III PZP 59/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Marowski. Sędziowie: W. Formański, W. Glabisz (sprawozdawca), Z. Stypułkowska, M. Piekarski, J. Tyszka, K. Zieliński.SentencjaSąd Najwyższy, po wysłuchaniu wniosku wiceprokuratora Generalnej Prokuratury PRL W. Grochali i po zapoznaniu się ze stanowiskiem Centralnej Rady Związków Zawodowych, rozpoznał na posiedzeniu niejawnym wniosek Prezesa Sądu Najwyższego, zgłoszony na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy o Sądzie Najwyższym i skierowany przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego pod rozpoznanie składu siedmiu sędziów Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, o podjęcie uchwały zawierającej odpowiedź na następujące pytanie prawne:"1. Czy prawa poszkodowanego do świadczeń pieniężnych przysługujących z mocy ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. (Dz. U. Nr 3, poz. 8) od zakładu pracy w razie wypadku przy pracy lub choroby zawodowej przechodzą po śmierci poszkodowanego na jego spadkobierców, czy też na osoby wymienione w art. 79 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 6)?2. Czy droga sądowa przed sądami powszechnymi do dochodzenia wymienionych świadczeń przez następców prawnych poszkodowanego jest wyłączona?"Sąd Najwyższy uchwalił i postanowił wpisać do księgi zasad prawnych następującą zasadę prawną:1. Prawa poszkodowanego do świadczeń pieniężnych przysługujących z mocy art. 10-13 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy (Dz. U. Nr 3, poz. 8) od zakładu pracy w razie wypadku przy pracy lub choroby zawodowej przechodzą po jego śmierci na osoby wymienione w art. 79 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 6).2. Droga sądowa przed sądami powszechnymi dla dochodzenia tych świadczeń przez następców prawnych poszkodowanego jest niedopuszczalna.Uzasadnienie faktyczneArt. 26 cytowanej ustawy z dnia 23.I.1968 r. o świadczeniach przysługujących w razie wypadków przy pracy przewiduje, że w sprawach nie uregulowanych ustawą stosuje się odpowiednio przepisy w tym artykule wymienione, m.in. przepis art. 79 ustawy o p.z.e.Przedstawione zagadnienie prawne jest wyrazem wątpliwości co do zasięgu "odpowiedniego" stosowania art. 79 ustawy o p.z.e. do świadczeń pieniężnych przysługujących w razie wypadku przy pracy lub choroby zawodowej.Treść powyższego przepisu nie różni się w zasadzie od treści przepisu art. 22 dekretu o p.z.e., w motywach zaś uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 26.II.1965 r. III PO 22/64 (OSNCP nr 7-8, poz. 107) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przepisy art. 22 dekretu o p.z.e. wyłączają stosowanie prawa spadkowego zgodnie z art. 922 § 2 k.c. Z mocy bowiem tego przepisu nie należą do spadku prawa, które z chwilą śmierci zmarłego przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.Powyższe wyjaśnienie jest nadal aktualne, gdyż także art. 79 ustawy o p.z.e. wyłącza w wymienionym zakresie stosowanie prawa cywilnego i zgodnie z art. 26 ustawy o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy ma zastosowanie do przejścia po śmierci poszkodowanego na inne osoby prawa do wyżej wskazanych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i inne organy rentowe zgodnie z art. 10, 11, 12 i 13 ustawy z dnia 23.I.1968 r. (Dz. U. Nr 32, poz. 168). Ograniczeń bowiem w zakresie stosowania cyt. art. 79 wyłącznie do świadczeń wypłacanych przez organy rentowe nie przewiduje art. 26 cytowanej ustawy o p.z.e., z art. zaś 1 ust. 1 i z art. 22 tej ustawy wynika, że wszelkie świadczenia w niej przewidziane - zarówno wypłacane przez organy rentowe, jak i przez zakłady pracy - zmierzają do wszechstronnego wyrównania straty poniesionej przez pracownika lub jego rodzinę na skutek wypadku przy pracy lub zachorowania na chorobę zawodową.Nie miałby zatem logicznego uzasadnienia i sprzeczny byłby z ratio legis cytowanej ustawy pogląd, że po śmierci poszkodowanego prawa do świadczeń wypłacanych przez zakłady pracy przechodzą na inne osoby aniżeli prawa do świadczeń wypłacanych przez organy rentowe.Z powyższego wynika, że prawa do świadczeń przysługujących z mocy cytowanej ustawy z dnia 23.I.1968 r. (Dz. U. Nr 3, poz. 8) od zakładu pracy przechodzą po śmierci poszkodowanego na osoby wymienione w art. 79 ustawy o p.z.e. Dla dochodzenia tych świadczeń przez następców prawnych poszkodowanego właściwy jest ten sam tryb postępowania, jaki przewidziany jest dla dochodzenia świadczeń przez samego poszkodowanego, co wynika z treści zdania drugiego art. 79 ust. 1 ustawy o p.z.e. Właściwy jest zatem tryb postępowania przewidziany w cytowanej ustawie z dnia 23.I.1968 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy.