III PRN 69/71

SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 1971 r. sprawy z powództwa Wacława M. przeciwko Kopalni Węgla Kamiennego "Nowa Ruda" w Nowej Rudzie o odszkodowanie, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL - DK III Pc 899/70 od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 25 lutego 1970 r. VIII Cr 252/70 uchylił zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu Powiatowego w Nowej Rudzie z dnia 29 września 1969 r. C 436/69 i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Nowej Rudzie do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach dotychczasowego postępowania.Uzasadnienie faktyczneW pozwie wniesionym do Sądu Powiatowego w dniu 9 maja 1969 r. powód domagał się zasądzenia od pozwanej Kopalni 25.000 zł zadośćuczynienia w związku z chorobą zawodową, renty uzupełniającej po 1.500 zł miesięcznie od dnia 15 czerwca 1968 r. począwszy oraz ustalenia odpowiedzialności pozwanej za wszelkie szkody z choroby zawodowej mogące dlań wyniknąć w przyszłości.W uzasadnieniu swego żądania powód twierdził, że na skutek nieprzestrzegania przez stronę pozwaną obowiązujących zasad i przepisów bhp badania kontrolne już w 1959 r. (1960 r.) wykazały u niego początki pylicy, która w 1966 r. została ostatecznie rozpoznana jako krzemica płuc i na skutek tej choroby od połowy czerwca 1968 r. jego zarobki uległy zmniejszeniu o 1.500 zł miesięcznie.Postanowieniem z dnia 22 maja 1969 r. C 242/69 Sąd Powiatowy pozew odrzucił, stojąc - z powołaniem się na uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 października 1968 r. III PZP 51/68 (OSNCP 1969/1 poz. 1) - na stanowisku niedopuszczalności drogi sądowej w niniejszej sprawie.Postanowieniem Sądu Wojewódzkiego z dnia 15 października 1969 r. VII Cz. 309/69 zaskarżone postanowienie zostało uchylone, a sprawa przekazana Sądowi Powiatowemu do merytorycznego rozpoznania.Sąd Powiatowy, nie przeprowadzając postępowania dowodowego w sprawie, wyrokiem z dnia 29 września 1969 r. C 436/69 powództwo oddalił. Sąd Powiatowy podzielając zarzuty strony pozwanej stwierdził, że skoro powód nie podjął starań o rentę inwalidzką, i w trybie przepisanym nie został uznany inwalidą z tytułu choroby zawodowej, a dalej pracuje w kopalni, to jego żądanie podlega oddaleniu jako przedwczesne.Rewizję powoda od tegoż wyroku Sąd Wojewódzki oddalił wyrokiem z dnia 23 lutego 1970 r. VIII Cr 252/70, uznając ją za bezzasadną.Sąd Wojewódzki uznał za trafny pogląd Sądu I instancji, wedle którego pod rządem art. 24 dekretu o pze, mającego zastosowanie do oceny roszczeń powoda, warunkiem dochodzenia odszkodowania w związku z chorobą zawodową jest nabycie uprawnień do świadczeń przewidzianych w dekrecie, a więc zaliczenie poszkodowanego w związku z chorobą zawodową do jednej z grup inwalidów.Prokurator Generalny PRL w rewizji nadzwyczajnej, wniesionej w interesie powoda i na skutek jego podania, zarzucił wyrokowi powyższemu oraz poprzedzającemu go wyrokowi Sądu Powiatowego z dnia 29 września 1969 r. C 436/69 rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 24 dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. z 1958 r. Nr 23, poz. 97) i art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy (Dz. U. z 1968 r. Nr 3, poz. 8) oraz art. 444 § 2 i 445 § 1 k.c., a nadto naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i na podstawie art. 422 § 2 k.p.c. wniósł o uchylenie zaskarżonych wyroków sądu I i II instancji i przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Słuszny jest zarzut, że wyrokujące w sprawie sądy błędnie przyjęły, iż warunkiem dochodzenia odszkodowania w związku z chorobą zawodową było pod rządem art. 24 dekretu o pze zaliczenie poszkodowanego do jednej z grup inwalidów. Pogląd taki na tle ugruntowanego w tej mierze orzecznictwa uznać należy za błędny i nie znajdujący prawnego uzasadnienia.Podkreślić przy tym należy, że dochodzenie zadośćuczynienia w związku z rozstrojem zdrowia wywołanym chorobą zawodową nie było zależne od wcześniejszego ustalenia inwalidztwa u chorego, a dochodzenie odszkodowania wynikającego ze zmniejszenia zarobków na skutek takiej choroby również podlega ocenie sądu, niezależnie od tego, czy poszkodowany został zaliczony do jednej z grup inwalidów.Po wejściu w życie ustawy wypadkowej, tj. po dniu 1 stycznia 1968 r., pod rządem art. 21 ust. 3 tejże ustawy, stanowiącego podstawę dochodzenia roszczeń odszkodowawczych w związku z chorobami zawodowymi do czasu rozciągnięcia przepisów ustawy na choroby zawodowe, sytuacja w omawianym zakresie nie ulega zmianie, a przeciwnie, tylko w wypadku niezaliczenia powoda do którejkolwiek z grup inwalidów w razie wystąpienia szkody wywołanej pylicą krzemową płuc, mógł on dochodzić na drodze sądowej odszkodowania według przepisów prawa cywilnego (vide: pkt III 4 wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawie dochodzenia przed sądami powszechnymi odszkodowań za następstwa wypadku przy pracy lub chorób zawodowych po wprowadzeniu systemu świadczeń ustawą z dnia 23 stycznia 1968 r. - uchwała pełnego składu Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 21, 30 i 31 grudnia 1970 r. III PZP 39/70 OSNCP 1971/3 poz. 40), natomiast zaliczenie powoda z powodu krzemicy do którejkolwiek z grup inwalidów pociągałoby za sobą zastosowanie przepisów ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. i przyznanie mu przewidzianych świadczeń w trybie określonym tą ustawą z jednoczesnym wyłączeniem drogi sądowej.Gdy więc na skutek błędnego założenia sądy uchyliły się od merytorycznego rozstrzygnięcia o roszczeniach dochodzonych w niniejszej sprawie, pozbawiając powoda przysługującej mu ochrony prawnej, wydane w sprawie orzeczenie uznać należy za naruszające również interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej związany ze szczególną ochroną uprawnień pracowniczych.Z tych przyczyn rewizja nadzwyczajna podlegała uwzględnieniu.