C 2195/52
PostanowienieIzba Cywilna1952-10-20
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku orzeczenia rozwodu z wyłącznej winy powoda, strona pozwana, która domagała się oddalenia powództwa, powinna ponieść koszty procesu, jeśli żądanie pozwu zostało uwzględnione tylko częściowo?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że wkładając na pozwaną obowiązek zwrotu wszystkich kosztów sporu, Sąd Wojewódzki naruszył art. 101 k.p.c. Skoro powód żądał rozwodu z winy pozwanej i popierał to żądanie do końca, a rozwód został orzeczony z wyłącznej winy powoda, to żądanie pozwu zostało uwzględnione tylko częściowo. W takiej sytuacji zachodziły podstawy do wzajemnego zniesienia kosztów.Stan faktyczny
Powód domagał się rozwiązania małżeństwa z winy pozwanej. Sąd Wojewódzki orzekł rozwód z winy powoda i zasądził od pozwanej na rzecz powoda koszty procesu. Pozwana wniosła zażalenie na postanowienie o kosztach, domagając się ich uchylenia i zasądzenia kosztów na jej rzecz. Sąd Najwyższy zmienił zaskarżone postanowienie o kosztach, znosząc je wzajemnie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżone postanowienie o kosztach, znosząc koszty postępowania w pierwszej instancji wzajemnie.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: p. o. Prezes W. Święcicki. Sędziowie: M. Grudziński, W. Kutzner (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Konstantego M. przeciwko Stanisławie M. o rozwód, po rozpoznaniu zażalenia pozwanej na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 22 kwietnia 1952 r.zaskarżone postanowienie o kosztach zmienił i koszty postępowania w pierwszej instancji wzajemnie zniósł.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się rozwiązania z winy pozwanej małżeństwa stron zawartego w dniu 8 sierpnia 1925 r. Pozwana odmówiła zgody na rozwód i wniosła o oddalenie powództwa. Sąd Wojewódzki dla m. st. Warszawy wyrokiem z dnia 22 kwietnia 1952 r. orzekł rozwód związku małżeńskiego stron z winy powoda i zasądził od pozwanej na rzecz powoda tytułem kosztów procesu kwotę 345 zł.W zażaleniu na powyższe orzeczenie o kosztach pozwana wnosi o uchylenie tego orzeczenia oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu za prowadzenie sprawy w pierwszej instancji oraz za zażalenie. W odpowiedzi na to zażalenie powód żąda jego oddalenia, zatwierdzenia zaskarżonego orzeczenia oraz zasądzenia mu od pozwanej kosztów postępowania zażaleniowego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Bezzasadnie zarzuca żaląca się zaskarżonemu orzeczeniu o kosztach naruszenie art. 100 i 102 k.p.c. Sąd Najwyższy już w orzeczeniach z dnia 22 sierpnia 1950 r. C. 146/50 (N. Pr. nr 12/51, str. 42) i z dnia 15 września 1951 r. C. 923/51 (P. i Pr. nr 1/52, str. 143) wyjaśniał, że w razie orzeczenia przez sąd rozwodu, na stronę pozwaną, która domagała się oddalenia powództwa, powinna być nałożona choćby część kosztów procesu bez względu na to, iż rozwód został orzeczony z wyłącznej winy strony powodowej przy zastosowaniu art. 30 § 2 kod. rodz. Ustawa bowiem łączy obowiązek ponoszenia kosztów tylko z faktem przegrania sprawy, chyba że strona pozwana, przegrywająca sprawę nie dała powodu do wytoczenia sprawy i przy pierwszej czynności procesowej uznała żądanie pozwu, co w sprawie miejsca nie miało.Natomiast Sąd Najwyższy... stwierdza, że wkładając na pozwaną obowiązek zwrotu wszystkich kosztów sporu Sąd Wojewódzki naruszył art. 101 k.p.c. Skoro bowiem powód żądał orzeczenia rozwodu z winy pozwanej i żądanie to popierał do zakończenia procesu, rozwód zaś został orzeczony z wyłącznej winy powoda, to żądanie pozwu zostało tylko częściowo uwzględnione i powód przegrał sprawę całkowicie, o ile chodzi o szczególnie doniosłą kwestię winy pozwanej. Zachodziły przeto podstawy do wzajemnego zniesienia kosztów.Należało zatem zaskarżone orzeczenie zmienić w sposób w sentencji uwidoczniony.
Powiązane orzeczenia
- 4 CR 974/55 1956-05-21Czy orzeczenie rozwodu z winy powoda uzasadnia obciążenie go kosztami procesu, nawet jeśli pozwana wyraziła zgodę na rozwód, ale kwestionowała swoją winę?
- III CZ 208/57 1957-08-05Czy w sprawie o rozwód, po zniesieniu kosztów procesu między stronami, sąd może nałożyć na pozwanego obowiązek zapłaty połowy kosztów sądowych, jeśli powódka była zwolniona od kosztów sądowych, a następnie zwolnienie to…
- 2 CZ 79/56 1957-01-16Czy częściowe uwzględnienie żądania powódki w sprawie o rozwód, gdy obie strony odmiennie oceniają winę, może skutkować wzajemnym zniesieniem kosztów procesu zgodnie z art. 101 k.p.c.?
- I CZ 97/63 1963-10-09Czy pozwanemu, który wygrał sprawę wskutek cofnięcia pozwu przez powoda, przysługuje zwrot kosztów procesu, mimo że powód mógł mieć uzasadnione podstawy do wytoczenia powództwa w chwili jego wniesienia?
- C 923/51 1951-09-15Czy strona przegrywająca sprawę o rozwód może być zwolniona z ponoszenia kosztów procesu, jeśli jej stan materialny jest gorszy od strony wygrywającej?
Powołane przepisy
art. 100art. 30 § 2art. 101 KPC§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.