VI KZP 31/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: L. Chmielewski, K. Czajkowski (współsprawozdawca), J. Pustelnik (sprawozdawca), A. Pyszkowski, K. Wagner, J. Zembaty.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 października 1967 r. wniosku Prokuratora Generalnego PRL z dnia 27 maja 1967 r., przekazanego w myśl art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54) przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego pod rozpoznanie składu siedmiu sędziów o wyjaśnienie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o przekazaniu niektórych drobnych przestępstw jako wykroczeń do orzecznictwa karno-administracyjnego (Dz. U. Nr 23, poz. 149), budzących wątpliwości co do tego,"czy w sprawach o czyny określone w art. 1-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. Nr 23, poz. 149), których rozpoznanie należy w myśl art. 32 tej ustawy do organów dotychczas właściwych, ma zastosowanie przepis art. 17 wymienionej ustawy, przewidujący roczny okres przedawnienia orzekania w sprawach o te czyny jako wykroczenia",po wysłuchaniu wniosku prokuratora,uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneDo spraw o czyny określone w art. 1-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o przekazaniu niektórych drobnych przestępstw jako wykroczeń do orzecznictwa karno-administracyjnego (Dz. U. Nr 23, poz. 149), a popełnione przed wejściem w życie tej ustawy, sądy obowiązane są stosować przepisy uznające te czyny za wykroczenia (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 1 kwietnia 1967 r. VI KZP 6/67 - OSNKW zeszyt 6 z 1967 r., poz. 59).To stanowisko wynika z zasady wyrażonej w art. 2 k.k. oraz w art. 2 prawa o wykroczeniach w związku z art. 2 k.k., w myśl których jeżeli w czasie orzekania obowiązuje inna ustawa aniżeli w czasie popełnienia czynu, to ma wówczas zastosowanie nowa ustawa, chyba że ustawa dawna jest dla sprawcy względniejsza. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem, przez wyrażenie "ustawa nowa", użyte w art. 2 k.k. lub w art. 2 prawa o wykroczeniach w związku z art. 2 k.k., należy rozumieć całokształt przepisów normujących odpowiedzialność karną sprawcy ze wszystkimi wynikającymi stąd skutkami, a w szczególności co do surowości zagrożonej kary zasadniczej, kar dodatkowych, następstw skazania, przedawnienia.Porównaniu zatem podlegają przepisy dawne oraz przepisy nowe nie tylko pod względem rodzaju i wysokości kary, lecz także pod względem wszelkich innych składników kształtujących sytuację prawną sprawcy w związku z jego czynem. Jeżeli ustawa jest w tym rozumieniu względniejsza, sąd ma obowiązek w myśl art. 2 k.k. albo art. 2 prawa o wykroczeniach w związku z art. 2 k.k. zastosować wszystkie jej przepisy mogące się odnosić do sprawcy czynu. Czyny określone w art. 1-10 powołanej ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. Nr 23, poz. 149) były do 1 stycznia 1967 r. przestępstwami, lecz od tej daty stały się wykroczeniami. Ta zmiana charakteru czynów, pociągająca za sobą złagodzenie odpowiedzialności karnej sprawcy, nakazuje stosowanie nowych przepisów.W myśl omówionych wyżej zasad stosowania normy art. 2 k.k. oraz art. 2 prawa o wykroczeniach w związku z art. 2 k.k. sąd przy rozpatrywaniu spraw o czyny z art. 1-10 tejże ustawy obowiązany jest uwzględniać także normę art. 17, która przewiduje krótszy termin przedawnienia ścigania.W następstwie użytego w art. 25 powołanej ustawy sformułowania: "w wypadkach określonych w art. 22-24 sąd stosuje przepisy art. 1-17 niniejszej ustawy" mogłoby się wydawać, że art. 17 nie ma zastosowania, gdy sąd orzeka w wypadku określonym w art. 32 (tj. gdy czyn był popełniony przed wejściem w życie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.). Pogląd taki byłby jednak niesłuszny. W myśl art. 16 prawa o wykroczeniach przepisy części ogólnej prawa o wykroczeniach zostały zastąpione w odniesieniu do czynów określonych w art. 1-10 powołanej ustawy z 1966 r. normą art. 17 tej ustawy. Jako przepis prawa materialnego uchylający karalność wykroczenia, art. 17 obowiązuje co do sprawców tych czynów zawsze, zarówno w sądzie jak i w kolegium karno-administracyjnym, a więc bez względu na to, jaka została przyjęta forma jego realizacji w drodze przepisów postępowania. Jeśli chodzi o przepis art. 32 powołanej ustawy, to rozstrzygnął on zagadnienie orzekania w sprawach o czyny popełnione przed wejściem jej w życie stanowiąc, że sprawy o czyny określone w art. 1-10 tej ustawy, a popełnione przed dniem i stycznia 1967 r., "podlegają rozpoznaniu przez organy dotychczas właściwe". Powołany przepis art. 32 rozstrzygnął zatem problem właściwości organu do rozpoznania spraw o czyny z art. 1-10 omawianej ustawy, popełnione przed dniem 1 stycznia 1967 r., natomiast nie mógł zachować dotychczasowego charakteru tych czynów ze wszystkimi stąd wynikającymi konsekwencjami w zakresie sankcji, przedawnienia itd.Pogląd powyższy wynika ponadto z treści art. 11 powołanej ustawy, który w zakresie zasad odpowiedzialności i postępowania nakazuje przy stosowaniu prawa o wykroczeniach oraz przepisów ustawy o orzecznictwie karno-administracyjnym (Dz. U. z 1966 r. Nr 39, poz. 233) uwzględniać zmiany i uzupełnienia wynikające z ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o przekazaniu niektórych drobnych przestępstw jako wykroczeń do orzecznictwa karno-administracyjnego (Dz. U. Nr 23, poz. 149).