RW 314/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk Z. Krasuski. Sędziowie: płk A. Kruszka (sprawozdawca), ppłk J. Gawrysiak.Prokurator: ppłk S. Zalewski.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, na skutek skargi rewizyjnej obrońcy, sprawę Józefa O., skazanego wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 7 lutego 1968 r. za przestępstwa: z art. 135 § 1 k.k.W.P. - na karę 1 roku więzienia, z art. 257 § 1 k.k. - na karę 8 miesięcy więzienia i z art. 257 § 1 k.k. - na karę 7 miesięcy więzienia oraz na karę łączną 1 roku i 4 miesięcy więzienia za to, że:1)7 listopada 1967 r. w czasie pełnienia służby wartowniczej w zmianie czuwającej opuścił około godz. 20 samowolnie wartownię i udał się do pobliskiej wsi N., w której zakupił dwie butelki owocowego wina, po czym po upływie godziny powrócił do wartowni i wino to wypił wspólnie z Franciszkiem W. oraz z innym o nie ustalonym nazwisku wartownikiem, a następnie wraz z Franciszkiem W. opuścił o godz. 22 samowolnie na blisko 2 godziny wartownię w celu zakupienia dwóch dalszych butelek wina, przez co naruszył pkt 226 i 228 Regulaminu Służby Garnizonowej i Wartowniczej Sił Zbrojnych PRL;2)7 listopada 1967 r. około 22 dokonał wspólnie z Franciszkiem W. kradzieży motocykla marki "Pannonia" z parkingu przy jednostce wojskowej w N1, stanowiącego własność S., i w czasie jazdy na tym motocyklu wywrócił się na drodze i uszkodził motocykl, a następnie porzucił go na drodze;3)w tym samym dniu w miejscowości N2 dokonał wspólnie z Franciszkiem W. kradzieży roweru marki "Popularny" wartości 500-600 zł, po czym po przejechaniu kilku kilometrów na tym rowerze porzucił go w lesie.Obrońca oskarżonego Józefa O. zaskarżył wyrok z powodu naruszenia prawa materialnego i procesowego, skazania wbrew okolicznościom i wymierzenia niewspółmiernej kary oraz wnosił o wydatne złagodzenie poszczególnych kar i kary łącznej.Sąd Najwyższy postanowił:I. w częściowym uwzględnieniu skargi rewizyjnej obrońcy - zmienić wyrok Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 7 lutego 1968 r. w sprawie Józefa O., a z urzędu także w sprawie Franciszka W., przez poprawienie kwalifikacji prawnej czynu, polegającego na zabraniu przez nich motocykla i następnie porzuceniu go na drodze, z art. 257 § 1 k.k. na art. 262 § 1 k.k. i przez uznanie tego ostatniego przepisu za podstawę wymiaru kary 8 miesięcy więzienia dla każdego z tych dwóch skazanych;II. z urzędu zmienić tenże wyrok w stosunku do Józefa O. i Franciszka W. przez umorzenie toczącego się przeciw nim postępowania karnego o przestępstwo z art. 243 k.k.;III. z tymi zmianami utrzymać wyrok w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:I. Obrońca podnosi w rewizji, że Sąd niesłusznie odrzucił obronę oskarżonego Józefa O. i Franciszka W. (w stosunku do którego wyrok się uprawomocnił w I instancji), którzy twierdzili, że dlatego odwołali na rozprawie swe obciążające ich samych oraz Jerzego P. wyjaśnienia, ponieważ obciążenie Jerzego P. było bezpodstawne i wynikało z chęci odciążenia się obu oskarżonych kosztem Jerzego P. Zdaniem rewizji, to tłumaczenie przez oskarżonych przyczyn wycofania się ze swych twierdzeń złożonych w toku dochodzenia jest logiczne, natomiast za wersją podaną przez nich w dochodzeniu nie przemawiają żadne dowody. Na tym twierdzeniu opiera obrońca swój wniosek o pominięcie w części opisowej i w sentencji wyroku ustalenia, że oskarżony Józef O. w czasie pełnienia służby wartowniczej nadużywał alkoholu.Wywody rewizji nie zdołały podważyć zasadności dokonanej przez Sąd oceny wartości dowodowej wyjaśnień oskarżonych Józefa O. i Franciszka W. na temat picia przez nich alkoholu w czasie służby wartowniczej.Wbrew twierdzeniu obrońcy podane przez oskarżonego powody wycofania wyjaśnień na ten temat złożonych w dochodzeniu nie tłumaczą tego ich kroku w sposób logiczny. Trudno bowiem byłoby dopatrzyć się logiki w nieprawdziwym obciążaniu się przez oskarżonych piciem alkoholu w czasie służby wartowniczej, skoro takie obciążenie siebie nie mogło w żadnej mierze poprawić ich sytuacji procesowej, przeciwnie, mogło ją tylko pogorszyć. Sąd I instancji słusznie uznał, że oskarżeni w dochodzeniu przyznali się po prostu do picia alkoholu i że dopiero odwołanie tego przyznania było z ich strony manewrem mającym na celu obronę przed zarzutem oskarżenia. Uznanie tych wyjaśnień oskarżonych złożonych w dochodzeniu za wiarogodne dowody nie było w tych warunkach naruszeniem prawa Sądu Garnizonowego, który w tym wypadku działał w granicach przyznanej mu w art. 3 k.w.p.k. swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji tego, również ustalenie w wyroku, że oskarżeni pili alkohol i m.in. naruszyli przez to obowiązek wynikający z pełnienia przez nich służby wartowniczej, jest trafne.II. Zasadnie natomiast podnosi obrońca, że obaj oskarżeni, zabierając motocykl z parkingu Jednostki Wojskowej, nie mieli zamiaru przywłaszczenia go. Wynika to nie tylko z ich wyjaśnień, ale i z wyjaśnień skazanego prawomocnie w tej sprawie Jerzego P. W momencie zaboru motocykla oskarżonym chodziło jedynie o wykorzystanie go dla przywiezienia wina. Motocykl zamierzali wprowadzić - po wykorzystaniu - na parking.Skoro więc oskarżeni dokonali zaboru motocykla nie w celu przywłaszczenia, to nie można im było przypisać popełnienia przestępstwa z art. 257 § 1 k.k., które może być popełnione tylko z zamiarem kierunkowym.Nie oznacza to jednak, że oskarżeni nie popełnili przestępstwa. Popełnione ono zostało, ale dopiero wówczas, gdy oskarżeni w związku z zepsuciem się motocykla poniechali zamiaru jego odstawienia na parking i porzucili motocykl bez jakiegokolwiek zabezpieczenia w miejscu ogólnie dostępnym. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem takie działanie wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 262 § 1 k.k. i w tym też kierunku podlega zmianie kwalifikacja prawna czynu oskarżonego Józefa O. oraz czynu oskarżonego Franciszka W., za który został on już skazany prawomocnie.III. Wbrew mniemaniu obrońcy wymierzona oskarżonym Józefowi O. i Franciszkowi W. kara za zabór i przywłaszczenie motocykla, mimo dużej wartości przedmiotu, została ustalona w wysokości zbliżonej do minimum kary więzienia. Sąd uwzględnił okoliczności czynu świadczące o tym, że chodzi tu o przestępstwo okazyjne, uzależnione w pewnej mierze od zbiegu warunków sprzyjających jego popełnieniu. Dlatego też mimo odmiennej niż w wyroku prawnej oceny tego przestępstwa kar za nie wymierzonych nie można uznać za niewspółmierne.Również nieuzasadniony jest zarzut niewspółmierności w stosunku do pozostałych kar wymierzonych oskarżonemu Józefowi O. Sąd wymierzył te kary, mając na uwadze przesłanki art. 49 i 50 k.k.W.P., po uwzględnieniu wszystkich okoliczności mających znaczenie dla określenia rodzaju i wysokości represji karnej.IV. Z urzędu podnieść należy, że skoro oskarżyciel publiczny rozszerzył na rozprawie oskarżenie przeciwko Józefowi O. i Franciszkowi W. o zarzut z art. 143 k.k. i skoro Sąd na warunkach określonych w art. 236 § 1 k.w.p.k. przystąpił do natychmiastowego rozpoznania nowego przestępstwa, to od tej chwili tryb tego rozpoznania powinien być taki sam jak tryb rozpoznania przestępstw zarzuconych aktem oskarżenia. Należy bowiem przyjąć, że z chwilą postawienia przez prokuratora nowego zarzutu zostaje faktycznie wszczęte postępowanie karne o czyn objęty tym zarzutem. Postępowanie zaś karne w każdym wypadku powinno być zakończone stosownym dla konkretnej sprawy orzeczeniem uprawnionego organu. W wypadku gdy postępowanie karne znalazło się w stadium rozprawy sądowej, powinno być z reguły zakończone wyrokiem, orzekającym bądź o winie i karze, bądź o braku winy albo też umarzającym postępowanie.W niniejszej sprawie postępowanie karne przeciwko Józefowi O. i Franciszkowi W. o przestępstwo z art. 143 k.k., wszczęte w trybie art. 236 § 1 k.w.p.k., nie zostało zakończone wyrokiem. W szczególności w sentencji wyroku brak jest orzeczenia kończącego to postępowanie, mimo że w treści uzasadnienia wyroku Sąd w sposób nie budzący wątpliwości stwierdził, iż "(...) nie dopatrzył się w postępowaniu Józefa O. i Franciszka W. (...) znamion przestępstwa z art. 143 k.k." Zgodnie z tym stwierdzeniem Sąd powinien był orzec w sentencji wyroku uniewinnienie oskarżonych od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 143 k.k., skoro zaś tego nie uczynił, to obecnie instancja rewizyjna władna jest naprawić ten błąd przez umorzenie - na zasadzie art. 276 § 1 lit. a) k.w.p.k. - postępowania karnego o to przestępstwo w stosunku do obu oskarżonych.