RAD 44/66

SentencjaSąd Najwyższy w składzie powiększonym, po rozpoznaniu wniosku Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego o podjęcie przez Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów uchwały, zawierającej odpowiedź na następujące pytanie prawne:"Czy dopuszczalna jest rewizja nadzwyczajna od prawomocnego postanowienia komisji dyscyplinarnej kończącego postępowanie dyscyplinarne? (art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 19.XII.1963 r. o ustroju adwokatury w związku z § 1 ust. 2, § 3 ust. 2 i § 45 rozporządzenia z dnia 22.XII.1964 r. o postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko adwokatom)"na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 1962 r., Nr 11, poz. 54)uchwalił udzielić odpowiedzi negatywnej.Uzasadnienie faktyczneI. Art. 103 ustawy z dnia 19.XII.1963 r. o ustroju adwokatury (Dz. U. Nr 57, poz. 309) przewiduje rewizję nadzwyczajną od prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego. Rewizję tę rozpoznaje Sąd Najwyższy. Wydane na podstawie art. 108 pkt 4 tej ustawy rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 1964 r. w sprawie postępowania dyscyplinarnego przeciwko adwokatom i aplikantom adwokackim (Dz. U. z 1965 r., Nr 2, poz. 7), stanowi w § 45, że w razie wniesienia do Sądu Najwyższego rewizji nadzwyczajnej od prawomocnego orzeczenia stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania karnego, dotyczące rewizji nadzwyczajnej. Ma zatem w tym postępowaniu zastosowanie art. 394 k.p.k.Ponadto w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko adwokatom i aplikantom adwokackim, w zakresie nieunormowanym ustawą z dnia 19.XII.1963 r. o ustroju adwokatury i rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.XII.1964 r., w sprawie tego postępowania stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania karnego (§ 1 ust. 2 cytowanego rozporządzenia).II. Art. 394 k.p.k. głosi, że od każdego prawomocnego wyroku oraz od każdego prawomocnego postanowienia kończącego postępowanie sądowe, może być założona rewizja nadzwyczajna do Sądu Najwyższego, zatem przedmiotem zaskarżenia rewizją nadzwyczajną w procesie karnym może być "orzeczenie", gdyż taką nazwę zbiorczą dla obu wymienionych wyżej rozstrzygnięć wprowadza art. 40 § 1 k.p.k.Podobnego do wymienionego terminu używa art. 103 ustawy o ustroju adwokatury, głosząc, że rewizją nadzwyczajną może być zaskarżone "orzeczenie dyscyplinarne". W związku z tym powstaje zagadnienie, czy ten ostatni termin jest również terminem zbiorczym, obejmującym oba rodzaje rozstrzygnięć dyscyplinarnych odpowiadających pojęciowo wyrokom i postanowieniom w procesie karnym.Na pytanie to należy odpowiedzieć negatywnie, albowiem ustawa o ustroju adwokatury używa zarówno terminu postanowienie (art. 101 ust. 2), jak i "orzeczenie dyscyplinarne" (art. 103), a więc rozróżnia te dwa rodzaje rozstrzygnięć i dopuszcza jedynie zaskarżenie orzeczenia dyscyplinarnego, nie mówiąc nic o zaskarżeniu postanowienia o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego. Dalszy argument płynie z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.XII.1964 r. w sprawie postępowania dyscyplinarnego przeciwko adwokatom i aplikantom adwokackim. Z przepisu tego bowiem wynika, że odpowiednikiem wyroku w postępowaniu karnym jest w postępowaniu dyscyplinarnym "orzeczenie dyscyplinarne", a postanowienia w postępowaniu karnym - postanowienie dyscyplinarne, te orzeczenia zaś i te postanowienia w postępowaniu dyscyplinarnym otrzymały wspólne miano "rozstrzygnięć".Ponadto § 3 ust. 2 cytowanego rozporządzenia stanowi, że orzeczenie może zapaść jedynie na rozprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Takim przepisem właśnie jest § 19 ust. 2 cytowanego rozporządzenia, przewiduje on bowiem, że rozstrzygnięcie będące w swej istocie postanowieniem dyscyplinarnym następuje w formie orzeczenia na posiedzeniu niejawnym wojewódzkiej komisji dyscyplinarnej w tych wypadkach, gdy postanowienie o zaniechaniu lub umorzeniu dochodzenia, wydane przez rzecznika dyscyplinarnego, zostanie zaskarżone przez prokuratora wojewódzkiego i pokrzywdzonego, a rzecznik do złożonego odwołania się nie przychyli.Przepis więc § 19 ust. 2 cytowanego rozporządzenia, respektując myśl ustawy o ustroju adwokatury, wyrażoną w art. 103 ust. 1, nadał najważniejszym rozstrzygnięciom dotyczącym umorzenia postępowania formę orzeczeń dyscyplinarnych, aby umożliwić ich zaskarżenie rewizją nadzwyczajną.Z uwagi na powyższe należy zatem przyjąć, że rewizją nadzwyczajną może być jedynie zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne rozstrzygające sprawę merytorycznie oraz orzeczenie umarzające postępowanie, o którym jest mowa w § 19 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.XII.1964 r. w sprawie postępowania dyscyplinarnego przeciwko adwokatom i aplikantom adwokackim.Ponadto z zasady subsydiarnego stosowania przepisów k.p.k. w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko adwokatom i aplikantom adwokackim (§ 1 ust. 2 cytowanego rozporządzenia z 22.XII.1964 r.) wynika, że ma również odpowiednie zastosowanie w tym postępowaniu zasada prawna wyrażona w uchwale ZO 141/31 i powtórzona w niepublikowanym orzeczeniu powojennym - II KRn 896/54.Zasada ta sprowadza się do twierdzenia, że po rozpoczęciu przewodu sądowego (art. 293 k.p.k.) o umorzeniu postępowania należy orzec wyrokiem. W postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko adwokatom i aplikantom adwokackim zatem odpowiednie zastosowanie tej zasady oznacza, że po rozpoczęciu przewodu dyscyplinarnego umorzenie postępowania następuje w formie orzeczenia, a więc w tej postaci rozstrzygnięcia, która ulega zaskarżeniu rewizją nadzwyczajną.Za wnioskiem, że intencją ustawy o ustroju adwokatury było ograniczenie zaskarżenia rewizją nadzwyczajną jedynie orzeczeń dyscyplinarnych, przemawia ponadto argument płynący z art. 122 i 123 prawa o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 1964 r., Nr 6, poz. 40). W postępowaniu dyscyplinarnym bowiem przeciwko sędziom cytowane wyżej przepisy przewidziały dopuszczalność założenia rewizji nadzwyczajnej zarówno od prawomocnych wyroków dyscyplinarnych, jak i prawomocnych postanowień.Z tych przeto względów Sąd Najwyższy w powiększonym składzie udzielił odpowiedzi jak w sentencji, wychodząc ponadto z założenia, że odpowiedź przeciwna musiałaby przyjąć za dopuszczalną wykładnię rozszerzającą na niekorzyść obwinionego.