III CZP 47/73
UchwałaIzba Cywilna1973-12-09
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sprawie o rozwód może być wydane na posiedzeniu niejawnym, bez udziału ławników, postanowienie uzupełniające wyrok w przedmiocie orzeczenia o kosztach procesu?Ratio decidendi
Sąd orzekający w przedmiocie kosztów procesu powinien być w tym samym składzie, w jakim został wydany wyrok. Uzupełnienie wyroku w zakresie kosztów procesu, nawet na posiedzeniu niejawnym, nie może być rozumiane jako możliwość niezachowania warunków składu sądu, w jakim wydano orzeczenie co do istoty sprawy. Prowadziłoby to do wydania dwóch części tego samego orzeczenia przez nie taki sam sąd.Stan faktyczny
Sąd Powiatowy w Radomiu uzupełnił wyrok rozwodowy, zasądzając koszty procesu, postanowieniem wydanym przez sędziego bez udziału ławników. Wyrok pierwotnie został wydany przez przewodniczącego i dwóch ławników. Pozwana wniosła zażalenie, co skutkowało przekazaniem zagadnienia prawnego do Sądu Najwyższego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi na zagadnienie prawne, stwierdzając, że o uzupełnieniu wyroku w zakresie kosztów procesu sąd orzeka w takim samym składzie, w jakim został wydany wyrok.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Pietrzykowski. Sędziowie: H. Dąbrowski (sprawozdawca), Z. Wasilkowska.SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z powództwa Benedykta N. przeciwko Jadwidze N. o rozwód, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym następującego zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Kielcach postanowieniem z dnia 22 maja 1973 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy w sprawie o rozwód może być wydane na posiedzeniu niejawnym, bez udziału ławników, postanowienie uzupełniające wyrok w przedmiocie orzeczenia o kosztach procesu?",udzielił następującej odpowiedzi:O uzupełnieniu wyroku w zakresie kosztów procesu sąd orzeka w takim samym składzie, w jakim został wydany wyrok.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Radomiu na wniosek powoda postanowieniem (błędnie nazwanym wyrokiem) z dnia 25.I.1973 r., wydanym przez sędziego bez udziału ławników, w ten sposób uzupełnił wyrok z dnia 20.III.1972 r., wydany przez przewodniczącego i dwóch ławników i orzekający rozwód małżeństwa stron, że zasądził od pozwanej na rzecz powoda 3.080 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.W związku z zażaleniem pozwanej na powyższe postanowienie Sąd Wojewódzki w Kielcach przedstawił Sądowi Najwyższemu w trybie art. 391 k.p.c. do rozstrzygnięcia przytoczone w sentencji zagadnienie prawne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przepis art. 108 § 1 k.p.c. stanowi, że sąd rozstrzyga o kosztach procesu w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. Z tego przepisu - wobec braku usprawiedliwionych podstaw do odmiennej w tej kwestii oceny - wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu, jako stanowiące część składową wyroku i związane z wynikiem sprawy, powinien sąd podjąć w takim samym składzie, w jakim wydał wyrok.Wprawdzie przepis art. 351 § 2 k.p.c. przewiduje, iż wniosek o uzupełnienie wyroku może być rozpoznany na posiedzeniu niejawnym. Jednakże to - w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach - odstępstwo od zasady orzekania po przeprowadzeniu rozprawy nie może być rozumiane rozszerzająco, tj. jako obejmujące również możliwość niezachowania warunków takiego składu, w jakim wydano orzeczenie co do istoty sprawy. Prowadziłoby to bowiem do niedopuszczalnego wydania dwu części tego samego orzeczenia przez nie taki sam w istocie sąd. Artykuł 351 § 2 k.p.c. stanowi w tym zakresie wyjątek od zasady rozpoznawania spraw na posiedzeniu niejawnym w składzie przewidzianym w art. 47 § 2 k.p.c.Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na przedstawione pytanie udzielił odpowiedzi sformułowanej w sentencji uchwały.
Powiązane orzeczenia
- III CZ 208/57 1957-08-05Czy w sprawie o rozwód, po zniesieniu kosztów procesu między stronami, sąd może nałożyć na pozwanego obowiązek zapłaty połowy kosztów sądowych, jeśli powódka była zwolniona od kosztów sądowych, a następnie zwolnienie to…
- C 2195/52 1952-10-20Czy w przypadku orzeczenia rozwodu z wyłącznej winy powoda, strona pozwana, która domagała się oddalenia powództwa, powinna ponieść koszty procesu, jeśli żądanie pozwu zostało uwzględnione tylko częściowo?
- 4 CR 974/55 1956-05-21Czy orzeczenie rozwodu z winy powoda uzasadnia obciążenie go kosztami procesu, nawet jeśli pozwana wyraziła zgodę na rozwód, ale kwestionowała swoją winę?
- II CZ 14/70 1970-03-25Czy w sprawach o zaprzeczenie ojcostwa, w których pozwana uznała powództwo, należy stosować zasady ogólne dotyczące kosztów procesu, czy też zasady szczególne wynikające z charakteru sprawy?
- C 923/51 1951-09-15Czy strona przegrywająca sprawę o rozwód może być zwolniona z ponoszenia kosztów procesu, jeśli jej stan materialny jest gorszy od strony wygrywającej?
Powołane przepisy
art. 391 KPCart. 108 § 1 KPCart. 351 § 2 KPCart. 47 § 2 KPC§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026.