V KRN 147/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Kempisty. Sędziowie: B. Bartosik, M. Budzianowski, J. Gaj, W. Komorniczak (sprawozdawca), J. Polony (współsprawozdawca), R. Staszkiewicz.Prokurator Prokuratury Generalnej: F. Pasturczak.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Romana G., oskarżonego z art. 239 § 1 k.k. i innych, z powodu rewizji nadzwyczajnej, wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL na niekorzyść oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 31 marca 1977 r., utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 1978 r.,uchylił w stosunku do Romana G. zaskarżone wyroki w części skazującej go na podstawie art. 239 § 1 k.k. oraz w części, umarzającej postępowanie na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii co do czynu opisanego w punkcie XXVII aktu oskarżenia i w zakresie tym przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w Lublinie (...).Uzasadnienie faktyczneRoman G. został oskarżony między innymi o popełnienie przestępstwa określonego w art. 239 § 1 k.k. (pkt XXVII aktu oskarżenia), polegającego na tym, że w latach 1965-1974 w L., Z. oraz innych miejscowościach województwa, jako kierownik działu klasyfikacji żywca WPPM w L., za tolerowanie i nieujawnianie popełnionych nadużyć przy skupie trzody chlewnej i bydła przyjął od klasyfikatorów: Jana G. 3.000 zł, Józefa P. z Sekcji Skupu w B. 4000 zł, Józefa K. z Sekcji Skupu w B. 500 zł, Antoniego R. z Sekcji Skupu w T. 1.100 zł, Tadeusza D. z Sekcji Skupu w C. 1.000 zł, Jana J. z Sekcji Skupu w K. 300 zł, Józefa B. z Sekcji Skupu w R. 1.300 zł. Stefana C. z Sekcji Skupu w L. 8.000 zł, Henryka S. z Sekcji Skupu w Z. 30.000 zł, Jana S. z Sekcji Skupu w Z. 7.000 zł, Leona L. z Sekcji Skupu w Z. 800 zł, Henryka R. z Sekcji Skupu w Z. 500 zł, Janusza R. z Sekcji Skupu w Z. 3.000 zł, Witolda K. z Sekcji Skupu w P. 1.500 zł, Mieczysława P. z Sekcji Skupu w K. 1.500 zł, Henryka M. z Sekcji Skupu w K. 1.000 zł, Stanisława P. z Sekcji Skupu w K. 3.000 zł oraz 10 dolarów kanadyjskich, Jana J. - kierownika Sekcji Skupu w K. 1.000 zł, Tadeusza S. - rzeczoznawcy Zakładów Mięsnych w L. 10.000 zł, od rzeczoznawców Zakładów Mięsnych w Z. - Jana W. 10.000 zł, Czesława W. 40.000 zł, od Kazimierza S. - dyrektora Zakładów Mięsnych w Ł. 500 zł, a ponadto od rolników Leszka M. 3.000 zł i Jana K. 1.000 zł za przydzielenie im bydła do dalszej hodowli, a więc łącznie przyjął 135.500 zł oraz 10 dolarów kanadyjskich.Sąd Wojewódzki w Lublinie wyrokiem z dnia 31 marca 1977 r. między innymi uznał oskarżonego Romana G. za winnego popełnienia przestępstwa zarzucanego w pkt XXVII aktu oskarżenia, z tą różnicą, że w latach 1965-1974 w L., Z. i innych miejscowościach województwa, jako kierownik działu klasyfikacji żywca WPPM w L., za tolerowanie i nieujawnianie popełnionych nadużyć przy skupie trzody chlewnej oraz bydła przyjął od klasyfikatorów Henryka S. około 30.000 zł, Czesława W. około 30.000 zł, Jana W. około 10.000 zł, Jana S. około 7.000 zł, i za to na podstawie art. 239 § 1 k.k. - stosując art. 36 § 3 k.k. - skazał na karę 3 lat pozbawienia wolności i 30.000 zł grzywny.Jednocześnie Sąd ten na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii umorzył postępowanie karne co do pozostałych czynów wchodzących w skład przestępstwa ciągłego zarzucanego w pkt XXVII aktu oskarżenia ("w pozostałej części zarzutu określonego w pkt XXVII oskarżenia") (...).Sąd Najwyższy po rozpoznaniu rewizji, między innymi oskarżonego Romana G., wyrokiem z dnia 13 grudnia 1978 r. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok co do tego oskarżonego.Od tych wyroków wniósł na niekorzyść oskarżonego Romana G. rewizję nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL w odniesieniu do przestępstwa określonego w art. 239 § 1 k.k., określonego w pkt XXVII aktu oskarżenia - w całości (...).Prokurator Generalny zarzucił w rewizji tej - w odniesieniu do oskarżonego Romana G. - obrazę przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 239 § 1 k.k. w związku z art. 58 k.k. wskutek niesłusznego wyodrębnienia z zarzuconego mu w pkt XXVII aktu oskarżenia przestępstwa ciągłego określonego w art. 239 § 1 k.k. czynów polegających na przyjęciu korzyści majątkowej od Jana G., Józefa P., Józefa K., Antoniego R., Tadeusza D., Jana J., Józefa B., Stefana C., Henryka S., Jana S., Leona L., Henryka R., Janusza R., Witolda K., Mieczysława P., Henryka M., Stanisława P., Jana J., Tadeusza S., Jana W., Czesława W., Kazimierza S., Leszka M. i Jana K. w wysokości określonej w zarzucie aktu oskarżenia, a następnie umorzenia postępowania karnego o te czyny na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii, zamiast skazania oskarżonego za jedno przestępstwo ciągłe, wobec braku podstaw do stosowania przepisów ustawy o amnestii do całości tego przestępstwa ciągłego ze względu na niespełnienie przez niego wymaganych przez tę ustawę warunków do wszystkich czynów wchodzących w skład przestępstwa ciągłego (...).Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów uznał, że zasadna jest rewizja nadzwyczajna Prokuratora Generalnego PRL w stosunku do Romana G. Nie ulega bowiem wątpliwości, że Roman G. dopuścił się przestępstwa ciągłego, całe bowiem jego działanie polegające na przyjmowaniu korzyści majątkowych od 26 osób w łącznej wysokości około 135.000 zł było popełnione jednorazowo w zbliżony sposób i w warunkach wykorzystywania tej samej sposobności, wyczerpuje więc znamiona takiego przestępstwa.W stosunku do przestępstwa ciągłego przepisy ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii stosuje się nie do poszczególnych czynów stanowiących elementy składowe przestępstwa ciągłego, ale do całego tego przestępstwa.Sąd pierwszej instancji uczynił odmiennie, rozbijając działalność oskarżonego na dwie części. W stosunku do części pierwszej, obejmującej przyjęcie korzyści majątkowej od 4 osób w łącznej wysokości 17.000 zł, Sąd ten uznał, że oskarżony Roman G. dopuścił się występku przewidzianego w art. 239 § 1 k.k., i skazał go na podstawie tego przepisu. Natomiast inną część czynów stanowiących elementy składowe tego samego przestępstwa sąd pierwszej instancji wyodrębnił i w tym zakresie umorzył postępowanie karne na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy z 18 lipca 1974 r. o amnestii.Ustawa ta, jak również późniejszy dekret z dnia 19 lipca 1977 r. we wszystkich przepisach przewidują możliwość stosowania amnestii w stosunku do przestępstw, a nie w stosunku do wyodrębnionych z nich składników - poszczególnych czynów nawet wówczas, gdy wyodrębnione składniki przestępstwa ciągłego mogłyby stanowić przestępstwa samodzielne, gdyby je rozpatrywać odrębnie.Przestępstwo ciągłe obejmuje całą jednorodną powtarzającą się działalność sprawcy w celu wykazania w pełni stopnia społecznego niebezpieczeństwa w nim zawartego. Przestępstwa tego nie można rozbijać na fragmenty, które stanowiłyby odrębne przestępstwa.W tych warunkach Sąd, rozważając możliwości zastosowania przepisów o amnestii w stosunku do sprawcy, który popełnił przestępstwo ciągłe, powinien mieć na względzie całość przestępstwa, a nie poszczególne jego części.Jeżeli zaś chodzi o stosowanie przepisu art. 5 pkt 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii w stosunku do sprawcy przestępstwa ciągłego, który nie wymienił - z powodu zapomnienia - wszystkich składników tego przestępstwa lub je wymienił, ale w warunkach, gdy organ ścigania tego przestępstwa wiedział już o niektórych jego składnikach, Sąd powinien rozważyć, czy składniki przestępstwa ciągłego ujawnione przez sprawcę stanowią istotne okoliczności przestępstwa ciągłego, i w zależności od tego stosować amnestię, ale do całego przestępstwa, a nie do części lub poszczególnych jego składników.Wychodząc z tego założenia, Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów uznał za słuszne uchylenie wyroku w części skazującej Romana G. za występek określony w art. 239 § 1 k.k., stanowiący wyodrębnioną część zarzucanego mu przestępstwa ciągłego opisanego w pkt XXVII aktu oskarżenia, oraz w części umarzającej na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 1 powołanej ustawy o amnestii drugą część tego samego przestępstwa, i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania (...).