III URN 10/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Wilewski. Sędziowie: J. Knap, T. Kasiński (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Weroniki J. przeciwko Zakładom Spożywczym Przemysłu Terenowego w G. o wyrównanie różnicy między zasiłkiem pobieranym z ubezpieczenia społecznego a zarobkiem na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy z dnia 15 marca 1971 r.,uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Okręgowemu Sądowi Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy z siedzibą w Toruniu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowódka Weronika J. w związku z pracą w pozwanych Zakładach zapadła na chorobę zawodową (egzemę), która została u niej stwierdzona przez Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w dniu 23.IV.1969 r.; następnie orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej z dnia 24.VI.1969 r. zaliczono powódkę do III grupy inwalidów w związku z chorobą zawodową. Uprzednio powódka była niezdolna do pracy w okresie od 27.XII.1967 r. do 28.VIII.1968 r. Dochodząc początkowo innych roszczeń (o przywrócenie do pracy i jednorazowe odszkodowanie w kwocie 30.000 zł), powódka wystąpiła w dniu 5.VII.1969 r. o wyrównanie utraconych zarobków za czas choroby, jednakże pozwane Zakłady, a następnie Zakładowa Komisja Rozjemcza oddaliły to żądanie, a orzeczenie Komisji zostało zatwierdzone wyrokiem Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19.XII.1969 r. Sąd ten uznał, że powódce nie przysługuje ani 10-procentowy dodatek do zasiłku z ubezpieczenia społecznego określony w art. 9 ustawy tzw. wypadkowej z dnia 23 stycznia 1968 r., ani przewidziane w art. 10 tej ustawy wyrównanie w wysokości różnicy między zasiłkiem z ubezpieczenia społecznego a kwotą 80% zarobku, jaki powódka pobierała przed zachorowaniem na chorobę zawodową, w czasie choroby bowiem nie przebywała na leczeniu w szpitalu ani sanatorium, co jest warunkiem prawa do wspomnianego dodatku 10-procentowego, z drugiej zaś strony przed dniem 24.VI.1969 r. nie była jeszcze inwalidą w związku z chorobą zawodową.Na skutek skargi rewizyjnej powódki Trybunał Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 20.X.1970 r. uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w zakresie dochodzonego przez powódkę wyrównania za czas niezdolności do pracy od 13.IX.1968 r. do 29.XI.1968 r. Trybunał Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że jedynym warunkiem przyznania pracownikowi dodatków określonych w art. 10 ustawy o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy jest czasowa niezdolność do pracy spowodowana chorobą zawodową, przy czym § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 czerwca 1968 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy na choroby zawodowe nie wyklucza przyjęcia, że choroba zawodowa istniała u skarżącej jeszcze przed dniem 24.VI.1969 r. i była przyczyną jej niezdolności do pracy w okresie od 13.IX.1968 r. do 29.XI.1968 r. Kwestia ta wymagała wyjaśnienia w drodze odpowiedniego postępowania dowodowego, w szczególności przez uzyskanie dokumentów lekarskich dotyczących ustalenia przyczyny czasowej niezdolności do pracy w wymienionym okresie i - w miarę potrzeby - zasięgnięcie opinii biegłych sądowych, a także zbadanie akt rentowych dotyczących przyznania skarżącej renty inwalidzkiej.Rozpoznając ponownie sprawę, Okręgowy Sąd Ubezpieczeń Społecznych na rozprawie w dniu 15.III.1971 r. ograniczył się do odebrania od skarżącej wyjaśnienia, iż "w okresie od zachorowania do dnia przyznania renty inwalidzkiej nie leczyła się w szpitalu ani nie korzystała z sanatorium", po czym zamknął rozprawę i wydał wyrok z tej samej daty, w którym zatwierdził ponownie orzeczenie Zakładowej Komisji Rozjemczej oddalające roszczenie o wyrównanie z art. 10 ustawy wypadkowej. Wyrok ten uprawomocnił się.Minister Sprawiedliwości od wyroku tego złożył rewizję nadzwyczajną, zarzucając naruszenie istotnych przepisów postępowania oraz naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 10 cyt. ustawy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizję nadzwyczajną należało uznać za uzasadnioną.Okręgowy Sąd Ubezpieczeń Społecznych naruszył rażąco art. 356 prawa o sądach ubezpieczeń społecznych, nie przeprowadzając - w związku z wyrażonym przez Trybunał Ubezpieczeń Społecznych poglądem prawnym - zleconego postępowania dowodowego w kierunku ustalenia przyczyn niezdolności powódki do pracy w okresie od 13.IX.1968 r. do 29.XI.1968 r. Rewizja nadzwyczajna słusznie podnosi, że:I. Określone w art. 10 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy (Dz. U. Nr 3, poz. 8) świadczenie w postaci (należnego za okres leczenia) wyrównania do wysokości 80% zarobku pobieranego przed wypadkiem nie jest uzależnione od leczenia się poszkodowanego pracownika w szpitalu lub sanatorium, jak to przewiduje art. 9 ust. 1 cyt. ustawy co do nabycia praw do 10-procentowego dodatku do zasiłku.Dlatego złożone przez powódkę na rozprawie z dnia 15.III.1971 r. oświadczenie nie mogło w żadnej mierze wpłynąć na dochodzone przez powódkę roszczenie ani zastąpić postępowania dowodowego wskazanego w wyroku Trybunału Ubezpieczeń Społecznych.Okręgowy Sąd Ubezpieczeń Społecznych mylnie też interpretuje art. 13 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 6) i związane z nim przepisy wykonawcze, w szczególności § 37 ust. 2 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 12 grudnia 1968 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalne i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. Nr 48, poz. 347) co do środków dowodowych stwierdzających zachorowanie na chorobę zawodową. Według treści dołączonego do akt sprawy odpisu orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej do spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia 24.VI.1969 r. oraz odpisu zawiadomienia Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 23.IV.1969 r. o stwierdzeniu choroby zawodowej, organa te nie ustaliły daty powstania inwalidztwa, a z uzasadnienia orzeczenia Komisji nie wynika, by kwestią tą w ogóle się zajmowano (podobnej treści jest orzeczenie tejże Komisji z dnia 25.XI.1968 r.). W aktach natomiast znajdują się inne dokumenty, z których wynikałoby, że choroba zawodowa w postaci alergicznego zapalenia skóry może datować się od 1967 r.II. Samo stwierdzenie w orzeczeniu organu ubezpieczeniowego faktu istnienia choroby zawodowej, powodującej inwalidztwo, w warunkach gdy organ ten nie badał w ogóle czasu zachorowania na chorobę zawodową, nie uzasadnia przyjęcia, że datą powstania choroby zawodowej jest data wydania tego orzeczenia. Data zachorowania podlega wtedy ustaleniu przez Okręgowy Sąd Ubezpieczeń Społecznych, rozpoznający skargę poszkodowanego pracownika, za pomocą środków dowodowych według ogólnych zasad postępowania przed tym sądem.W tym też kierunku szły wskazania Trybunału Ubezpieczeń Społecznych, obowiązujące Okręgowy Sąd Ubezpieczeń Społecznych w myśl art. 356 prawa o s.u.s. po uchyleniu jego wyroku z dnia 19.XII.1969 r. Wobec tego, że Sąd ten nie wyjaśnił należycie sprawy przy ponownym jej rozpoznawaniu, wyrok tegoż Sądu z dnia 15.III.1971 r. podlegał - w uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej - uchyleniu z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania (art. 422 § 2 k.p.c.).Rzeczą Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych będzie ustalić za pomocą wyżej wymienionych środków dowodowych, jaka była przyczyna czasowej niezdolności do pracy powódki od 13.IX.1968 r. do 29.XI.1968 r.III. Jeżeli w wyniku postępowania dowodowego okaże się, że choroba zawodowa istniała u skarżącej przed datą orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej i że była ona przyczyną jej niezdolności do pracy w wymienionym okresie, chociażby niezdolność do pracy istniała przed datą orzeczenia tejże Komisji, zachodzą wymagane w art. 10 cyt. ustawy wypadkowej warunki do przyznania skarżącej wyrównania w wysokości różnicy między otrzymanym zasiłkiem a 80% zarobku, jaki skarżąca pobierała przed zachorowaniem.