Rw 951/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk Z. Wizelberg.Sędziowie: płk T. Nizielski (sprawozdawca), ppłk H. Kwaśny.Prokurator: ppłk J. Bilicki.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, na skutek skargi rewizyjnej Wojskowego Prokuratora Garnizonowego w N. oraz obrońcy oskarżonego od wyroku Sądu Marynarki Wojennej w N. z dnia 4 lipca 1968 r., sprawę Lucjana G., skazanego: z art. 163 § 1 k.k.W.P. przy zastosowaniu art. 53 § 1 k.k. W.P. - na karę 3 lat więzienia, z art. 4 § 1 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa (Dz. U. Nr 30, poz. 192) przy zastosowaniu art. 53 § 1 k.k.W.P. - na karę 2 lat więzienia i z art. 263 § 1 k.k. - na karę 6 miesięcy więzienia, a łącznie na karę 3 lat więzienia, za to, że: 1) w dniu 13 maja 1968 r. około godziny 23, w czasie pełnienia służby podoficera dyżurnego kompanii samochodowej Podoficerskiej Szkoły Zawodowej w N., wszedł do magazynku broni, a następnie wyłamał wieko skrzyni żelaznej, w której przechowywane były pistolety wojskowe kadry, i zabrał dla siebie dwa pistolety wojskowe oraz 10 magazynków wraz z 80 sztukami amunicji, 2) w czasie od godz. 23 dnia 13 maja 1968 r. do godz. 430 dnia 14 maja 1968 r. w N. i N.2 przechowywał bezprawnie te 2 pistolety wojskowe, 10 magazynków i 80 sztuk amunicji, 3) w dniu 14 maja 1968 r. około godz. 220 w N.2 zastrzelił bezpodstawnie psa wilczura wartości około 1.000 zł, należącego do stróża Wacława B.Prokurator w skardze rewizyjnej zarzuca wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez zbędne zastosowanie art. 53 § 1 k.k.W.P. i wymierzenie w związku z tym niewspółmiernie łagodnej kary. W szczególności prokurator wywodzi, że Sąd pominął okoliczność, iż oskarżony, dopuszczając się zaboru broni, działał z niskich pobudek, ponieważ zamierzał dokonać przy użyciu tej broni zbrodni, a mianowicie zamierzał pozbawić życia Krystynę J. Wprawdzie oskarżony odstąpił później od tego zamiaru, jednakże użył skradzionej broni do celów przestępnych, a mianowicie strzelał z niej do psa, którego zabił.Obrońca oskarżonego Lucjana G. wnosi o złagodzenie oskarżonemu kary ze względu na to, że przypisanych mu przestępstw oskarżony dopuścił się pod wpływem zawiedzionej miłości. Oskarżony działał w afekcie, co powinno w większym stopniu znaleźć odbicie w wymiarze kary.Sąd Najwyższy postanowił nie uwzględnić skarg rewizyjnych prokuratora i obrońcy od wyroku Sądu Marynarki Wojennej w N. z dnia 4 lipca 1968 r. w sprawie Lucjana G., zmienić zaś z urzędu wyrok powyższy przez przyjęcie, że czyn oskarżonego, polegający na bezprawnym przechowywaniu broni, wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 4 § 1 i 2 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa (Dz. U. Nr 30, poz. 192) oraz przez przyjęcie art. 4 § 2 tegoż dekretu za podstawę wymiaru kary 2 lat więzienia, utrzymując powyższy wyrok w pozostałej części w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy Wyraził następujący pogląd:I. Skarga rewizyjna prokuratora nie jest przekonywająca. Zastosowanie przez Sąd I instancji do czynu oskarżonego, polegającego na zaborze broni z miejsca przechowania, a więc do przestępstwa z art. 163 § 1 k.k.W.P., nadzwyczajnego złagodzenia kary w myśl art. 53 § 1 k.k.W.P. należy uznać za słuszne i należycie uzasadnione. Sam fakt, że sprawca dokonuje zaboru broni, by przy jej pomocy popełnić zbrodnię, nie dowodzi - wbrew stanowisku skargi rewizyjnej - że sprawca działa z niskich pobudek. Należy wziąć pod uwagę, że zabór broni był dla oskarżonego niezbędną czynnością przygotowawczą do dokonania następnych czynów w postaci zabicia ukochanej kobiety oraz popełnienia samobójstwa.Przez "pobudkę" należy rozumieć zjawisko psychiczne, składające się z myśli (wyobrażenia) o pewnym stanie rzeczy oraz z uczucia, które w chwili powzięcia postanowienia nawiązuje do pewnego wyobrażenia. Pobudka w prawie polskim to wyobrażenie (moment intelektualny) i uczucie (moment emocjonalny), które łącznie wyzwalają wolę, są przyczyną podjęcia postanowienia.Należy więc rozważyć, jaką pobudką kierował się oskarżony w stosunku do czynu, który w jego mniemaniu miał być czynem głównym (zabójstwo Krystyny J.), a do dokonania którego zabór broni był tylko środkiem do urzeczywistnienia tego celu. Jedynie bowiem odpowiedź na to pytanie pozwoli na ustalenie, czy oskarżony działał z niskich pobudek, czy też z innych, których do niskich zaliczyć nie można.Ustawa nie określa pojęcia niskiej pobudki. Za pobudkę taką należy uznać tę, która służy zaspokojeniu aspołecznych instynktów i która w odczuciu ogółu potępiana jest jako odrażająca, najczęściej świadcząca o egoizmie sprawcy, o nieliczeniu się z wszelkimi normami etyki. Przykładowo będą to: chęć zysku, chęć korzyści materialnej, chęć zemsty, chuligański charakter czynu, zawiść, nienawiść itp. Moment emocjonalny w pobudce najczęściej nadaje jej odpowiednie zabarwienie i wpływa na uznanie jej za niską, szlachetną bądź neutralną, obojętną, nie świadczącą ani o niskim, ani o szlachetnym charakterze sprawcy.Uczucie miłości w zasadzie jest uczuciem szlachetnym. Może ono być pobudką szlachetną przy działaniu nawet przestępnym (na przykład zabójstwo pod wpływem miłości do osoby dotkniętej nieuleczalną chorobą, doznającej wielkich cierpień) bądź obojętnym, ale nie niskim, np. w wypadku takim, jak w sprawie niniejszej, gdzie w grę wchodzi zawiedziona miłość.Dlatego też okoliczność, że oskarżony chciał wykorzystać zabraną broń do zastrzelenia Krystyny J., a następnie do popełnienia samobójstwa, a więc do popełnienia przestępstwa - sama przez się nie świadczy o niskiej pobudce działania sprawcy i w świetle wyłuszczonych wyżej danych nie może być uznana za taką pobudkę.Skoro więc oskarżony działał niewątpliwie w afekcie, mianowicie pod wpływem zawiedzionej miłości (wiadomo, że w wieku oskarżonego tego rodzaju uczucia przebiegają często burzliwie i zaciemniają ośrodki kierownicze intelektu) i zabrał broń z podanych wyżej powodów, ale potem od zamiaru zabójstwa Krystyny J. dobrowolnie odstąpił - to słusznie Sąd I instancji uznał, że w sprawie zaboru broni wystąpiły okoliczności wyjątkowe, które powinny wpłynąć na nadzwyczajne złagodzenie kary. Na tę ocenę nie może wpłynąć incydentalny fakt zastrzelenia psa, stanowiącego własność Wacława B. O zagrożeniu zaś życia Wacława B. - jak to sugeruje skarga rewizyjna - nie może być mowy, gdyż strzał nastąpił z bliskiej odległości. Zresztą prokurator nie oskarżał Lucjana G. o ten czyn, a co niewątpliwie zrobiłby, gdyby okoliczności sprawy wskazywały na zagrożenie życia Wacława B.II. Jeśli chodzi o drugie przypisane oskarżonemu przestępstwo, a mianowicie nielegalne przechowywanie broni, to Sąd miałby słuszność, stosując przepis art. 53 § 1 k.k.W.P., gdyby ustawa zezwalała na stosowanie tego przepisu. Tymczasem art. 50 § 3 m.k.k. wyraźnie zabrania stosowania tego przepisu do przestępstw określonych w tak zwanym małym kodeksie karnym. Nie świadczy to jednak, że wymierzona oskarżonemu z art. 4 § 1 m.k.k. kara jest niesłuszna.Oskarżony przechowywał nielegalnie broń tylko przez niecałe 5 godzin i był przekonany, że po popełnieniu samobójstwa broń wróci do jednostki. Świadczy o tym treść pozostawionego przezeń listu do dowódcy pododdziału. Zamierzonego zabójstwa Krystyny J. oskarżony nie dokonał, jak również nie użył broni w stosunku do interweniujących funkcjonariuszy MO i członków WSW. Stąd też należy jego przestępstwo nielegalnego przechowywania broni uznać za przypadek mniejszej wagi i odpowiednio zmienić kwalifikację prawną.III. Również skarga rewizyjna obrońcy nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji wziął już pod uwagę na korzyść oskarżonego wszystkie możliwe okoliczności łagodzące i zastosował nadzwyczajne złagodzenie kar za dwa najgroźniejsze przestępstwa. Do dalszego złagodzenia tych kar i kary łącznej brak podstaw chociażby ze względu na wykorzystanie służby do dokonania zaboru broni (i to dwóch pistoletów oraz znacznej ilości amunicji), a nadto dopuszczenie się tego przestępstwa z włamaniem do okutej i zamkniętej skrzyni. Kara łączna zaś została wymierzona na zasadzie absorpcji, a więc na zasadzie najbardziej korzystnej dla oskarżonego.