VI KZP 23/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Nyczaj (sprawozdawca). Sędziowie: M. Budzianowski, F. Karolus.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Karola W. o wydanie wyroku łącznego, po rozpoznaniu przekazanego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Białymstoku postanowieniem z dnia 6 marca 1971 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"1. Czy w razie ustalenia, dopiero na przewodzie sądowym, braku warunków do wydania wyroku łącznego sąd wydaje orzeczenie w formie wyroku na podstawie art. 361 § 1 k.p.k., czy też w formie postanowienia na podstawie art. 505 k.p.k.?2. Czy przyjęta przez sąd I instancji forma wyroku wiąże sąd II instancji, chociażby była nieprawidłowa?3. Czy bez względu na formę orzeczenia i rodzaj środka odwoławczego sąd odwoławczy wydaje swoje orzeczenie bądź w formie wyroku, bądź w formie postanowienia - w zależności od meritum sprawy?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratora,odmawiając udzielenia odpowiedzi na pytanie trzecie, na pytanie pierwsze i drugie uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Przepis art. 505 k.p.k. stanowi, że w razie braku warunków do wydania wyroku łącznego sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w tej kwestii. Ogólne sformułowanie przepisu, bez rozróżnienia stadiów postępowania sądowego, w których wspomniany brak został stwierdzony, wskazuje na to, że ustawa nie przypisuje tej okoliczności znaczenia w kwestii formy orzeczenia o umorzeniu postępowania w sprawie wydania wyroku łącznego, że zatem umorzenie to następuje zawsze w formie postanowienia.Pogląd powyższy jest zgodny z wyrażoną w art. 86 § 1 k.p.k. zasadą, że Sąd wydaje wyrok wtedy, gdy przewiduje to wyraźnie ustawa. Wprawdzie według przepisu art. 361 § 1 k.p.k. sąd orzeka wyrokiem m.in. o umorzeniu postępowania w razie ustalenia po rozpoczęciu przewodu sądowego okoliczności wyłączającej postępowanie, jednakże przepis ten nie może odnosić się do sytuacji uregulowanej w art. 505 k.p.k. Zakres bowiem art. 361 § 1 k.p.k. został ograniczony wyłącznie do umorzeń w wypadkach w nim wymienionych i gdyby nawet przyjąć, że brak warunków do wydania wyroku łącznego stanowi okoliczność wyłączającą postępowanie o wydanie tego wyroku, to art. 505 k.p.k. należałoby uznać za przepis szczególny, odrębnie normujący kwestię formy umorzeń postępowania w razie braku warunków do wydania wyroku łącznego.2. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 11 maja 1961 r. VI KO 7/59 (OSN z 1961 r., zesz. 3, poz. 40) wyjaśnił, że orzeczenie sądowe zapadłe w niewłaściwej formie należy ocenić nie według jego formy, lecz według jego istoty, oraz że gdy w grę wchodzi założenie środka odwoławczego od mylnie oznaczonego orzeczenia, to dopuszczalność takiego środka podlega także ocenie nie z punktu widzenia błędnej formy orzeczenia, lecz z punktu widzenia materialnej jego istoty i procesowego znaczenia orzeczenia, przeciwko któremu środek odwoławczy jest skierowany. Jeżeli więc - jak w niniejszym wypadku - sąd zamiast postanowienia wydał wyrok i w związku z tym błędnie pouczył uczestników postępowania o rodzaju przysługującego im środka odwoławczego, to sąd drugiej instancji powinien wniesiony środek uznać za zażalenie i rozważyć możliwość jego rozpoznania.Najczęściej środek ten będzie złożony po upływie terminu przewidzianego dla zażaleń. W tej kwestii Sąd Najwyższy w związku z treścią art. 10 § 1 k.p.k. wyjaśnił w uchwale składu siedmiu sędziów (VI KZP 1/70 - OSNKW z 1970 r., nr 4-5, poz. 34), że brak pouczenia albo mylne pouczenie uczestnika postępowania karnego o przysługującym mu prawie, terminie lub sposobie wniesienia środka zaskarżenia stanowi przyczynę niedotrzymania terminu, niezależną - w rozumieniu art. 111 k.p.k. - od uczestników. Uchwała ta zawiera w uzasadnieniu szczegółowe wskazówki dla sądu drugiej instancji, które są aktualne dla rozważanego tu zagadnienia.3. Zagadnienie przedstawione w pkt 3, jako nie związane ze sprawą oskarżonego Karola W., co stwierdził sam Sąd Wojewódzki, nie wymaga wyjaśnienia, skoro nie jest to niezbędne do wydania orzeczenia przez tenże Sąd. Dlatego też odmówiono w tym względzie odpowiedzi.