V KRN 219/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN F. Karolus (spr.).Sędziowie SN: Z. Nyczaj, M. Szczepański.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna po rozpoznaniu sprawy M.K. oskarżonego z art. 208 k.k. z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL do (...) na korzyść oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego jako rewizyjnego z dnia 26 stycznia 1971 r. sygn. V Kr 1514/70utrzymującego w mocy wyrok Sądu Powiatowego w (...) z dnia 2 lipca 1970 r. sygn. IV Kp 217/70I.zmienia oba powyższe wyroki w ten sposób, że wykonanie wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności zawiesza warunkowo na okres lat 3;II.zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania karnego oraz 975 złotych tytułem opłaty sądowej za wszystkie instancje.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Powiatowego (...) z dnia 2 lipca 1970 r., sygn. akt IV Kp 217/10, ostrzony M.K. został skazany z mocy art. 208 k.k. w związku z art. 203 § 1 przy zastosowaniu art. 10 § 1 i § 2 k.k. oraz art. 36 § 3 k.k. na 1 rok i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz 1.500 zł grzywny za to, że w dniu 7 stycznia 1970 r. w (...) po uprzednim włamaniu się do piwnicy, zabrał w celu przywłaszczenia 26 butelek wina i 2 butelki miodu, ogólnej wartości 1.000 zł na szkodę J.M.Od wyroku tego wniósł rewizją obrońca oskarżonego M.K., w której - w uzasadnieniu wysuniętego m.in. zarzutu rażącej niewspółmierności kary - przytoczył argument wyrównania wyrządzonej szkody "ponad granice jej faktycznej wysokości". Następnie na rozprawie rewizyjnej w dniu 38 października 1970 r. obrońca oskarżonego złożył kartę informacyjną, dotyczącą leczenia szpitalnego oskarżonego w roku 1969 w Państwowym Szpitalu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych (...), w związku z czym oskarżonego poddano badaniu przecz lekarzy psychiatrów w toku rozprawy w czasie od dnia 9 listopada do dnia 17 grudnia 1970 r. obserwacji, przeprowadzonej na Oddziale Sądowym Państwowego Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych (...). W wyniku tej obserwacji biegli lekarze - psychiatrzy stwierdzili, że oskarżony jest osobnikiem psychopatycznym i że psychopatyczne cechy jego osobowości rozwinęły się na tle niekorzystnych warunków środowiskowych, w jakich się wychowywał (dziecko bez ojca, gorzej traktowane od innych, wysyłane z domu do Domu Dziecka). W odniesieniu jednak do konkretnego zarzutu, postawionego oskarżonemu lekarze - psychiatrzy orzekli, iż miał on zachowaną całkowitą poczytalność (...). W opinii tej biegli jednakże podkreślają, iż z historii choroby oskarżonego z Wojewódzkiej Przychodni Chorób Układu Nerwowego w (...) wynika, że oskarżony był leczony w Poradni Dziecięcej od roku 1953 oraz że był kierowany, jako dziecko nerwowe, do Sanatorium w C. i K.Na rozprawie w dniu 26 stycznia 1971 r. Sąd Wojewódzki ujawnił powyższą opinię biegłych lekarzy - psychiatrów i nie czyniąc dalszych uzupełnień przewodu sądowego wydał w tym dniu wyrok sygn. V Kr 1514/70, utrzymując w mocy wyrok Sądu Powiatowego.Wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżył Prokurator Generalny PRL rewizją nadzwyczajną wniesioną na korzyść oskarżonego. Rewizja ta, oparta na przepisie art. 387 pkt 2 k.p.k., zarzuca:obrazę art. 3 § 1 i 402 § 2 oraz art. 406 § 2 k.p.k., polegającą na tym, że Sąd Wojewódzki pominął podany przez oskarżonego w wyjaśnieniach złożonych na rozprawie w Sądzie Powiatowym oraz w rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego, fakt całkowitego wyrównania szkody, wyrządzonej pokrzywdzonej J.M., nie przeprowadził dowodu ze złożonego do akt sprawy pokwitowania, stwierdzającego wyrównanie tej szkody i zaniechał sprawdzenia jego autentyczności, pomijając zarazem w rozważaniach dotyczących kwestii kary, dane osobowo-poznawcze oskarżonego M.R., które w powiązaniu z ustaleniem, że wyrównał on wyrządzoną swym czynem szkodę, mogą uzasadniać celowość zastosowania w stosunku do niego warunkowego zawieszenia wykonania wymierzonej mu kary pozbawienia wolnościi wnosio uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu (...) jako sądowi rewizyjnemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd Wojewódzki w zakresie rozważenia zagadnienia słuszności wymierzonej oskarżonemu wyrokiem Sądu Powiatowego kary kierował się tylko dwiema przesłankami - "naganną" przeszłością oskarżonego oraz nagminnym szerzeniem się tego rodzaju przestępstw. Stanowiska tego z uwagi na zarzuty rewizji oskarżonego oraz z uwagi na znaczenie zebranych w sprawie materiałów dowodowych nie można uznać za słuszne.Jak wynika z danych z Rejestru Skazanych Ministerstwa Sprawiedliwości, oskarżony M. K. był skazany wyrokiem z dnia 21 października 1965 r. na 3 lata więzienia z mocy art. 204 § 1 k.k. z 1932 r. oraz wyrokiem z dnia 1 marca 1967 r. na 4 miesiące aresztu z mocy art. 237 § 1 k.k. z 1932 r. Urodził się on w dniu 14 stycznia 1947 r., w pierwszym wypadku popełnił więc on przestępstwo, gdy liczył lat 18, a w drugim - lat 20. W obydwu wypadkach oskarżony korzystał z warunkowego zwolnienia, które nastąpiło, jak to wynika z adnotacji na karcie karnej, w dniu 12 stycznia 1969 r. Pozwala to na stwierdzenie, że zachowanie się oskarżonego M.K. w czasie odbywania przezeń tych kar uzasadniało przyjęcie, że po zwolnieniu będzie się on stosował do zasad współżycia społecznego. Przed popełnieniem przestępstwa, będącego przedmiotem sprawy niniejszej, oskarżony M.K. pracował w uspołecznionym zakładzie pracy jako ślusarz i posiadał dobrą opinię środowiskową (charakterystyka oskarżonego - (...), ujawniona - (...) - oraz dane osobowe - (...)). Z danych osobowych jego wynika ponadto, że był członkiem organizacji ZMS. Sąd Wojewódzki okoliczność i te pominął, błędnie wskutek tego charakteryzując ogólnie przeszłość oskarżonego M.K. jako naganną (uzasadnienie wyroku Sądu Wojewódzkiego - (...)). Ponadto w kwestii kary w tej sprawie należało wziąć pod uwagę, że poprzednie przestępstwa oskarżony popełnił będąc jeszcze w wieku młodocianym oraz że nie jest on człowiekiem pełnowartościowym pod względem psychicznym. Stwierdzona u niego psychopatia o cechach - jak to wynika z opinii biegłych psychiatrów - schizoidalnych nie rzutuje wprawdzie ujemnie na jego poczytalność, ale również nie może pozostawać poza ramami rozważań, zmierzających do ustalenia odpowiednich środków karnych dla jego reedukacji w sprawie niniejszej, a w szczególności wskazuje na konieczność doboru takich środków karnych, aby miały one przede wszystkim cel wychowawczy.Do akt sprawy zostało złożone pokwitowanie wystawione przez pokrzywdzoną J.M. stwierdzające, że otrzymała ona od oskarżonego kwotę 800 złotych i że dalszych pretensji do niego już nie ma. Dokumentu tego, ujawnionego dopiero przez Sąd Najwyższy w trybie art. 402 § 3 k.p.c., nie ujawnił ani Sąd Powiatowy, ani Sąd Wojewódzki, mimo że dokument ten dotyczył okoliczności posiadającej duże znaczenie dla charakterystyki oskarżonego, a więc i dla wymiaru kary. Jeśli się uwzględni, że po zatrzymaniu oskarżonego odebrano od niego wino i miód, będące przedmiotem kradzieży oraz że oskarżony wpłacił pokrzywdzonej nadto 800 złotych, to należy przyjąć, iż twierdzenie obrońcy oskarżonego w jego rewizji o wyrównaniu przez oskarżonego szkody ponad granice jej faktycznej wysokości odpowiada prawdzie, a w konsekwencji ocenić ten fakt jako wyraz daleko idącej skruchy oskarżonego.Z zaświadczenia lekarskiego Wojewódzkiej Przychodni Chorób Układu Nerwowego w (...) z dnia 3 III 1971 r. (...), ujawnionego w trybie art. 402 § 3 k.p.k. wynika, że oskarżony leczy się w tej Przychodni i wymaga leczenia nadal.Na rozprawie przed Sądem Najwyższym został wreszcie przedłożony wyciąg z aktu małżeństwa oskarżonego z E.S. oraz świadectwo lekarskie stwierdzające, że żona oskarżonego jest w VI miesiącu ciąży.Biorąc pod uwagę ogół powyższych okoliczności, w szczególności zaś zachowanie się oskarżonego po popełnieniu przestępstwa, wyrażoną przezeń skruchę i założenie rodziny, uznał Sąd Najwyższy, że wymierzona oskarżonemu kara bezwarunkowego pozbawienia wolności jest rażąco surowa oraz że istnieje podstawa do przypuszczenia, iż oskarżony mimo nieodbycia tejże kary nie wróci na drogę przestępstwa.Z tych przyczyn oraz gdy nie zachodziła potrzeba uchylenia zaskarżonego wyroku, bowiem zebrany materiał pozwalał na wydanie orzeczenia merytorycznego, Sąd Najwyższy uznając rewizję nadzwyczajną w zasadzie za słuszną, zmienił wyroki obu Sądów i wykonanie wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności na podstawie art. 75 § 1 k.k. warunkowo zawiesił.Orzeczenie o kosztach postępowania i opłacie sądowej opiera się na przepisach art. 547 § 1 k.p.k. oraz art. 9 i 10 i 17 dekretu o opłatach sądowych w sprawach karnych.