I KR 71/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Dąbrowski. Sędziowie: L. Jax (sprawozdawca), J. Pustelnik. Prokurator Prokuratury Generalnej: R. Wnękowski. SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 1970 r. sprawy Jadwigi P. i Józefa N., oskarżonych z art. 2 § 2 lit. a ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) i innych przepisów, z powodu rewizji założonych przez prokuratora i oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego w Warszawie z dnia 10 października 1969 r. I. zmienił zaskarżony wyrok co do oskarżonej Jadwigi P. w ten sposób, że:1. przyjmując, iż czyn przypisany jej w zaskarżonym wyroku wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 215 § 2 k.k., na podstawie tegoż przepisu oraz art. 36 § 3 i 40 § 1 pkt 3 k.k. wymierzył jej następujące kary: a) karę 5 lat pozbawienia wolności, przy czym na podstawie art. 6 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151) karę tę złagodził o połowę, tj. do dwóch lat i sześciu miesięcy, i zaliczając na poczet tej kary okres tymczasowego aresztowania od dnia 11 sierpnia 1966 r. do dnia 11 lutego 1969 r., uznał tę karę za odbytą, b) karę grzywny w wysokości 20.000 zł, przy czym na podstawie art. 83 § 3 k.k. zaliczył na poczet tej kary okres tymczasowego aresztowania od dnia 11 lutego 1969 r. do dnia 30 sierpnia 1969 r., przyjmując jeden dzień aresztu za równoważnik stu złotych grzywny, i karę tę uznał za wykonaną, c) dodatkową karę pozbawienia praw publicznych na okres 2 lat; 2. uchylił orzeczenie o zasądzeniu od oskarżonej Jadwigi P. odszkodowania na rzecz PSS w N.;II. zmienił zaskarżony wyrok co do oskarżonego Józefa N. w ten sposób, że przyjmując, iż przypisany temuż oskarżonemu czyn wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 202 § 1 k.k., na podstawie tegoż przepisu oraz art. 36 § 3 k.k. za czyn ten wymierzył mu następujące kary: a) karę 4 lat pozbawienia wolności, przy czym na podstawie art. 6 pkt 4 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151) karę tę złagodził o 1/3, tj. do 2 lat i 8 miesięcy, i zaliczył na jej poczet okres tymczasowego aresztowania od dnia 11 sierpnia 1966 r. do dnia 11 kwietnia 1969 r., uznając tę karę za odbytą, b) karę grzywny w wysokości 20.000 zł, przy czym na podstawie art. 83 § 3 k.k. na poczet tej kary zaliczył mu okres tymczasowego aresztowania od dnia 11 kwietnia 1969 r. do dnia 14 czerwca 1969 r., przyjmując jeden dzień aresztu za równoważny stu złotych grzywny, a pozostałą część grzywny na podstawie art. 37 § 1 k.k zamienił na wypadek nieuiszczenia jej w terminie na zastępczą karę pozbawienia wolności, przyjmując jeden dzień pozbawienia wolności za równoważny stu złotym grzywny; III. utrzymał zaskarżony wyrok w mocy w części zasądzającej od oskarżonego Józefa N. odszkodowanie na rzecz PSS w N., przy czym jako podstawę zasądzenia przyjął art. 363 § 1 k.p.k., oraz zasądził od oskarżonego Józefa N. tytułem wpisu na rzecz Skarbu Państwa kwotę 2.600 złotych, za którą oskarżony Józef N. odpowiada solidarnie z Tadeuszem S. (...). Uzasadnienie faktyczneOskarżeni Jadwiga P. i Józef N. odpowiadali przed Sądem Wojewódzkim dla Województwa Warszawskiego w Warszawie: 1. Jadwiga P. - jako oskarżona o to , że w okresie od początku 1957 r. do kwietnia 1964 r. w N. jako sprzedawca sklepu mięsnego nr 10 Powszechnej Spółdzielni Spożywców wraz z kierowniczką sklepu Anną P., działając w zorganizowanej grupie przestępczej z kolejnymi kierownikami masarni PSS w N. objętymi odrębnym postępowaniem karnym, a mianowicie Wacławem C., Ryszardem S. i Antonim G. oraz Tadeuszem S. i magazynierem Janem K. uczestniczyła w zagarnięciu na szkodę tej masarni wyrobów wędliniarskich wartości co najmniej 750.000 zł w ten sposób, że systematycznie wywożone z masarni bez rachunków nie ewidencjonowane nadwyżki wędlin sprzedała w wymienionym sklepie, a uzyskanymi z tej sprzedaży pieniędzmi dzieliła się z pozostałymi uczestnikami tego zaboru, tj. o czyn z art. 2 § 2 lit. a ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. b ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr. 4, poz. 11); 2. Józef N. - jako oskarżony o to, że w okresie od 1960 r. od lutego 1965 r. w N. jako kierownik sklepu nr 25 Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w J., działając w zorganizowanej grupie przestępczej z kierownikami masarni Powszechnej Spółdzielni Spożywców w N. Tadeuszem S. oraz objętym odrębnym postępowaniem karnym Antonim G., uczestniczył w zagarnięciu na szkodę tej masarni wyrobów wędliniarskich wartości 160.000 zł w ten sposób, że systematycznie wynosił z masarni bez rachunków nie ewidencjonowane nadwyżki wędlin, które następnie sprzedał w prowadzonym przez siebie sklepie, a uzyskanymi z tej sprzedaży pieniędzmi dzielił się z pozostałymi uczestnikami tego zaboru, tj. o czyn z art. 2 § 2 lit. a ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. b ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11).Wyrokiem z dnia 10 października 1969 r. wyżej wymieniony Sąd orzekł co do tychże oskarżonych, jak następuje:I. Jadwigę P. uznać za winną tego, że w okresie od 1957 r. do kwietnia 1964 r. w N. jako sprzedawca sklepu mięsnego nr 10 PSS, będąc w zmowie z kierowniczką sklepu Anną P. i działając z chęci zysku, udzielała pomocy pracownikom masarni PSS w N., jak Wacławowi C., Ryszardowi S. czy Antoniemu G., w zbywaniu nie ewidencjonowanych nadwyżek wyprodukowanych wyrobów wędliniarskich oraz zagarniętych z wymienionych wyżej masarni i na jej szkodę o łącznej wartości około 195.000 zł, które to nadwyżki przetworów wędliniarskich wraz z Anną P. sprzedała w wymienionym na wstępie sklepie, przy czym z uzyskanych z tej sprzedaży pieniędzy otrzymała łącznie dla siebie około 10.000 zł, i za to z mocy art. 27 d.k.k. w związku z art. 2 § 2 lit. a ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) i art. 1 § 1 lit. b i § 2 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11) oraz art. 47 § 1 lit. c) d.k.k. skazać ją na 8 lat więzienia i 30.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 300 dni więzienia oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 lat; na mocy art. 2 § 1 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. orzec względem Jadwigi P. karę dodatkową przypadku majątku do wysokości 50.000 zł, na poczet której przejąć ruchomości opisane w protokole ruchomości oraz opisane w spisie przedmiotów złożonych na przechowanie; na mocy art. 3311 § 1 d.k.p.k. zasądzić od Jadwigi P. na rzecz PSS w N. solidarnie z Anną P., Wacławem C., Ryszardem S., Tadeuszem S., i Janem K. tytułem odszkodowania kwotę 195.750 zł z 8% od dnia 30 stycznia 1967 r.; na mocy art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151) wymierzoną Jadwidze P. karę złagodzić o 1/3, tj. do 5 lat i 4 miesięcy więzienia; na poczet tak orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczyć Jadwidze P. okres tymczasowego aresztowania od dnia 11 sierpnia 1966 r.; tytułem opłaty sądowej zasądzić od Jadwigi P. 3.800 zł oraz obciążyć ją kosztami postępowania w sprawie;I. Józefa N. uznać za winnego tego, że w okresie od 1962 r. do końca 1963 r. w N. jako kierownik sklepu nr 25 Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w J., działając w zorganizowanej grupie przestępczej z kierownikami masarni PSS w N., mianowicie z Tadeuszem S. i Antonim S., wziął udział w zagarnięciu na szkodę tejże masarni wyrobów wędliniarskich łącznej wartości nie mniejszej niż 48.000 zł w ten sposób, że systematycznie wywoził z masarni bez rachunku nie ewidencjonowane nadwyżki wędlin i przetworów wędliniarskich, które następnie sprzedawał w prowadzonym przez siebie sklepie, a uzyskanymi z tej sprzedaży pieniędzmi dzielił się z pozostałymi uczestnikami zaboru, i za to z mocy art. 2 § 2 lit. a ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), art. 47 § 1 lit. c) k.k. skazać go na 4 lata więzienia i 20.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia na 200 dni więzienia oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na 3 lata; na mocy art. 6 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174) orzeczoną Józefowi N. karę pozbawienia wolności złagodzić o połowę, tj. do 2 lat więzienia, a nadto na mocy art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151) tak orzeczoną karę pozbawienia wolności dwóch lat więzienia darować; darować też karę dodatkową utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych, na zasadzie art. 3311 § 1 d.k.p.k. zasądzić od Józefa N. na rzecz PSS w N. solidarnie z Tadeuszem S. i Antonim G. 48.000 zł z 8% od 30 stycznia 1967 r. tytułem równowartości zagarniętego mienia społecznego; na mocy art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151) koszty postępowania Józefowi N. darować.Wyrok ten zaskarżony został przez prokuratora oraz przez oskarżonych.Rewizja prokuratora - wnosząc, w istocie, o zmianę zaskarżonego wyroku przez skazanie oskarżonych Jadwigi P. i Józefa N. za czyny przepisane im w tymże wyroku bez stosowania ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii - zarzuciła obrazę prawa materialnego przez zastosowanie w stosunku do oskarżonej Jadwigi P. przepisu art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii, a w stosunku do oskarżonego Józefa N. przepisu art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 4 ust. 1 tej ustawy.Rewizja obrońcy oskarżonej Jadwigi P. - wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez skazanie oskarżonej na podstawie art. 18 § 2 w związku z art. 202 § 2 k.k. z 1969 r. na karę 5 lat pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wysokości 10.000 zł i przez zasądzenie, na podstawie art. 363 § 3 k.p.k. z 1969 r., odszkodowania w kwocie 10.000 zł - zarzuciła: 1) rażącą surowość kary pozbawienia wolności w świetle przepisu art. 202 § 2 k.k. obecnie obowiązującego, a mającego zastosowanie do czynu przypisanego oskarżonej ze względu na nikłą rolę "oskarżonej w całości zdarzenia przestępczego", pozostawanie jej pod wpływem "przełożonej" małą korzyść majątkową uzyskaną przez nią z przestępstwa, podeszły wiek oskarżonej oraz jej niski poziom umysłowy i stopień wyrobienia społecznego, 2) rażącą surowość kary grzywny w stosunku do wysokości korzyści majątkowej osiągniętej przez oskarżoną z przestępstwa i do jej stanu majątkowego, 3) zasądzenie nieproporcjonalnie wysokiego odszkodowania w stosunku do "stopnia przyczynienia się oskarżonej do szkody" i uzyskanej przez nią korzyści.Rewizja obrońcy oskarżonego Józefa N. - wnosząc o "uchylenie" zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego bądź o zaliczenie na poczet grzywny okresu tymczasowego aresztowania i o zasądzenie od niego, na podstawie art. 363 § 3 k.p.k., odszkodowania w wysokości odpowiadającej przyczynieniu się oskarżonego do powstania szkody - sprowadza się do zarzutu błędnej oceny okoliczności faktycznych wziętych za podstawę wyroku przez niesłuszne ustalenie, że oskarżony wziął udział w zagarnięciu mienia społecznego wartości 48.000 zł, jakkolwiek "materiał dowodowy nie dostarczył przekonywających dowodów winy", gdyż oskarżony swe początkowe przyznanie się odwołał już w toku śledztwa, a także współoskarżeni Tadeusz S. i Antoni G. odwołali swe zeznania, w których poprzednio obciążali oskarżonego Józefa N. Rewizja podnosi ponadto, że Sąd Wojewódzki bezpodstawnie oparł się m.in. na oświadczeniu oskarżonego złożonym w formie pisemnej w toku śledztwa, które nie powinno być odczytane na rozprawie. Poza tym rewizja kwestionuje ustalenia Sądu co do wartości wędlin, których zagarnięcie oskarżonemu przypisano.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Co do rewizji oskarżonej Jadwigi P. oraz co do rewizji prokuratora w części dotyczącej tejże oskarżonej.Oskarżona Jadwiga P. już po raz trzeci odpowiadała przed Sądem Wojewódzkim. Oba poprzednie wyroki zostały uchylone przez Sąd Najwyższy przede wszystkim dlatego, że wątpliwości budziło uznanie oskarżonej za winną współudziału (w ramach zorganizowanej grupy przestępczej) w zagarnięciu nadwyżek mięsnych, które następnie sprzedawane były w sklepie, gdzie oskarżona zatrudniona była w charakterze ekspedientki. Szczególnie w wyroku w sprawie niniejszej z dnia 26 maja 1969 r. I KR 1/69 Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na to, że oskarżona Jadwiga P. rozpoczęła pracę - w charakterze ekspedientki - w sklepie nr 10 PSS w N. już w okresie działalności zorganizowanej grupy przestępczej, przy czym zalecił Sądowi pierwszej instancji wyjaśnienie, czy oskarżona współdziałała w zagarnięciu nadwyżek, czy też jedynie współdziałała w zbywaniu mienia zagarniętego uprzednio bez jej udziału.Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku - jak już to podano na wstępie - uznał oskarżoną Jadwigę P. za winną tego, że "jako sprzedawca (...) z chęci zysku udzielała pomocy pracownikom masarni PSS w N. (...) w zbywaniu nie ewidencjonowanych nadwyżek (...) zagarniętych z wyżej wymienionej masarni i na jej szkodę o łącznej wartości około 195.000 zł (...)". W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki wyraźnie podkreślił, że ustalił, iż oskarżona Jadwiga P. świadomie udzielała pomocy do zbycia nadwyżek, przy czym "niewątpliwe jest, że oskarżona Jadwiga P. nie brała czynnego udziału w tworzeniu nadwyżek masy towarowej ani też w zagarnianiu tychże". Mimo to Sąd zastosował do przypisanego oskarżonej czynu kwalifikację z art. 27 k.k. ( 1932 r.) w związku z art. 2 § 2 lit. a ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. b ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11), nie uzasadniając bliżej swego stanowiska w tej kwestii. Należy dodać, że opisane wyżej ustalenia faktyczne, tzn. że oskarżona udzieliła pomocy tylko w zbywaniu nadwyżek zagarniętych bez jej udziału, są zgodne z materiałem dowodowym w sprawie, przy czym rewizja prokuratora sposobu przypisania oskarżonej winy nie kwestionuje.Rewizja złożona przez obrońcę oskarżonej, dążąc przede wszystkim do spowodowania obniżenia wymiaru kary, zawiera wniosek o zastosowanie do czynu przypisanego oskarżonej kwalifikacji z art. 18 § 2 w związku z art. 202 § 2 k.k. Sąd rewizyjny ma jednak - na podstawie art. 404 k.p.k. - obowiązek poprawienia błędnej kwalifikacji prawnej czynu niezależnie od granic środka odwoławczego. Poza tym zastosowanie w wyroku nieprawidłowej kwalifikacji spowodowało dla oskarżonej dalsze niekorzystne dla niej konsekwencje (obligatoryjne orzeczenie przepadku mienia i zasądzenie odszkodowania), w związku z czym należy wyrok uznać w tej części za oczywiście niesprawiedliwy (art. 389 k.p.k.).Ponieważ w czynie przypisanej oskarżonej przez Sąd Wojewódzki nie mieszczą się znamiona udzielenia pomocy do zagarnięcia mienia społecznego, natomiast czyn ten wyczerpuje znamiona przestępstwa w rozumieniu art. 215 § 2 k.k., przeto Sąd Najwyższy zmienił odpowiednio zaskarżony wyrok co do oskarżonej Jadwigi P. w zakresie kwalifikacji prawnej, a w konsekwencji dokonał także dalszych zmian w zakresie wymiaru kary [pkt I - 1 a), b) i c) wyroku]. W związku ze zmianą kwalifikacji czynu należało do wymierzonej oskarżonej kary pozbawienia wolności zastosować właściwy przepis ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii, a mianowicie art. 6 pkt 3 lit. b, gdyż oskarżona (ur. w 1913 r.) w chwili wejścia w życie tejże ustawy liczyła przeszło 50 lat. Ponieważ oskarżona przebywała w areszcie tymczasowym od 11 sierpnia 1966 r., a więc dłużej niż wynosi (po zastosowaniu amnestii) wymierzona jej kara pozbawienia wolności, karę tę - po zaliczeniu na jej poczet stosownej części okresu tymczasowego aresztowania - należało uznać za odbytą. Pozostałą odpowiednią część okresu tymczasowego aresztowania na podstawie art. 83 § 3 k.k. zaliczono oskarżonej na poczet orzeczonej grzywny, uznając również i tę karę za wykonaną. Ponadto uchylono orzeczenie o zasądzeniu od oskarżonej odszkodowania. Rewizja prokuratora, aczkolwiek zasadna przy założeniu, że do czynu oskarżonej ma zastosowanie kwalifikacja prawna przyjęta przez Sąd Wojewódzki, stała się bezprzedmiotowa wobec zmiany tej kwalifikacji. II. Co do rewizji oskarżonego Józefa N. oraz co do rewizji prokuratora w części dotyczącej tegoż oskarżonego. Rewizja oskarżonego nie jest zasadna. Wprawdzie rewizja zarzuciła obrazę art. 2 § 2 lit. a ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r., jednakże - skoro stwierdziła ona, że "materiał dowodowy nie dostarczył przekonywających dowodów winy oskarżonego" - chodzi w istocie o zarzut błędnej oceny okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku. Zarzut ten jest bezpodstawny, gdyż Sąd Wojewódzki wskazał dowody, na których oparł ustalenia o winie oskarżonego w przypisanym mu zakresie, oraz przytoczył przesłanki, na podstawie których nie dał wiary wyjaśnieniom oskarżonego i zeznaniom świadka Tadeusza S. złożonym na rozprawie - w przeciwieństwie do ich wyjaśnień złożonych w śledztwie, z których wynika, że oskarżony uczestniczył w zagarnięciu nie ewidencjonowanych nadwyżek wyrobów wędliniarskich. Natomiast rewizja ograniczyła się do samego stwierdzenia, że oskarżony odwołał swoje początkowe zeznania z dnia 11 sierpnia 1966 r. przy następnym przesłuchaniu w dniu 23 sierpnia 1966 r. oraz że "pomówienie" ze strony Tadeusza S. "odpadło z powodu jego odwołania". Dla ścisłości wypada nadmienić, że oskarżony przesłuchany w dniu 11 sierpnia 1966 r. nie przyznał się do winy, przy czym karta 249 akt śledztwa (powołana w rewizji) zawiera fragment przesłuchania Jana O., oraz że oskarżony zaprzeczył swej winie również podczas przesłuchania w dniu 23 sierpnia 1966 r., przyznał się zaś w czasie kolejnych przesłuchań w dniach: 9 września 1966 r., 4 października 1966 r. i 14 grudnia 1966 r. Wprawdzie rewizja zarzuciła bezpodstawne odczytanie na rozprawie, na wniosek stron, pisemnego oświadczenia oskarżonego z dnia 8 września 1966 r., jednakże nie miało to wpływu na treść wyroku, albowiem podstawowym dowodem, na którym Sąd Wojewódzki oparł ustalenia, nie było to oświadczenie, co wyraźnie przecież wynika z motywów zaskarżonego wyroku. Sąd Wojewódzki, wbrew odmiennemu poglądowi rewizji, nie popełnił błędu w ustaleniu okresu, w którym oskarżony dopuścił się zagarnięcia mienia społecznego, jak również - w związku z tym - w ustaleniu wartości tego mienia. Jak bowiem wynika z wyjaśnień oskarżonego złożonych w śledztwie do protokołu z dnia 9 września 1966 r., na których m.in. Sąd Wojewódzki oparł ustalenia faktyczne, oskarżony rozpoczął nabywać nadwyżki pozaewidencyjne na przełomie lat 1961 i 1962 r. Słusznie przeto Sąd Wojewódzki przyjął, że przestępcza działalność oskarżonego rozpoczęła się na początku 1962 r. i trwała przez 24 miesiące (do końca 1963 r.). Wprawdzie oskarżony ostatnio na rozprawie twierdził, że wędliny z masarni PSS zaczął pobierać dopiero od wiosny 1962 r., gdyż do tego czasu wędliny do sklepu otrzymywał z Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w P., ale przedtem wyjaśnił, że pobieranie wędlin z tejże Gminnej Spółdzielni trwało tylko do końca 1961 r. Oczywiście bezpodstawny jest wniosek rewizji oskarżonego o ewentualną zmianę wyroku w części dotyczącej odszkodowania, a mianowicie żeby "w trybie art. 363 § 3 k.p.k. zasądzić od oskarżonego Józefa N. odszkodowanie pieniężne stosowne do przyczynienia się przez niego do powstania szkody". Autor rewizji jest bowiem w błędzie twierdząc (w uzasadnieniu rewizji), że "na podstawie art. 363 § 3 k.p.k. Sąd władny jest zasądzić odszkodowanie stosownie do przyczynienia się do powstania szkody" od osoby skazanej za współudział w zagarnięciu mienia społecznego. Zarówno bowiem przepis art. 3311 § 1 k.p.k. z 1928 r., jak i obecnie obowiązujący przepis art. 363 § 1 k.p.k. zobowiązuje sąd w razie skazania za przestępstwo zagarnięcia mienia społecznego do zasądzenia z urzędu na rzecz pokrzywdzonej instytucji państwowej lub społecznej odszkodowania pieniężnego odpowiadającego wartości zagarniętego mienia. Wprowadzenie do kodeksu postępowania karnego z 1969 r. nowego przepisu art. 363 § 3 bynajmniej nie miało na celu - jak to sugeruje zarówno autor rewizji oskarżonego Józefa N., jak i autor poprzednio omówionej rewizji oskarżonej Jadwigi P. - upoważnienia Sądu do zasądzenia od sprawców (lub współsprawców) zagarnięcia mienia społecznego odszkodowania w wysokości ograniczonej do "przyczynienia się sprawcy do szkody lub do odniesionej korzyści". Przepis ten bowiem nie dotyczy sprawców zagarnięcia mienia społecznego, o których jest mowa w art. 363 § 1 k.p.k., lecz rozszerza uprawnienia sądu ("sąd może (...)") do zasądzenia odszkodowania - w wypadkach skazania za przestępstwo zagarnięcia mienia społecznego lub innego przestępstwa, w którego wyniku została wyrządzona szkoda w mieniu społecznym - także od podżegaczy, pomocników i paserów, z tym zastrzeżeniem, że wobec tych osób odszkodowanie ma być "odpowiednie do przyczynienia się sprawcy do szkody lub do odniesionej korzyści". Natomiast rewizja prokuratora jest zasadna o tyle, o ile zarzuca Sądowi pierwszej instancji obrazę przepisów prawa materialnego przez niezasadne darowanie oskarżonemu Józefowi N. na mocy art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 4 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151) kary pozbawienia wolności, uprzednio złagodzonej na podstawie art. 6 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. (w rewizji mylnie podano datę 18 czerwca 1964 r.) o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174). Błędny jest jednak pogląd wyrażony w tej rewizji, że "Sąd mógł i powinien był zastosować wobec oskarżonego Józefa N. jedynie przepisy dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii, jako względniejsza dla sprawcy". W rzeczywistości bowiem do wymierzonej oskarżonemu Józefowi N. kary 4 lat więzienia za przestępstwo z art. 2 § 2 lit a ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. przepis art. 6 ostatnio wymienionego dekretu w ogóle nie ma zastosowania, gdyż przewiduje on złagodzenie kar pozbawienia wolności powyżej 2 lat do 5 lat jedynie za przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. z 1932 r., za przestępstwa drogowe i za przestępstwa nieumyślne, i to z ograniczeniami podanymi w pkt 1-3 tegoż artykułu. Nie mają do wymierzonej oskarżonemu Józefowi N. kary zastosowania również inne przepisy dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii. Tak więc do wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności ma wprawdzie - jak to słusznie podnosi rewizja - zastosowanie tylko jedna ustawa amnestyjna, lecz jest nią przepis art. 6 pkt 4 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii, a nie przepis art. 6 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii. Z wyżej podanych przyczyn Sąd Najwyższy, uznając zaskarżony wyrok co do oskarżonego Józefa N. w zasadzie za słuszny, wprowadził do niego jedynie zmiany wynikające z konieczności zastosowania - zgodnie z art. 2 § 1 k.k. - przepisów nowej ustawy, obowiązującej w momencie wyrokowania. W szczególności należało przyjąć, że przypisany oskarżonemu Józefowi N. czyn wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 202 § 1 k.k., przy czym za czyn ten wymierzono oskarżonemu kary wymienione w pkt II wyroku. Ponieważ oskarżony przebywał w areszcie tymczasowym przez dłuższy okres, niż wynosi wymierzona mu i złagodzona na podstawie art. 6 pkt 4 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii kara pozbawienia wolności, przeto pozostałą część tego okresu zaliczono oskarżonemu z mocy art. 83 k.k. na poczet wymierzonej grzywny. Ponieważ Sąd Wojewódzki, zasądzając od oskarżonego odszkodowanie na podstawie art. 3311 § 1 k.p.k. z 1928 r., nie zasądził od oskarżonego wpisu od zasądzonego odszkodowania, należało zgodnie z art. 562 k.p.k. w związku z art. 21 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 24, poz. 110) - zasądzić od oskarżonego z tego tytułu odpowiednią opłatę na rzecz Skarbu Państwa za którą oskarżony Józef N. odpowiada solidarnie z Tadeuszem S. (...).