4 CR 974/55

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Mirosława K. przeciwko Marii K. o rozwód, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 3 września 1955 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneStrony są małżeństwem od roku 1952 i mają jedno dziecko urodzone w roku 1953.Powód żądał rozwodu małżeństwa stron z winy pozwanej, zarzucając jej uleganie wpływom swej rodziny, zaniedbywanie gospodarstwa, wsteczność poglądów i opuszczenie w końcu powoda bez uzasadnionej przyczyny.Pozwana wyraziła zgodę na orzeczenie rozwodu, lecz z wyłącznej winy powoda.Sąd Wojewódzki orzekł rozwód małżeństwa stron z winy powoda i powierzył pozwanej wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką, zobowiązując powoda do płacenia kwoty 150 zł miesięcznie tytułem jego udziału w kosztach utrzymania i wychowania dziecka. Nadto zasądził od powoda na rzecz pozwanej poniesione przez nią koszty procesu w łącznej sumie 1065 zł 20 gr.Na podstawie zebranego w sprawie obszernego materiału dowodowego Sąd ustalił, że powód, z natury porywczy, urządzał w domu bez przyczyn awantury, kończące się niekiedy zamykaniem pozwanej w mieszkaniu i pozostawianiem jej pod zamknięciem przez kilka godzin, dalej że nie troszczył się o zaspokojenie potrzeb rodziny, wyprzedawał ruchomości i to nawet osobiste pozwanej, zdradzał żonę i bił ją po twarzy i to również w okresie, gdy była w ciąży. Nie uznał natomiast Sąd za wykazane zarzutów o przyczynieniu się również pozwanej do powstania rozkładu pożycia stron.W rewizji powód zaskarża wyrok jedynie w przedmiocie określenia udziału jego w kosztach utrzymania córki i w części orzekającej o kosztach.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do przepisu art. 32 kod. rodź. rozwód nie może być orzeczony bez rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach obojga małżonków względem osób i majątku ich małoletnich dzieci. Normą wykonawczą w stosunku do art. 32 kod. rodź. jest art. 437 k.p.c. przewidujący przeprowadzenie w sentencji wyroku wyraźnego rozgraniczenia praw i obowiązków dotychczas wspólnych dla obojga małżonków. Sąd Wojewódzki zgodnie z tymi przepisami unormował w wyroku zarówno kwestię władzy rodzicielskiej, jak i kwestię alimentów, przy czym przy ustaleniu tej kwestii brał pod uwagę zarówno zakres potrzeb dziecka, jak i możliwości zarobkowe obu stron. Udział powoda kwotą 150 zł miesięcznie dla zaspokojenia potrzeb czteroletniego dziecka ustalony został zgodnie z art. 74 kod. rodz. Termin, od którego biegnie ten obowiązek, przypada na chwilę prawomocności wyroku o rozwód, czyli od dnia 21 maja 1955 r. Sprawa alimentacji dziecka w czasie trwania procesu o rozwód nie jest przedmiotem rozstrzygania w wyroku orzekającym rozwód.Nie jest także uzasadniony zarzut naruszenia art. 102 k.p.c. przez przyznanie pozwanej od powoda zwrotu kosztów procesu. Zgodnie bowiem z art. 100 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest na żądanie przeciwnika zwrócić mu koszty procesu, niezbędne do celowej obrony, a do takich z mocy art. 98 § 1 k.p.c. zalicza się należności i wydatki jednego adwokata.Orzeczenie rozwodu z winy powoda - w okolicznościach sprawy uzasadnia w przedmiocie kosztów zastosowanie przepisu art. 100 i 102 k.p.c. Powód bowiem żądał rozwodu z winy pozwanej, która już w odpowiedzi na pozew, a więc przy pierwszej czynności procesowej, uznała w zasadzie żądanie pozwu, wnosząc również o rozwiązanie małżeństwa. Odmienny natomiast był pogląd stron w przedmiocie winy w spowodowaniu rozkładu. Pozwana wniosła o rozwiązanie małżeństwa z wyłącznej winy powoda i w tym zakresie Sąd podzielił w zupełności jej stanowisko, czyli innymi słowy powód przegrał sprawę, gdy idzie o uznanie winy pozwanej w spowodowaniu rozkładu. Orzeczenie o winie, gdy obie strony są zgodne co do żądania rozwodu, a odmiennie oceniają winę wytworzonego stanu uzasadniającego rozwód, jest istotną częścią wyroku rozwiązującego małżeństwo stron. W tym znaczeniu powoda uznać trzeba za stronę przegrywającą sprawę w rozumieniu art. 100 k.p.c. Odmienne stanowisko prowadziłoby do obciążenia strony niewinnej kosztami procesu, gdy strona ta uznając w zasadzie żądanie pozwu broni jedynie słusznego poglądu o winie strony przeciwnej. Pozwanej w tych okolicznościach należy się również zwrot kosztów w świetle art. 102 k.p.c., charakter bowiem procesu o rozwód wyłącza zastosowanie przesłanki o niedaniu powodu do wytoczenia sprawy, a dla zaistnienia drugiej przesłanki tym przepisem wymaganej wystarczy, jeżeli strona przy pierwszej czynności zrezygnowała z żądania oddalenia powództwa. Wprawdzie powód korzystał ze zwolnienia od kosztów sądowych, jednak przyznanie stronie takiego zwolnienia nie zwalnia jej od obowiązku zwrócenia kosztów przeciwnikowi (art. 119 § 1 k.p.c).Z tych zasad wobec braku uzasadnionych podstaw rewizja podlega oddaleniu (art. 383 k.p.c).