sądu Najwyższego:"Czy w razie zastosowania art. 61 k.k. przestępca powrotny przestaje być »osobą określoną w art. 60 § 1 lub 2 k.k.« również w rozumieniu art. 62 i 73 § 3 k.k.?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Z art. 60 § 1 k.k. wynika, że przestępcą powrotnym jest ta osoba, która w ciągu pięciu lat od odbycia co najmniej kary 6 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne popełnia nowe przestępstwo umyślne podobne do przestępstwa, za które była już skazana.Natomiast sprawca skazany dwukrotnie w warunkach art. 60 § 1 k.k., który odbył łącznie co najmniej rok pozbawienia wolności i w ciągu 5 lat od odbycia ostatniej kary popełnia umyślne przestępstwo z chęci osiągnięcia korzyści majątkowej albo o charakterze chuligańskim, chociażby podobne do jednego z poprzednio popełnionych przestępstw, jest przestępcą wielokrotnym (art. 60 § 2 k.k.).W stosunku do tych osób sąd obowiązany jest orzekać wyłącznie karę pozbawienia wolności we wskazanych w tych przepisach granicach obostrzenia.Przepisy art. 60 § 1 lub 2 k.k. określają zatem warunki uznania sprawcy za przestępcę powrotnego oraz zasady obostrzenia wymiaru kary wobec tych osób.W wypadkach wyjątkowych, gdy ocena okoliczności faktycznych wiążących się z właściwościami i warunkami osobistymi sprawcy oraz jego sposobem życia przed popełnieniem przestępstwa i zachowaniem się po jego popełnieniu prowadzi do wniosku, że nawet najniższa kara pozbawienia wolności wymierzona na podstawie art. 60 § 1 lub 2 k.k. byłaby niewspółmiernie surowa, wówczas sąd może odstąpić od stosowania wskazanych w art. 60 § 1 lub 2 k.k. zasad obostrzenia kary (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 30 marca 1971 r. VI KZP 98/70 - OSNKW z 1971 r., nr 6, poz. 83).Odstąpienie - na podstawie art. 61 k.k. - od tych zasad obostrzenia kary nie oznacza, że przez zastosowanie tego przepisu sprawca przestał być osobą określoną w art. 60 § 1 lub 2 k.k. Popełnienie ponownego przestępstwa w warunkach określonych w tym przepisie jest faktem, na który nie ma żadnego wpływu odstąpienie od zasad obostrzenia wymiaru kary, wynikających z art. 60 § 1 lub 2 k.k.Stosownie do art. 73 § 3 k.k. warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności nie stosuje się do osób określonych w art. 60 § 1 lub 2 k.k. Jeżeli więc sprawca spełniający warunki z art. 60 § 1 lub 2 k.k. zostanie skazany na karę pozbawienia wolności, to wówczas obowiązuje zakaz z art. 73 § 3 k.k.Za poglądem tym przemawia także okoliczność, że jeżeli ustawodawca uzależnia stosowanie danej instytucji prawa karnego nie tylko od spełnienia warunków niezbędnych dla przyjęcia powrotu do przestępstwa w rozumieniu art. 60 § 1 lub 2 k.k., ale także od skazania w myśl zasad obostrzenia wymiaru kary z tych przepisów wynikających, to wówczas używa określenia zawierającego obie te przesłanki, jak np. w art. 62 § 1 lub 2 k.k.2. W myśl art. 62 § 1 lub 2 k.k. nadzór ochronny fakultatywny lub obligatoryjny może być stosowany tylko wobec osób skazanych w warunkach określonych art. 60 § 1 lub 2 k.k.Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów podziela w tym względzie pogląd i argumenty zawarte w pkt 2 uchwały Sądu Najwyższego z dnia 30 marca 1971 r. VI KZP 78/70 i dlatego na drugie pytanie udziela odpowiedzi jak wyżej.