Rw 533/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk Władysław Sieracki (sprawozdawca).Sędziowie: ppłk Jan Gawrysiak, płk Bohdan Lisicki.Prokurator: mjr Jerzy Szpilski.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, na skutek skargi rewizyjnej obrońcy wojskowego sprawę Zdzisława L., skazanego wyrokiem Sądu Okręgu Wojskowego w N. z dnia 10 maja 1967 r. z art. 117 § 1 i 2 k.k.W.P. na karę 2 lat więzienia za to, że w dniu 12 stycznia 1967 r. około godz. 18,30 na strażnicy WOP w N. dopuścił się czynnej napaści na swego dowódcę drużyny Henryka P. - podczas i z powodu pełnienia przez niego obowiązków służbowych - w ten sposób, że uderzył go ręką w głowę w okolicy ucha prawego, w wyniku czego poszkodowany doznał ciężkich obrażeń ciała w postaci wstrząśnięcia mózgu z utrzymującymi się bólami głowy oraz suchego ubytku błony bębenkowej ucha prawego z osłabieniem słuchu.Obrońca wojskowy wnosił w swej skardze rewizyjnej o zmianę powołanego wyroku przez złagodzenie wymierzonej skazanemu kary. W uzasadnieniu tego wniosku skarżący wywodzi, że Sąd I instancji niesłusznie uznał za okoliczność obciążającą spowodowanie przez skazanego obrażenia ciała u pokrzywdzonego, gdyż okoliczność ta należy do ustawowej istoty czynu, że Sąd I instancji bezpodstawnie nie dał wiary wyjaśnieniom skazanego stwierdzającego, iż "uderzył Henryka P. w zdenerwowaniu wywołanym rozrzuceniem przez Henryka P. figur na szachownicy", oraz że za okoliczność łagodzącą należało uznać zachowanie się skazanego po popełnieniu przestępstwa, a zwłaszcza fakt, że skazany "udzielił pokrzywdzonemu pomocy w odzyskaniu przytomności, spowodował wezwanie pomocy lekarskiej, a następnie interesował się stanem zdrowia Henryka P. i wreszcie (...) wręczył pokrzywdzonemu kwotę 4.000 zł".Sąd Najwyższy postanowił nie uwzględnić skargi rewizyjnej obrońcy wojskowego i wyrok Sądu Okręgu Wojskowego w N. z dnia 10 maja 1967 r. w sprawie Zdzisława L. pozostawić w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Skazanie Zdzisława L. za opisane na wstępie przestępstwo z art. 117 § 1 i 2 k.k.W.P. nastąpiło zgodnie z wynikami przewodu sądowego. Wywody skargi rewizyjnej obrońcy wojskowego, zmierzające do uzasadnienia zarzutu wymierzenia skazanemu niewspółmiernie surowej kary, nie są przekonywające. W szczególności za niesłuszny uznać należało wyrażony w skardze rewizyjnej pogląd, iż "spowodowanie u poszkodowanego obrażeń ciała jako okoliczność należąca do ustawowej istoty czynu nie może stanowić okoliczności obciążającej". Przestępstwo określone w art. 117 § 2 k.k.W.P. jest kwalifikowaną postacią przestępstwa stypizowanego w art. 117 § 1 k.k.W.P. Do rzędu okoliczności, które określonemu w art. 117 § 1 k.k.W.P. podstawowemu przestępstwu czynnej napaści nadają postać przestępstwa kwalifikowanego, zalicza ustawodawca w art. 117 § 2 k.k.W.P. między innymi skutek dokonanej czynnej napaści, wyrażającej się w uszkodzeniu ciała lub rozstroju zdrowia przełożonego bądź starszego w stopniu wojskowym.Tak więc spowodowany przez sprawcę czynnej napaści skutek w postaci uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia stanowi jedno spośród alternatywnie określonych znamion przestępstwa stypizowanego w art. 117 § 2 k.k.W.P. To bezsporne stwierdzenie nie oznacza jednak, by wyrażający się w konkretnej szkodzie w zakresie zdrowia ludzkiego rodzaj spowodowanego przez sprawcę czynnej napaści uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia przełożonego albo starszego w stopniu wojskowym nie miał wpływu na wymiar kary. Użyte w art. 117 § 2 k.k.W.P. określenie "uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia" jest określeniem ogólnym w tym sensie, że obejmuje ono swą treścią wszystkie rodzaje uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, przewidziane w k.k. z 1932 r., a mianowicie: lekkie (art. 237 § 1 k.k.), ciężkie (art. 236 § 1 k.k.) i bardzo ciężkie (art. 235 § 1 k.k.) uszkodzenie ciała. Każdy z tych rodzajów uszkodzenia ciała (rozstroju zdrowia) mieści w swej istocie różny ładunek społecznego niebezpieczeństwa i różną wagę szkodliwości społecznej czynu. Wyrazem zróżnicowania w tym względzie są różne, przewidziane w k.k. z 1932 r. (art. 237 § 1, 236 § 1 i 235 § 1 k.k.) ustawowe sankcje karne, których wysokość kształtuje się w zależności od spowodowanego przez sprawcę rodzaju uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia.Skoro więc k.k. z 1932 r. przewiduje za przestępstwo ciężkiego uszkodzenia ciała (art. 236 § 1) znacznie surowszą sankcję karną w porównaniu z sankcja karną przewidzianą za przestępstwo lekkiego uszkodzenia ciała (art. 237 § 1), a przestępstwo bardzo ciężkiego uszkodzenia ciała (art. 235 § 1), traktowane jako zbrodnia (art. 12 k.k.), zagrożone jest znacznie surowszą karą w porównaniu z ustawowymi zagrożeniami przewidzianymi w art. 237 § 1 k.k. i w art. 236 § 1 k.k., to należy dojść do wniosku, że nie byłoby rzeczą słuszną, żeby na gruncie przepisu art. 117 § 2 k.k.W.P. (oczywiście w ramach przewidzianej w tym przepisie sankcji karnej, która - ze względu na dodatkowe elementy desygnowane ochroną karności wojskowej - jest surowsza w stosunku do sankcji przewidzianych w art. 235 § 1, 236 § 1 i 237 § 1 k.k.) nie można było traktować jako okoliczności obciążającej ciężkiego lub bardzo ciężkiego uszkodzenia ciała (rozstroju zdrowia), będącego skutkiem dokonania czynnej napaści na przełożonego bądź starszego w stopniu wojskowym. Niezależnie od tego należy zaznaczyć, że spowodowanie - w wyniku dokonania czynnej napaści - ciężkiego lub bardzo ciężkiego uszkodzenia ciała wskazuje często na znaczną intensywność lub brutalność działania sprawcy i na duży stopień napięcia jego woli przestępczej. Całokształt tych, mających niewątpliwie negatywną wymowę, elementów tak natury podmiotowej, jak i przedmiotowej charakteryzuje ujemnie sposób działania sprawcy, a analiza okoliczności ilustrujących sposób działania sprawcy stanowi - w myśl art. 49 k.k.W.P. (art. 34 k.k.) - punkt wyjścia dla rozważań w zakresie wymiaru kary in concreto.Uogólniając przytoczone rozważania, należy dojść do wniosku, że w razie skazania za przestępstwo określone w art. 117 § 2 k.k.W.P. sąd nie tylko może, lecz nawet powinien uwzględnić w ramach sędziowskiego wymiaru kary - jako okoliczność obciążającą - między innymi skutek dokonanej przez sprawcę czynnej napaści w postaci spowodowanego przezeń ciężkiego lub bardzo ciężkiego uszkodzenia ciała (rozstroju zdrowia) przełożonego lub starszego w stopniu wojskowym.W świetle przytoczonych rozważań Sąd I instancji - wbrew wywodom skarżącego - słusznie uznał za okoliczność obciążającą fakt spowodowania przez skazanego "ciężkich obrażeń ciała u pokrzywdzonego, czyniących go czasowo niezdolnym do pełnienia służby wojskowej". Wbrew wywodom skarżącego, brak jest podstaw do ustalenia, że skazany działał w rozdrażnieniu wywołanym niezgodnym z przepisami zachowaniem się Henryka P. Henryk P. trzykrotnie (w okresie 15 minut) wzywał grającego w szachy skazanego do wyjścia ze świetlicy na zbiórkę drużyny. Skazany nie podporządkował się tym wezwaniom dowódcy drużyny, lecz w dalszym ciągu grał w szachy z S. W tych warunkach brak jest podstaw do stwierdzenia, że Henryk P. zachował się niezgodnie z odpowiednimi przepisami, skoro chcąc zmusić skazanego do zaprzestania gry w szachy i wyjścia na zbiórkę drużyny, rozrzucił grającym figury szachowe na szachownicy.Jeśli się zważy, że Henryk P. w wyniku uderzenia go przez skazanego w głowę upadł na ziemię i stracił przytomność, że na skutek tego uderzenia doznał on ciężkiego uszkodzenia ciała w postaci "wstrząśnięcia mózgu z utrzymującymi się bólami głowy i suchego ubytku prawej błony bębenkowej z osłabieniem słuchu", to należało stwierdzić, że charakteryzujący się dużą siłą uderzenia cios wymierzony w głowę pokrzywdzonego wskazuje na znaczny stopień napięcia złej woli skazanego. W tych warunkach, gdyby nawet uwzględnić przytoczone w końcowym fragmencie skargi rewizyjnej okoliczności łagodzące, które niewątpliwie istnieją, to i tak byłoby brak podstaw do uznania wymierzonej skazanemu kary za represję niewspółmiernie surową, skoro kara ta grawituje ku dolnej granicy ustawowego zagrożenia.