VI KO 54/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: K. Grzebuła, A. Kafarski, H. Kempisty (sprawozdawca), A. Pyszkowski, K. Wagner (współsprawozdawca), J. Zembaty.Prokuratorzy Generalnej Prokuratury: H. Rajzman, T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 maja 1967 r. przedstawionej przez Sąd Wojewódzki w Kielcach w trybie art. 390 § 1 k.p.k. postanowieniem z dnia 20 listopada 1964 r. kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy, a następnie na podstawie art. 30 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym przekazanej postanowieniem z dnia 26 sierpnia 1966 r. do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Sądu Najwyższego:"Czy art. 5 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174) ma zastosowanie do przestępstwa z art. 201 § 2 k.k. w sprawie nie rozpoznanej, czy też ze względu na ciągłość tego przestępstwa sprawa powinna być rozpoznana celem ustalenia, czy oskarżony po dniu 21 lipca 1964 r. również złośliwie uchylał się od płacenia świadczeń alimentacyjnych, zasądzonych prawomocnym wyrokiem na rzecz jego nieletnich dzieci?"po wysłuchaniu wniosku prokuratorówuchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Przedstawione przez Sąd Wojewódzki pytania sprowadzają się do kwestii, czy sąd rozpoznający sprawę o przestępstwo z art. 201 k.k. ma prawo i obowiązek ustalenia, czy oskarżony utrzymywał stan przestępny z art. 201 k.k. również po dacie określonej w akcie oskarżenia, a w konsekwencji - czy ma prawo i obowiązek przypisania okresu dalszego utrzymywania przez oskarżonego owego stanu przestępnego bez względu na to, że może to wyłączyć zastosowanie dobrodziejstwa amnestii do tak przypisanego czynu.Za odpowiedzią pozytywną na tak sformułowane pytania przemawiają zarówno argumenty wynikające z istoty i charakteru przestępstwa z art. 201 k.k., jak i argumenty natury procesowej, wywodzące się z powszechnie przyjętej wykładni takich przepisów procesowych, jak art. 8, 43, 260, 251 § 1 lit. d), 305, a także art. 313 w związku z art. 329 lit. a) k.p.k.2. Występek określony w art. 201 k.k. jest przestępstwem trwałym, polegającym na wytworzeniu i utrzymywaniu stanu zabronionego przez ustawę. Utrzymywanie tego stanu należy do istoty omawianego przestępstwa. Trwa ono bowiem tak długo, dopóki stan, o którym mowa w art. 201 k.k., utrzymuje sam sprawca albo dopóki stan ten nie zostanie przerwany przez kogo innego lub przez jakiekolwiek zdarzenie zewnętrzne.Przyjęło się w orzecznictwie, że dopiero dalsze, już po wyroku skazującym z art. 201 k.k., sprowadzanie przez sprawcę stanu, o jakim mowa w powyższym przepisie, jest nowym czynem ulegającym ponownemu ściganiu (por. postan. SN z dnia 15 lutego 1952 r., KO 444/51, PiP nr 4 z 1952 r., s. 684).3. Z istotą i charakterem przestępstwa trwałego, jakim jest występek z art. 201 k.k., łączą się również określone konsekwencje procesowe. W szczególności nakazują one sądowi przeprowadzanie stosownych dowodów na okoliczność, czy wytworzony stan przestępny utrzymywał oskarżony także po dacie czynu wskazanej w akcie oskarżenia. Poczynienie tych ustaleń umożliwi sądowi określenie ram czasowych przestępstwa zgodnie z rzeczywistością (art. 329 lit. a) k.p.k.). Rozszerzenie zatem w stosunku do aktu oskarżenia ram czasowych przestępstwa trwałego nie stanowi obrazy art. 313 k.p.k. czy - ogólniej rzecz ujmując - art. 2 § 2 k.p.k. Od obowiązku prawidłowego ustalenia ram czasowych przestępstwa nie może zwalniać sądu okoliczność, iż sprawa, jak w konkretnym wypadku, była rozpoznawana na posiedzeniu niejawnym w celu ewentualnego zastosowania przepisu art. 5 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii.