I CZ 24/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia B. Łubkowski (sprawozdawca). Sędziowie: M. Markowski, E. Mielcarek.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Prokuratora Wojewódzkiego w Szczecinie przeciwko Aleksandrowi N. i Janinie N. o zaprzeczenie ojcostwa, na skutek zażalenia Bronisława S. na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 30 listopada 1966 r.oddalił zażalenie.Uzasadnienie faktyczneProkurator Wojewódzki w Szczecinie wniósł powództwo przeciwko Aleksandrowi N. i Janinie N. o ustalenie, że Janina N. nie jest dzieckiem pozwanego Aleksandra N. Uzasadniając to żądanie, Prokurator twierdził, że matka pozwanej Doroty R. w sierpniu 1947 r. porzuciła swego męża, pozwanego Aleksandra N., i nawiązała pożycie z Bronisławem S., który po jej śmierci w 1949 r. oddał pozwaną Janinę N. - jako swoje dziecko - na wychowanie Florentynie Ł., uznał swoje ojcostwo i do 1951 r. płacił na utrzymanie dziecka. Ponieważ pozwana Janina N. urodziła się w dniu 26.XI.1948 r. zachodzi - zdaniem powoda - niepodobieństwo, by pochodziła ona z małżeństwa pozwanego Aleksandra N.Bronisław S. zgłosił swe przystąpienie do sporu w charakterze interwenienta ubocznego po stronie pozwanej Janiny N., twierdząc, że ma interes prawny uzasadniający jego udział w sprawie, gdyż w trakcie procesu wytoczonego przeciwko niemu o alimenty przez Florentynę Ł. - mimo że nie obcował z matką dziecka - uległ radom sędziego i uznał przed urzędnikiem stanu cywilnego, że jest ojcem pozwanej Janiny N.Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 30.XI.1966 r. odrzucił interwencję uboczną Bronisława S., jako niedopuszczalną.Bronisław S. w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzucił, że Sąd Wojewódzki uchybił art. 78 § 1 k.p.c., gdyż niedopuszczenie interwenienta ubocznego do udziału w sprawie może nastąpić jedynie w wypadku zgłoszenia przez stronę opozycji, a opozycji takiej żadna ze stron nie zgłosiła. Poza tym żalący się zarzucił, że Sąd Wojewódzki już dopuścił go do udziału w sprawie, gdyż pełnomocnik żalącego się występował w jego imieniu na rozprawie w dniu 23.XI.1966 r. i Sąd ten przyjął jego wnioski do protokołu; ponadto twierdził, że ma interes prawny uzasadniający jego udział w niniejszym procesie, ze względu bowiem na uznanie przez niego ojcostwa wynik niniejszego procesu przesądzi o jego ojcostwie wobec pozwanej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Wojewódzki prawidłowo uznał, że żalący się nie ma interesu prawnego w występowaniu w charakterze interwenienta ubocznego po stronie pozwanej Janiny N. Interesu takiego nie uzasadnia zwłaszcza możliwość zabezpieczenia się mężczyzny przed wytoczeniem powództwa o ustalenie ojcostwa. Wynik bowiem procesu o zaprzeczenie ojcostwa nie wywołuje żadnych skutków prawnych w stosunku do mężczyzny, który jedynie przewiduje możliwość wystąpienia przeciwko niemu z powództwem o ustalenie ojcostwa w razie obalenia domniemania pochodzenia dziecka od męża matki. Rozstrzygnięcie sprawy o zaprzeczenie ojcostwa nie dotknie jego praw, a tylko umożliwi ewentualnie wytoczenie przeciwko niemu powództwa o ustalenie ojcostwa. Okoliczność ta jednak uzasadniać może jedynie zainteresowanie takiego mężczyzny, w znaczeniu potocznym, w wyniku procesu o zaprzeczenie ojcostwa, natomiast nie uzasadnia interesu prawnego w rozumieniu art. 76 k.p.c. Okoliczność, że żalący się uznał przed urzędnikiem stanu cywilnego pozwaną jako swoje dziecko, również nie uzasadnia interesu prawnego w wystąpieniu jego w procesie o zaprzeczenie ojcostwa w charakterze interwenienta ubocznego. Uznanie bowiem dziecka dokonane przez mężczyznę nie będącego mężem matki w chwili, gdy za pochodzeniem dziecka z małżeństwa przemawia domniemanie prawne z art. 62 § 1 k.r.o., jest nieważne i nie może rodzić żadnych skutków prawnych ani dla mężczyzny dokonującego takiego uznania, ani dla uznanego w ten sposób dziecka.Sąd Wojewódzki nie uchybił również art. 78 § 2 k.p.c. przez to, że z urzędu uznał interwencję uboczną żalącego się za niedopuszczalną. Treść bowiem tego przepisu nie oznacza, by sąd był upoważniony do orzekania w kwestii dopuszczalności interwencji ubocznej wyłącznie na skutek wniesionej przez stronę opozycji. Przepis ten jedynie wkłada na sąd obowiązek zbadania interesu prawnego zgłaszającego interwencję uboczną w razie wniesienia opozycji strony, nie wyłącza jednak obowiązku sądu niedopuszczenia interwencji ubocznej również z urzędu, jeżeli brak interesu prawnego w sposób oczywisty wynika z samych twierdzeń zgłaszającego interwencję uboczną.Taki oczywisty brak interesu prawnego zachodzi w razie zgłoszenia interwencji ubocznej w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa przez mężczyznę, który albo chce uznać dziecko będące stroną pozwaną w takim procesie, albo chce zapobiec wytoczeniu przez dziecko w przyszłości przeciwko niemu powództwa o ustalenie ojcostwa. Sąd bowiem powinien z urzędu czuwać nad tym, by w procesie takim brały udział wyłącznie osoby należącej do kręgu osobiście i bezpośrednio zainteresowanych.Z tych względów Sąd Najwyższy z mocy art. 387, 397 § 2 k.p.c. oddalił zażalenie.