II CZ 89/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Wasilkowska. Sędziowie: S. Gross, J. Krajewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Stefana M. przeciwko Skarbowi Państwa - Rejon Eksploatacji Dróg Publicznych w N. o odszkodowanie, na skutek zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 4 marca 1971 r.,uchylił zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktycznePowód, właściciel taksówki, przewoził w dniu 18 grudnia 1969 r. pasażerów z N. do S. Na skutek panującej gołoledzi samochód zarzucił i zderzył się z pojazdem nadjeżdżającym z przeciwnej strony. W wyniku zderzenia samochód powoda uległ poważnemu uszkodzeniu. W związku z tym powód domaga się od Skarbu Państwa - Rejon Eksploatacji Dróg Publicznych w N. odszkodowania w kwocie 14.600 zł.Sąd Wojewódzki uznał się za niewłaściwy do rozpoznania sprawy wyrażając pogląd, że rejony eksploatacji dróg publicznych nie są organami administracji państwowej, lecz organami administracji gospodarczej i dlatego podstawę określenia właściwości rzeczowej stanowi nie art. 17 pkt 3, lecz art. 17 pkt 4 k.p.c. Skoro zaś wartość dochodzonego roszczenia nie przekracza 100.000 zł, to sądem właściwym rzeczowo w niniejszej sprawie jest sąd powiatowy.Zażaleniu pozwanego na to postanowienie nie można odmówić słuszności.Stosownie do art. 17 pkt 3 k.p.c. do właściwości rzeczowej sądów wojewódzkich należą sprawy przeciwko Skarbowi Państwa o naprawienie szkody wyrządzonej przez funkcjonariuszy władzy lub administracji państwowej przy wykonywaniu powierzonych im czynności. Wątpliwość Sądu Wojewódzkiego co do zakwalifikowania rejonów eksploatacji dróg publicznych z punktu widzenia art. 17 pkt 3 k.p.c. wywołał zapewne nietypowy dla organów administracji państwowej zakres ich uprawnień i obowiązków, polegający między innymi na wykonywaniu czynności związanych z budową i utrzymaniem dróg, co mogłoby sugerować wyłącznie gospodarczy charakter tych instytucji.Pogląd taki nie mógłby się jednak ostać w świetle obowiązujących przepisów normatywnych.Ramowe przepisy dotyczące ustroju i funkcji organów powołanych do zarządu drogami publicznymi zawiera ustawa z dnia 29 marca 1962 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 20, poz. 90), stanowiąc w art. 13 i 14, że organem naczelnym administracji państwowej w zakresie budowy, przebudowy, ochrony i utrzymania dróg - w zależności od ich lokalizacji - jest Minister Komunikacji lub Minister Gospodarki Komunalnej. Funkcje te co do dróg przelotowych - a o taką właśnie chodzi w niniejszej sprawie - Minister Komunikacji wykonuje przez podległe mu organy (art. 15 ust. 1). Ustawa nie wymienia wprawdzie tych organów w sposób szczegółowy, jednakże określa ich charakter. Z tytułu rozdziału drugiego ustawy: "Organy administracji państwowej właściwe w zakresie budowy, przebudowy, ochrony i utrzymania dróg publicznych" wynika niewątpliwie, że instytucje sprawujące zarząd i ochronę nad drogami publicznymi są organami administracji państwowej.Należy zatem rozważyć, czy rejony eksploatacji dróg publicznych mogą być zaliczone do tych organów. Zagadnienie to rozstrzyga uchwała Prezydium Rządu nr 688 z dnia 29 września 1951 r. (nie ogłoszona; jest ona zamieszczona w "Zbiorze ważniejszych przepisów dotyczących drogownictwa w resorcie komunikacji", Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 1964), która powołała Centralny Zarząd Dróg Publicznych, podległy - od wejścia w życie ustawy z dnia 22 marca 1957 r. o zmianach w organizacji i zakresie działania naczelnych organów administracji państwowej w niektórych gałęziach przemysłu budownictwa i komunikacji (Dz. U. Nr 17, poz. 86) - Ministrowi Komunikacji.Ta sama uchwała powołała dla poszczególnych województw wojewódzkie zarządy dróg publicznych jako jednostki budżetowe znajdujące się na budżecie Ministra Komunikacji.Na podstawie powyższej uchwały zostało wydane zarządzenie nr 167 Ministra Transportu Drogowego i Lotniczego (obecnie Ministerstwa Komunikacji; zarządzenie również nie zostało ogłoszone) z dnia 19 grudnia 1951 r. w sprawie utworzenia i organizacji wewnętrznej wojewódzkich zarządów dróg publicznych, które powołało do życia rejony eksploatacji dróg publicznych na obszarze jednego lub kilku powiatów, podległe wojewódzkim zarządom dróg publicznych.Wszystkie wymienione wyżej instytucje są jednostkami budżetowymi nie mającymi odrębnej od Skarbu Państwa osobowości prawnej. Do ich zadań należy budowa, przebudowa, ochrona i utrzymanie dróg publicznych. Są one zatem organami administracji drogowej, a tym samym organami administracji państwowej w rozumieniu ustawy o drogach publicznych.Jak więc wynika z powyższego przedstawienia rejony eksploatacji dróg publicznych są organami administracji państwowej w rozumieniu art. 17 pkt 3 k.p.c. i dlatego do rozpoznawania spraw o naprawienie szkody wyrządzonej przez ich funkcjonariuszy rzeczowo właściwy jest sąd wojewódzki.Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia (art. 388 w związku z art. 357 § 2 k.p.c.).