I CR 65/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz. Sędziowie: Z. Masłowski, R. Czarnecki (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie powództwa Romana W. przeciwko Fabryce Samochodów Osobowych w W. o wydanie nowego samochodu i odszkodowanie, na skutek rewizji obu stron od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 29 listopada 1969 r.,uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu dla m. st. Warszawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneW dniu 6.IV.1966 r. powód nabył samochód marki "Warszawa". W dniu 2.XII.1966 r. przy stanie licznika wynoszącym 12800 km, w Stacji TOS-u w G. został sporządzony protokół reklamacyjny, na podstawie którego Stacja ta skierowała samochód do Stacji Fabrycznej FSO w W. Następnie Dział Obsługi Eksploatacyjnej FSO zwrócił się do powoda o dostarczenie w dniu 13.V.1967 r. samochodu do Stacji Obsługi FSO w W.W dniu 7.VIII.1967 r., wobec nieusunięcia wad, powód wytoczył przeciwko Fabryce Samochodów Osobowych w W. powództwo, w którym domaga się dostarczenia mu w zamian za kupiony nowego samochodu oraz zasądzenia sumy 7.747 zł, tj. 5.419 zł z tytułu wydatków na taksówki, 1.200 zł i 948 zł na czynsz od garażu i na autocasco oraz 180 zł z tytułu zwrotu kosztu przejazdu z G. do Stacji Obsługi FSO w W.Po kontroli samochodu w dniu 17.V.1968 r. powód odebrał samochód ze Stacji Obsługi.Biegły stwierdził, że w dniu 31.VIII.1969 r. stan licznika wynosił 37040 km oraz że "przy szybkości jazdy począwszy od około 70 km na godzinę występuje znaczna głośność wewnątrz nadwozia z drganiami elementów pudła nadwozia, a także występuje brzęczenie elementów blaszanych nadwozia", i w związku z powyższym zaopiniował, że zmniejszenie wartości samochodu wynikłe z eksploatacji wynosi 23.972 zł, a z wad - 12.000 zł.Według przesłuchania powoda z dnia 15.XI.1969 r. "samochód ma przebieg 40000 km".We wspomnianym dniu zapadł wyrok Sądu Wojewódzkiego, który zobowiązał Fabrykę Samochodów Osobowych do wydania powodowi w zamian za kupiony innego samochodu wolnego od wad; poza tym - Sąd oddalił powództwo.W rewizji od tego wyroku Fabryka domaga się jego zmiany i uznania, że jest zobowiązana do wypłaty powodowi sumy 12.000 zł oraz sumy równej wydatkom koniecznym "poniesionym przez powoda wskutek pozostawania jego samochodu w naprawie". Z kolei powód zaskarża wyrok w części nie uwzględniającej żądania o zasądzenie sumy 7.747 zł.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Przepisy o gwarancji (art. 577 i nast. k.c.) nie przewidują uprawnienia do odstąpienia od umowy lub do żądania obniżenia ceny. Przepisy o rękojmi za wady fizyczne (art. 556 i nast. k.c.) przewidują wymienione uprawnienia, ale tylko w stosunku do sprzedawcy. Już więc z tego względu, że Fabryka Samochodów Osobowych nie jest sprzedawcą, ani powodowi w stosunku do tej Fabryki, ani tym bardziej Fabryce w stosunku do powoda nie przysługuje uprawnienie do odstąpienia od umowy nabycia samochodu lub do żądania obniżenia jego ceny. Jeżeliby nawet powodowi przysługiwało uprawnienie do odstąpienia od wspomnianej umowy, to powód nie wykonał tego uprawnienia, nie zwrócił bowiem samochodu i nie zażądał zwrotu ceny jego nabycia. Z kolei Fabryka nie mogłaby skutecznie domagać się, żeby w wyniku zgłoszonego przez nią żądania obniżenia ceny samochodu została zobowiązana do wypłaty powodowi sumy 12.000 zł na pełne zaspokojenie jego roszczenia wypływającego z wad fizycznych samochodu.Według art. 582 k.c., do stosunku między powodem a Fabryką jako wytwórcą, który wystawił gwarancję, stosują przepisy o gwarancji. Art. 577 § 1 k.c., głosząc, że sprzedawca (wytwórca) jest obowiązany do usunięcia wad fizycznych rzeczy lub do dostarczenia rzeczy wolnej od wad, ogranicza się do określenia obowiązków wytwórcy (sprzedawcy). Nie stoi to na przeszkodzie dojściu do wniosku, że jeśli wytwórca nie usunął wad rzeczy, to kupującemu przysługuje względem niego roszczenie o dostarczenie rzeczy względem niego roszczenie o dostarczenie rzeczy nowej, wolnej od wad.W myśl art. 577 § 2 k.c. gwarancja trwa rok od dnia, kiedy rzecz została kupującemu wydana, przy czym w sprawie trwałaby krócej, gdyby samochód przebiegł 15000 km. Kupujący wykonuje uprawnienia z tytułu gwarancji przez samo zgłoszenie wytwórcy wad rzeczy przed upływem terminu gwarancji. Skoro kupujący oczekuje, aż wytwórca usunie wady rzeczy, to do wytoczenia powództwa i dostarczenia rzeczy nowej może dojść (i z reguły dochodzi) po upływie terminu gwarancji. Zgodnie z tym skuteczne wytoczenie wspomnianego powództwa może nastąpić w dowolnym terminie, byleby tylko roszczenie nim objęte nie uległo przedawnieniu stosownie do zasad ogólnych.Okoliczność, że po wykonaniu uprawnienia z tytułu gwarancji oraz po wytoczeniu powództwa o dostarczenie rzeczy nowej kupujący odebrał rzecz od wytwórcy, pozwala na dalsze opieranie tego powództwa na przepisach o gwarancji mimo upływu tymczasem jej terminu wtedy, kiedy rzecz odebrana jest nadal dotknięta wadą ujawnioną w okresie trwania gwarancji. W wypadku takim, jeśli samochód jest dotknięty wadą wyłączającą jego sprawność, powództwo o dostarczenie nowego samochodu, wolnego od wad, ulega uwzględnieniu, ale tylko za jednoczesną zapłatą przez kupującego równowartości zużycia samochodu na skutek jego przebiegu i innych okoliczności zachodzących po stronie kupującego, przy czym do wspomnianego zużycia nie wlicza się zużycia na skutek przebiegu w ramach gwarancji.W wyniku udzielenia powodowi przez Fabrykę gwarancji zawiązał się między powodem a Fabryką stosunek prawny. Szkoda, jaką powód poniósł, wypływa z niewykonania lub nienależytego wykonania przez Fabrykę zobowiązania ze wspomnianego stosunku, a roszczenie powoda o naprawienie szkody znajduje oparcie w art. 471 i nast. k.c. Powód może się domagać naprawienia tych szkód oraz zwrotu tych poniesionych bezużytecznie wydatków (strat), które pozostają w normalnym związku przyczynowym z niemożnością korzystania przez niego z samochodu z przyczyn zachodzących po stronie Fabryki, jednakże z wyłączeniem okresu, przez który według gwarancji miała być dokonana naprawa tego samochodu. Z dochodzonych przez powoda szkód (strat) nie pozostają we wspomnianym związku straty powoda polegające na opłacaniu przestoju taksówek.Sąd Wojewódzki nie orzekł, że ma być wydany nowy samochód, nie oznaczył w sposób prawidłowy kupionego samochodu ulegającego zwrotowi oraz przyjął dowolną konstrukcję "skompensowania korzyści i strat" powoda. Wszystko to sprawia, że zaskarżony wyrok nie może być utrzymany w mocy.W toku ponownego rozpoznawania sprawy zajdzie potrzeba zasięgnięcia opinii biegłego co do stopnia zużycia samochodu, a wtedy Fabryka będzie mogła zwrócić uwagę na przedstawione już przez nią twierdzenia co do zasad oceny stopnia tego zużycia.