Rw 204/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk dr W. Sieracki (sprawozdawca). Sędziowie: ppłk C. Bakalarski, ppłk C. Gajewski.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr dr S. Przyjemski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 27 maja 1975 r. na rozprawie sprawy m.in. nieprawomocnie skazanego Rudolfa M. za przestępstwo określone w art. 199 § 1 k.k. w związku z art. 58 k.k. na karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, 12.000 zł grzywny i karę dodatkową degradacji, z powodu rewizji wniesionych przez obrońcę i oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w K. z dnia 10 marca 1975 r.,nie uwzględnił rewizji oskarżonego i obrońcy, a zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Oskarżony Rudolf M. twierdził w swojej rewizji, że istniała możliwość zastosowania względem niego odpowiednich przepisów ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159), gdyż fakt popełnienia przezeń przestępstwa zagarnięcia benzyny znany był organom powołanym do ścigania przestępstw jeszcze przed wejściem w życie powołanej ustawy. W związku z przedstawionymi wywodami zawartymi w rewizji oskarżonego Rudolfa M. powstaje pytanie, czy w stosunku do niego mogła być zastosowana amnestia. Na pytanie to należy udzielić odpowiedzi negatywnej. Jeżeliby nawet ustalono, że oskarżony Rudolf M. w dniu wejścia w życie powołanej ustawy o amnestii (ustawa ta weszła w życie z dniem 22 lipca 1974 r.) był znany organom powołanym do ścigania przestępstw jako sprawca zarzuconego mu przestępstwa, oraz że oskarżony spełnił warunki określone w przepisie art. 5 ust. 2 powołanej ustawy o amnestii, to i tak nie można byłoby zastosować względem oskarżonego przepisu art. 5 ust. 3 w związku z art. 5 ust. 2 cytowanej ustawy, gdyż przepisy art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) stosuje się jedynie wówczas, gdy przewidziana w przepisie art. 5 ust. 2 powołanej ustawy ujawnienie się sprawcy dotyczy przestępstwa popełnionego przezeń przed dniem 15 czerwca 1974 r. Natomiast w sprawie o przestępstwo popełnione po dniu 14 czerwca 1974 r. amnestia nie może być stosowana, chociażby sprawca tego przestępstwa zgłosił się do organu powołanego do ścigania przestępstw i ujawnił istotne okoliczności czynu oraz osoby, które współdziałały z nim w popełnieniu tego przestępstwa. Nie ulega wątpliwości, że przestępstwo popełnione przez oskarżonego Rudolfa M. było tzw. przestępstwem ciągłym (art. 58 k.k.). Zarówno w doktrynie, jak i w judykaturze przyjmuje się, że końcowym czasem popełnionego przestępstwa ciągłego jest czas ostatniego aktu przestępnego działania sprawcy. W związku z przedstawionymi rozważaniami należy podkreślić, że w sprawie o przestępstwo popełnione przez oskarżonego Rudolfa M. nie może być stosowana amnestia, gdyż ostatnie akty jego przestępnego działania miały miejsce już po dniu 14 czerwca 1974 r. Jeżeliby nawet - wbrew uprzednio przedstawionym rozważaniom - przyjęto, że oskarżony, przed wyjazdem na urlop w lipcu 1974 r., nie zagarnał 60 litrów benzyny dostarczonej mu przez współoskarżonego Jana G., to i tak bezsporny jest fakt, że oskarżony Rudolf M. już po dniu 14 czerwca 1974 r. zagarnął 60 litrów benzyny. Zaznaczyć bowiem należy, że Piotr A. zarówno w postępowaniu przygotowawczym, jak i w czasie rozprawy głównej wiarygodnie wyjaśnił, iż "dokładnie pamięta", że w dniu 20 czerwca 1974 r., działając na polecenie Rudolfa M., przywiózł mu 60 litrów żółtej etyliny, którą pobrał od współoskarżonego Ryszarda S.W świetle przedstawionych rozważań należało stwierdzić, że zawarty w rewizji oskarżonego Rudolfa M. wniosek o zastosowanie względem niego amnestii nie może być uwzględniony.Zawarte w rewizji obrońcy oskarżonego Rudolfa M. wywody, zmierzające do uzasadnienia wniosku o poprawienie kwalifikacji prawnej działania oskarżonego z art. 199 § 1 w związku z art. 58 k.k. na art. 215 § 1 w związku z art. 58 k.k., nie są przekonujące. Sąd pierwszej instancji, skazując oskarżonego za przestępstwo określone w art. 199 § 1 w związku z art. 58 k.k., zajął stanowisko, iż oskarżony dopuścił się tego przestępstwa w postaci tzw. sprawstwa kierowniczego przewidzianego w art. 16 k.k. W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego brak podstaw do skutecznego kwestionowania tego rodzaju dokonanej przez sąd pierwszej oceny prawnej całokształtu przestępnego zachowania się oskarżonego Rudolfa M. Przede wszystkim należy wyrazić pogląd, że istotą tzw. sprawstwa kierowniczego według art. 16 k.k. jest to, że osoba kierująca realizacją przez inną osobę czynu zabronionego znajduje się w takiej sytuacji, w której ma rzeczywistą możliwość faktycznego panowania nad rozwojem i przebiegiem bezprawnej akcji. Istotnym elementem tego panowania jest to, że od decyzji osoby kierującej popełnieniem przez inną osobę (inne osoby) czynu zabronionego zależy rozpoczęcie i prowadzenie, a ewentualnie także zmiana lub nawet przerwanie całej bezprawnej akcji. Nawiązując do przedstawionej istoty sprawstwa kierowniczego, należy stwierdzić, że oskarżony Rudolf M. - ze względu na zajmowane stanowisko - znajdował się w takiej sytuacji, w której miał rzeczywistą możliwość kształtowania przebiegu bezprawnej akcji, polegającej na tym, że jego podwładni, działając na skutek jego przestępnych poleceń, systematycznie zagarniali dla niego benzynę w ustalonych w zaskarżonym wyroku ilościach. Jeżeli zważy się, że - ogólnie rzecz ujmując - oskarżony Rudolf M. decydował o tym, czy i kiedy oraz w jakim miejscu, w jakich ilościach i w jaki sposób ma być dostarczona mu benzyna zagarnięta przez jego podwładnych (...), to należało uznać, iż istniały podstawy do ustalenia, że oskarżony Rudolf M. dopuścił się przestępstwa określonego w art. 199 § 1 k.k. w związku z art. 58 k.k. w postaci tzw. sprawstwa kierowniczego (...).