VI KZP 23/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski. Sędziowie: J. Bratoszewski, S. Fornalik (sprawozdawca), F. Kozłowski, J. Mikos (współsprawozdawca), S. Pawela, J. Szamrej.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu przedstawionego przez Sąd Najwyższy w składzie zwykłym na podstawie art. 30 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54 z późn. zm.), postanowieniem z dnia 23 listopada 1979 r., następującego zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy w świetle przepisów art. 5 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 19 lipca 1977 r. o amnestii (Dz. U. Nr 24, poz. 102) należy uznać sprawcę przestępstwa ciągłego za "znanego" organom powołanym do ścigania przestępstw także wówczas, gdy tylko pewne fragmenty tego przestępstwa były tym organom znane, a przeważającą część czynów, składających się na konstrukcję przestępstwa ciągłego, ujawnił dobrowolnie sam sprawca, i czy proporcja zachodząca między tymi fragmentami przestępstwa ciągłego znanymi organom ścigania podlega ocenie z punktu widzenia "istotnych okoliczności czynu", które sprawca ujawnił, czy też uzasadnia ewentualne odrębne potraktowanie tych fragmentów przestępstwa ciągłego, które były znane, oraz tych, które nie były znane organom ścigania, choćby ich suma nie powodowała zmiany kwalifikacji prawnej czynu?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePodstawowym zagadnieniem, które wyłania się z postawionego pytania prawnego, jest kwestia, czy ze względu na ukształtowaną w orzecznictwie konstrukcję przestępstwa ciągłego (por. uchwałę połączonych Izb Karnej i Wojskowej Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1966 r. - OSNKW 1966, z. 7, poz. 69) można zastosować art. 5 ust. 2 dekretu z dnia 19 lipca 1977 r. o amnestii (Dz. U. Nr 24, poz. 102) w stosunku do sprawcy takiego przestępstwa, jeżeli organom powołanym do ścigania w dniu wejścia w życie powołanego wyżej dekretu były znane pewne fragmenty tego przestępstwa.Zawarte w art. 5 ust. 1 cyt. dekretu sformułowanie: "(...) sprawcy (...) nie byli znani (...)" rozpatrywać należy w zestawieniu z treścią ust. 2 tego artykułu w szczególności z punktu widzenia stawianego w nim wymagania zgłoszenia się sprawcy i ujawnienia przez niego organowi powołanemu do ścigania "istotnych okoliczności czynu oraz osób, które z nim współdziałały w popełnieniu tego przestępstwa". Jeżeliby przyjąć, że do uznania sprawcy za "znanego" wystarcza, aby organy powołane do ścigania wiedziały tylko o niektórych fragmentach przestępstwa, to takie stanowisko w istocie swej unicestwiałoby cele, którym służyć ma art. 5 ust. 2 cytowanego dekretu. Powstałaby bowiem sytuacja, że sprawca, którego działalność przestępcza przekracza rozmiarami i stopniem społecznego niebezpieczeństwa tę "znaną" już organom ścigania, nie miałby interesu jej ujawniać.Skoro zatem owo wymaganie ujawnienia przez sprawcę "istotnych okoliczności czynu oraz osób, które z nim współdziałały w popełnieniu tego przestępstwa", odnosi się zarówno do przestępstwa jednoczynowego, jak i wieloczynowego, stwierdzić należy, że do uznania sprawcy przestępstwa ciągłego za "znanego" decydujące znaczenie ma, dokonana na tle konkretnej sprawy, ocena, czy ujawnione przez niego okoliczności w porównaniu z tymi, o których organy ścigania wiedziały, są istotne w rozumieniu art. 5 ust. 2 powołanego dekretu.Dokonując takiej oceny przestępstwa ciągłego, uwzględnić należy nie tylko zachodzące proporcje - w sensie ilościowym - pomiędzy znanymi a ujawnionymi czynami, ale w szczególności zachodzące pomiędzy nimi jakościowe różnice, obrazujące przestępstwo ciągłe jako całość i pozwalające ocenić je w związku z tym z punktu widzenia zawartego w nim stopnia społecznego niebezpieczeństwa.Oczywiste jest, że przedstawiony wyżej pogląd ma również zastosowanie do tych wypadków, w których po prawomocnym osądzeniu niektórych fragmentów przestępstwa ciągłego sprawca w warunkach określonych w art. 5 ust. 2 cytowanego dekretu ujawni nowe istotne fragmenty tego przestępstwa, a ich rozmiar i stopień społecznego niebezpieczeństwa są takie, że uzasadniałyby odrębne ściganie i osądzenie (por. powołaną uchwałę połączonych Izb Karnej i Wojskowej z dnia 8 kwietnia 1966 r.). Wynikająca z prawomocnego osądzenia niektórych fragmentów tego przestępstwa procesowa odrębność jego nowo ujawnionych elementów uzasadnia wówczas stwierdzenie, że w zakresie ostatnio wymienionej "części" tego przestępstwa ciągłego podlegającej oddzielnemu ściganiu i osądzeniu sprawca nie był "znany" organom powołanym do ścigania w rozumieniu art. 5 ust. 1 cytowanego dekretu o amnestii.