III CZP 32/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes J. Pawlak. Sędziowie: R. Czarnecki, J. Ignatowicz, Z. Masłowski, K. Piasecki (sprawozdawca), J. Pietrzykowski, Z. Trybulski.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Generalnej Prokuratury T. Potapowicza, po rozpoznaniu wniosku Prokuratora Generalnego PRL z dnia 16 kwietnia 1970 r. o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania prawne:"1. Czy na przyjmującym świadczenie ciąży z mocy art. 412 zd. drugie k.c. obowiązek wydania Skarbowi Państwa wartości przedmiotu świadczenia, jeżeli dobrowolnie wyzbył się tego przedmiotu przez zwrócenie go osobie, która świadczenia dokonała?2. Czy w postępowaniu nakazowym upominawczym należącym do zakresu działania państwowych biur notarialnych dopuszczalne jest podmiotowe przekształcenie powództwa na podstawie art. 197 k.p.c., a w szczególności czy dopuszczalne jest wstąpienie prokuratora lub właściwego do spraw finansowych organu prezydium powiatowej (miejskiej, dzielnicowej) rady narodowej do sprawy o zwrot świadczenia, którego przedmiot uległ przepadkowi na rzecz Skarbu Państwa z mocy art. 412 k.c.?"uchwalił i postanowił wpisać do księgi zasad prawnych następującą zasadę prawną:1.W wypadku gdy przedmiot świadczenia, który z mocy art. 412 k.c. uległ przepadkowi, został zwrócony osobie, która świadczenie to spełniła, obowiązek wydania Skarbowi Państwa przedmiotu świadczenia lub jego wartości obciąża tę osobę. 2.Przepis art. 197 k.p.c. nie ma zastosowania w postępowaniu nakazowym i upominawczym, należącym do zakresu działania państwowych biur notarialnych. W razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 412 k.c. państwowe biuro notarialne odmawia wydania nakazu zapłaty i o istnieniu tych okoliczności zawiadamia prokuratora (art. 4 k.p.c.). Uzasadnienie faktyczne1. Zagadnienie poruszone w pierwszym pytaniu dotyczy wyłącznie swoistej sytuacji, a mianowicie takiej, gdy najpierw - wobec istnienia przesłanek przewidzianych w art. 412 k.c. - nastąpił z mocy ustawy przepadek tego, co zostało świadczone, a następnie osoba, która otrzymała przedmiot świadczenia (korzyść majątkową), zwróciła go osobie, która świadczenia przewidzianego w tym przepisie dokonała.Odpowiedź na to pierwsze pytanie prawne dotyczące takiej właśnie sytuacji wynika z następujących rozważań:Przepis art. 412 został podyktowany względami na zapobieżenie sytuacji, w której osoba winna niegodziwości mogłaby zatrzymać dla siebie korzyści wynikające z zakazanego, sprzecznego z ustawą lub zasadami współżycia społecznego zachowania się. Według bowiem poprzednio obowiązującego art. 132 k.z. odbiorca świadczenia o charakterze niegodziwym zatrzymywał je, gdyż osoba, która świadczenia dokonała (zubożony), nie mogła dochodzić zwrotu. Nowe uregulowanie prawne przynosi zatem istotną zmianę.Przyjęcie konstrukcji przepadku z mocy ustawy, a nie dopiero na skutek orzeczenia sądu, oznacza, że w chwili dokonania niegodziwego świadczenia przedmiot świadczenia (lub stosownie do okoliczności jego wartość) przechodzi na rzecz Skarbu Państwa. Tego rodzaju rozwiązanie legislacyjne czyni uprawnionym do przejęcia przedmiotu świadczenia lub jego wartości wyłącznie Skarb Państwa.Przepis art. 412 k.c. normuje bezpośrednio zagadnienie przesłanek przepadku, a mianowicie to, w jakich warunkach następuje przepadek na rzecz Skarbu Państwa (art. 412 zdanie 1 k.c.), oraz zagadnienie przesłanek przepadku wartości przedmiotu świadczenia (art. 412 zdanie drugie k.c.). Natomiast przepis ten nie zawiera żadnego zwrotu normatywnego, który by regulował zagadnienie, w jaki sposób może nastąpić realizacja roszczeń Skarbu Państwa wynikających z faktu, że przedmiot świadczenia uległ z mocy ustawy przepadkowi. Przepis ten nie normuje również zagadnienia, przeciwko komu należy dochodzić tych roszczeń. Wspomniana problematyka ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia rozważanego zagadnienia zwrotu przedmiotu świadczenia (lub jego wartości).Z punktu widzenia sposobów realizacji przepadku przez Skarb Państwa można wyodrębnić dwie zasadnicze sytuacje: 1) sytuację, gdy przedmiotem świadczenia są rzeczy oznaczone co do tożsamości, i 2) sytuację, gdy przedmiotem świadczenia są pieniądze albo rzeczy oznaczone tylko co do gatunku.Otóż w tych wypadkach, gdy są warunki do nabycia własności rzeczy oznaczonej co do tożsamości, przepadek z mocy ustawy pociąga za sobą ten skutek, że Skarbowi Państwa, jako właścicielowi, przysługują wszelkie uprawnienia wynikające z faktu nabycia własności. Natomiast jeśli chodzi o pieniądze albo o rzeczy oznaczone co do gatunku, to Skarb Państwa z tytułu przepadku uzyska z reguły roszczenie o wydanie korzyści majątkowej w postaci wartości przedmiotu świadczenia. Ze względu na naturę rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku i ze względu na obowiązujące przepisy o przeniesieniu własności koncepcja sposobu realizacji przepadku według zasad dotyczących przejścia własności mogłaby w wielu wypadkach okazać się zawodna. W tych wszystkich wypadkach, w których Skarb Państwa z mocy przepadku z art. 412 k.c. uzyskuje tytuł własności i w związku z tym wszystkie roszczenia cywilnoprawne z tego wypływające, jest rzeczą oczywistą, że może on tych roszczeń dochodzić przeciwko każdemu, w czyim posiadaniu rzecz się znajduje (z zastrzeżeniem przede wszystkim z art. 169 k.c.). Nie ma żadnych uzasadnionych racji, żeby nie stosować w tym wypadku skutecznej względem każdego skargi wydobywczej (także w stosunku do osoby, na której rzecz nastąpił zwrot przedmiotu świadczenia). Tak więc w razie zwrotu przedmiotu świadczenia, który uległ przepadkowi, obowiązek wydania Skarbowi Państwa przedmiotu świadczenia już z tej racji obciąża osobę, która otrzymane świadczenie zwróciła temu, kto to świadczenie pierwotnie spełnił.Zasada ta odnosi się również mutatis mutandis do tych sytuacji, gdy ze względu na naturę przedmiotu niegodziwego świadczenia (pieniądze albo rzeczy oznaczone tylko do gatunku) realizacja uprawnień Skarbu Państwa z tytułu przepadku nie będzie mogła nastąpić w formie skargi wydobywczej. W tych bowiem wypadkach Skarb Państwa z mocy przepadku nabywa roszczenie o wydanie wartości tego, co zostało świadczone w warunkach określonych w art. 412 k.c. Jeżeli przeto osoba, która otrzymała przedmiot świadczenia (accipiens), wyrażający się określoną wartością, zwraca następnie rzeczy oznaczone tylko co do gatunku tej samej wartości na rzecz solvensa, to roszczenie Skarbu Państwa z tytułu przepadku może być zrealizowane w stosunku do tej osoby, na rzecz której nastąpił zwrot.Zagadnienie to jednak wymaga dalszego rozważenia. Już choćby z ujęcia zagadnienia prawnego, jakie przedstawiono Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia, wynika odmienne założenie, które mogłoby prowadzić do wniosku, że nadal zobowiązanym względem Skarbu Państwa jest osoba, która pierwotnie otrzymała przedmiot świadczenia. Podstawę do takiego odmiennego rozstrzygnięcia miałby stanowić art. 412 zdanie drugie k.c.W myśl tego przepisu, jeżeli przedmiot świadczenia został zużyty lub utracony, przepadkowi ulega jego wartość.W powyższym założeniu tkwi stwierdzenie, że wypadek "dobrowolnego wyzbycia się przedmiotu przez zwrócenie go osobie, która świadczenia dokonała", mieści się rzeczywiście w pojęciu "zużycia" lub "utraty".Gdyby tak było w istocie, wówczas konsekwentnie należałoby przyjąć, że podmiotem zobowiązanym względem Skarbu Państwa, mimo późniejszego zwrotu przedmiotu świadczenia, byłaby nadal osoba, która pierwotnie świadczenie otrzymała.W związku z tym mogłoby dojść do aprobowania takich sytuacji, w których świadczący pierwotnie zatrzymywałby zwrócone mu świadczenie, a osoba, która dokonała zwrotu przedmiotu świadczenia lub jego wartości, byłaby dotknięta skutkami przepadku, jako zobowiązana do zwrotu w każdym wypadku wartości świadczenia na podstawie art. 412 zdanie drugie k.c.Odmienny jednak wniosek, że w takim wypadku zwrotu nie chodzi ani o "utratę", ani o "zużycie" przedmiotu świadczenia, wynika z następujących rozważań.Oba te pojęcia "utraty" i "zużycia" od dawna znane są prawu polskiemu (por. art. 127 k.z.). Posługuje się nimi poza tym również art. 405 i 409 k.c. Otóż z istoty rzeczy nie można dobrowolnego zwrotu przedmiotu świadczenia traktować jako utraty przedmiotu świadczenia. "Utrata" niewątpliwie następuje wbrew woli. Jeżeli zaś ktoś zwraca dobrowolnie to, co otrzymał, to nie można twierdzić, że utracił to wbrew własnej woli. Inaczej oczywiście rzecz miałaby się w wypadku zniszczenia przedmiotu, jego kradzieży, zgubienia itd., które to zdarzenia następują bez udziału woli i - co więcej - nawet wbrew woli danej osoby.Także zestawienie terminu "zużycia" z pojęciem "zwrotu" nasuwa poważne wątpliwości co do tego, czy "zwrot" przedmiotu świadczenia (lub jego wartości) może być uważany za jeden z wypadków zużycia w rozumieniu przepisów prawa. Termin bowiem "zużycie" oznacza w zasadzie przeznaczenie czegoś na jakiś cel, uczynienie użytku z otrzymanego świadczenia w celu zadośćuczynienia swoim własnym potrzebom ekonomicznym lub potrzebom innego rodzaju. Jako klasyczne przykłady zużycia przytacza się takie przykłady, jak wybudowanie domu, przeprowadzenie kuracji, niepotrzebna podróż lub inne wydatki (Longchamps: Zobowiązania, Poznań 1948, str. 228). We wszystkich powyższych wypadkach rzeczywiście chodzi o zużycie przedmiotu świadczenia. Odmienna jednak sytuacja zachodzi w wypadku zwrotu przedmiotu świadczenia lub jego wartości na rzecz osoby, która pierwotnie świadczenia dokonała. Nie można poza tym w tym zakresie abstrahować od swoistości sytuacji wynikającej z faktu przepadku z mocy ustawy i sytuacji obu stron (solvensa i accipiensa) względem siebie i względem Skarbu Państwa z racji przepadku przedmiotu świadczenia lub - stosownie do okoliczności - jego wartości.W tym stanie rzeczy uzasadniony jest wniosek, że również art. 412 zdanie drugie k.c. nie może stanowić oparcia dla wniosku, że zwrot świadczenia osobie pierwotnie świadczącej czyni nadal w każdym wypadku aktualne roszczenie Skarbu Państwa z tytułu przepadku tylko względem osoby, która dokonała zwrotu.Przy rozważaniu zagadnienia podstaw do dochodzenia przez Skarb Państwa przedmiotu świadczenia lub stosownie do okoliczności jego równowartości należy mieć ponadto na względzie sytuację prawną osoby, na której rzecz nastąpił zwrot, a zwłaszcza kwestię jej uprawnień.Przyjęcie konstrukcji przepadku w sensie art. 412 k.c. z mocy samego prawa pozwala przyjąć, że jako wygasłe już w chwili przepadku, nie powstaje ani roszczenie świadczącego o wydanie korzyści majątkowej, ani obowiązek tej osoby, na której rzecz świadczenie zostało dokonane, wydania korzyści świadczącemu. Uprawnionym podmiotem z tego tytułu i w tym zakresie jest wyłącznie Skarb Państwa.Ostrze przepadku w istocie rzeczy jest ostatecznie wymierzone w obie strony: zarówno w świadczącego, jak i w przyjmującego świadczenie. Pod tym względem sytuacja prawna tych podmiotów jest jednakowa: nie przysługują im żadne uprawnienia względem przedmiotu świadczenia lub jego wartości.Uprawnienie Skarbu Państwa do dochodzenia przedmiotu świadczenia lub jego wartości od osoby, na rzecz której nastąpił zwrot, ma swoje oparcie przede wszystkim w przejściu tego, co zostało świadczone, lub - stosownie do okoliczności - jego wartości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisu art. 412 k.c. Sam fakt zatem przepadku stwarza dla Skarbu Państwa tytuł do realizacji przepadku stosownie do konkretnej sytuacji.Uprawnienie to można konstruować jako uprawnienie mające charakter samoistny. Przepis art. 412 k.c. nie zastrzega przy tym, że podmiotem wyłącznie zobowiązanym, i to w każdym wypadku, jest osoba, na której rzecz pierwotnie nastąpiło świadczenie.Niezależnie od tego osobę, która dokonała zwrotu, można oczywiście traktować jako osobę, która rozporządziła przedmiotem świadczenia lub jego wartością bez tytułu prawnego. Odwołanie się do konstrukcji art. 405 k.c. w takim układzie rzeczy w stosunku do osoby, na rzecz której nastąpił zwrot, nie jest wyłączone przepisem art. 412 k.c. Ten ostatnio wymieniony przepis jest bowiem przepisem szczególnym w stosunku do pozostałych przepisów art. 405-414 k.c., ale tylko w takim zakresie, w jakim odmiennie reguluje on zagadnienie przepadku tego co zostało świadczone świadomie w zamian za dokonanie czynu zabronionego przez ustawę lub sprzecznego z zasadami współżycia społecznego albo w wykonaniu czynności prawnej, której cel sprzeczny jest z ustawą lub z zasadami współżycia społecznego.Przyjęcie odmiennej wykładni niż dokonana w niniejszej uchwale oznaczałoby w konsekwencji, że osoba, która dokonała zwrotu świadczenia, miałaby w dalszym ciągu obowiązek wydania jego Skarbowi Państwa, mimo że jego roszczenie z tytułu realizacji przepadku może być dochodzone w stosunku do pierwotnie świadczącego, na rzecz którego nastąpił zwrot, skoro po nastąpieniu przepadku on właśnie ostatecznie uzyskał bez podstawy prawnej korzyść majątkową kosztem Skarbu Państwa.Przy takim rozwiązaniu cele, które przyświecały ustawodawcy przy wprowadzeniu konstrukcji przepadku przedmiotu świadczenia, nie byłyby w pełni i w swoim właściwym sensie osiągnięte. Wynik bowiem byłby taki, że na osobie, która przyjęła świadczenie, ciążyłby nadal obowiązek zadośćuczynienia roszczeniu Skarbu Państwa o zwrot wartości otrzymanego a następnie zwróconego świadczenia, a pierwotnie świadczący, który z powrotem otrzymał świadczenie, mógłby je zatrzymać wbrew założeniom art. 412 k.c.Poza zakres pierwszego pytania wykracza problematyka związana z faktem rozporządzenia przez accipiensa przedmiotem świadczenia dotkniętym przepadkiem na rzecz osoby innej niż osoba, która świadczenia dokonała, a więc na rzecz osoby trzeciej. Z tego też względu problematyka ta została pominięta w niniejszych rozważaniach.2. Postępowanie nakazowe i postępowanie upominawcze należą do postępowań odrębnych w ramach postępowania procesowego rozpoznawczego. Z racji ich charakteru nie wszystkie przepisy zwykłego postępowania rozpoznawczego będą miały zastosowanie do tych postępowań.Kwestia, które z tych przepisów będą miały zastosowanie, a które nie będą miały zastosowania, nie może być rozstrzygnięta za pomocą jakiejś ogólnej dyrektywy interpretacyjnej. Decydujące jednak znaczenie powinien mieć wzgląd, czy stosowanie tych "ogólnych przepisów" jest do pogodzenia z odrębnością postępowania nakazowego i upominawczego, innymi słowy, czy ich stosowanie nie jest wyłączone z powodu specyficzności pewnych unormowań obu tych postępowań. W każdym razie stosowanie pewnych przepisów postępowania rozpoznawczego ogólnego do postępowania nakazowego i upominawczego nie budzi wątpliwości w piśmiennictwie i orzecznictwie.Przy rozstrzyganiu przedstawionego w drugim pytaniu zagadnienia trzeba wziąć pod uwagę wszystkie momenty składające się na odrębność, specyficzność postępowania nakazowego i postępowania upominawczego.Przede wszystkim należy pamiętać o istotnej okoliczności, mogącej mieć znaczenie z punktu widzenia rozważanego zagadnienia, a mianowicie o tym, że oba te postępowania nie są jakimiś postępowaniami obligatoryjnymi, wyłącznymi, przeciwnie, mają one charakter postępowań fakultatywnych. Zawsze więc bez żadnych ograniczeń podmiot zainteresowany ma możność dochodzenia roszczeń w drodze zwykłego postępowania.Na wstępie należy też zaznaczyć, że sama natura roszczeń, których można dochodzić w postępowaniu nakazowym lub upominawczym (art. 485 i 498 k.p.c.), nie całkiem wyłącza aktualność sytuacji, którą ma na względzie art. 412 k.c. i związany z nim art. 197 k.p.c.Odmiennie jednak przedstawia się sprawa, gdy zakresem rozważań obejmuje się problem charakteru organu orzekającego, organu spełniającego funkcje jurysdykcyjne w tych postępowaniach, albowiem zamiast sądu nakaz zapłaty wydaje państwowe biuro notarialne. U podstaw przekazania jurysdykcji w sprawach nakazowych i upominawczych państwowym biurom notarialnym (które poza tym spełniają czynności o charakterze nie mającym nic wspólnego z funkcjami jurysdykcyjnymi) leży niewątpliwie idea ukształtowania tych postępowań jako uproszczonych i przyspieszonych. Możliwość zrealizowania tych założeń ustawodawczych z reguły odpadłaby wówczas, gdyby trzeba było rozstrzygać w tych postępowaniach nie zawsze jednoznaczny problem przesłanek zastosowania art. 412 k.c.Także odrębności samego trybu, sposobu postępowania państwowego biura notarialnego nie są przystosowane do zapewniania prawidłowego rozstrzygnięcia procesu w wypadku próby zastosowania tu art. 197 k.p.c. W myśl art. 483 k.p.c. w postępowaniu upominawczym państwowe biuro notarialne wydaje postanowienie na posiedzeniu niejawnym. Z tej też przyczyny bez rozprawy kontradyktoryjnej z reguły nie byłoby możliwe skonstatowanie przez państwowe biuro notarialne przesłanek zastosowania art. 412 k.c. Ponadto i formy orzekania przez państwowe biuro notarialne (postanowienie-nakaz zapłaty, a nie wyrok) nie mogą być uznane za odpowiednie, właściwe do rozstrzygnięcia w ostatecznym wyniku o roszczeniu Skarbu Państwa z art. 412 k.c. W żadnym razie państwowe biuro notarialne nie miałoby podstaw - nawet po zastosowaniu art. 197 k.p.c. - do tego, by zamiast nakazu zapłaty na rzecz pierwotnego powoda wydać wyrok orzekający o roszczeniu, które z mocy art. 412 k.c. przysługuje Skarbowi Państwa. W celu wyjaśnienia, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 412 k.c., niezbędne byłoby z reguły prowadzenie postępowania dowodowego. Takich zaś możliwości państwowe biuro notarialne nie ma.Powyższe okoliczności implikują wniosek, że art. 197 k.p.c. nie ma zastosowania w postępowaniach nakazowym i upominawczym, toczących się przed państwowymi biurami notarialnymi.W związku z tym jednak nasuwa się potrzeba rozważenia kwestii, w jaki sposób może nastąpić zużytkowanie faktu powzięcia przez państwowe biuro notarialne wiadomości o istnieniu ewentualnych podstaw do zastosowania art. 412 k.c., jak w takim wypadku powinno postąpić państwowe biuro notarialne. Otóż z chwilą, gdy państwowe biuro notarialne stwierdzi istnienie przesłanek do zastosowania art. 412 k.c., stwierdza tym samym niedopuszczalność zadośćuczynienia żądaniu powoda o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym lub upominawczym. Istnieją wówczas podstawy do wydania postanowienia odmownego, gdyż w tym wypadku z przyczyn o charakterze materialnoprawnym nakaz zapłaty "nie może być wydany" (art. 489 i art. 499 k.p.c.).Wymaga przy tym wyjaśnienia, że państwowe biuro notarialne nie ma podstaw do przekazania sprawy sądowi do rozpoznania w trybie zwykłym, k.p.c. bowiem nie przewiduje takiej możliwości w fazie wstępnej postępowania przed państwowym biurem notarialnym. Nasuwa się ponadto uwaga, że wydanie postanowienia o odmowie wydania nakazu zapłaty w zasadzie nie zamyka pierwszemu powodowi z postępowania nakazowego lub upominawczego możliwości dochodzenia roszczenia w trybie zwykłym. Postanowienie odmowne nie wywiera skutków prawomocnego wyroku. Uwaga ta wiąże się z myślą o wypadku, gdyby ostatecznie powództwo Skarbu Państwa w innym procesie zostało oddalone i w grę wchodziłoby dochodzenie świadczenia na podstawie art. 405 k.c.Jednocześnie z wydaniem postanowienia odmownego państwowe biuro notarialne powinno zawiadomić na podstawie art. 4 k.p.c. prokuratora o swoim podejrzeniu co do istnienia okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 412 k.c. Umożliwiłoby to wytoczenie powództwa przez prokuratora o wydanie przedmiotu świadczenia objętego przepadkiem lub wartości tego świadczenia.Odrębnego rozważenia wymaga sytuacja, gdy postępowanie nakazowe lub upominawcze weszło, już po wydaniu nakazu zapłaty, w fazę postępowania przed sądem. Jeśli chodzi o postępowanie nakazowe, to po wniesieniu zarzutów przeciwko nakazowi zapłaty (art. 495 k.p.c.) sąd po przeprowadzeniu rozprawy wydaje wyrok, w którym nakaz zapłaty albo utrzymuje w mocy, albo go uchyla w całości lub w części i w tym zakresie powództwo oddala bądź też postanowieniem pozew odrzuca i postępowanie umarza. Co się zaś tyczy postępowania upominawczego, to w razie wniesienia sprzeciwu we właściwym terminie nakaz zapłaty traci moc; w tym wypadku sąd po rozprawie wydaje orzeczenie jak w normalnym zwykłym procesie.Jak więc z powyższego wynika, w obu wypadkach otwiera się postępowanie przed sądem. W tej fazie postępowania odpadają zasadnicze zastrzeżenia, jakie nasunęły się w związku z postępowaniem nakazowym i upominawczym, toczącym się przed państwowym biurem notarialnym.W tej zatem sytuacji sąd powinien stosownie do okoliczności zastosować art. 197 k.p.c. To postępowanie przed sadem zapewnia pełną realizację art. 197 k.p.c. i art. 412 k.c. W razie uznania (oczywiście po wstąpieniu do sprawy w charakterze powoda Skarbu Państwa lub po wytoczeniu na jego rzecz powództwa przez prokuratora), że roszczenie objęte nakazem zapłaty uległo z mocy art. 412 k.c. przepadkowi, sąd uchyla nakaz zapłaty i powództwo powoda przeciwko pozwanemu oddala, uwzględniając powództwo Skarbu Państwa. Z punktu widzenia prawa procesowego mogą tu zajść różne sytuacje procesowe, jeśli chodzi o pozycje poszczególnych osób. Omówienie tych zagadnień wykracza jednak poza zakres pytania przedstawionego do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Sądu Najwyższego.Za przedstawioną wykładnią co do dopuszczalności stosowania art. 197 k.c. w tej fazie sądowej postępowania przemawiają ponadto te same argumenty, które zostały przytoczone dla umotywowania uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 22 listopada 1969 r. III PZP 32/68 (OSNCP 1969, nr 9, poz. 148), według której po przekazaniu sprawy sądowi na skutek zarzutów wniesionych przeciwko nakazowi zapłaty dopuszczalne jest w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji wezwanie do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanego osoby, przeciwko której nie wydano nakazu.Z powyższych względów na drugie z kolei pytanie należało udzielić odpowiedzi sformułowanej w drugim ustępie niniejszej uchwały.