I CZ 20/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Gross (sprawozdawca). Sędziowie: W. Kuryłowicz, F. Wesely.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z Powództwa Polskiego Towarzystwa T.-K. przeciwko Spółdzielni Pracy o 491.795 zł 12 gr, na skutek zażalenia pozwanej na postanowienie Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy w Warszawie z dnia 12 listopada 1965 r.,oddalił zażalenie.Uzasadnienie faktycznePolskie Towarzystwo T.-K. wytoczyło powództwo przeciwko Spółdzielni Pracy o 491.795 zł 12 gr tytułem reszty należności za zakład szkutniczy, przekazany odpłatnie stronie pozwanej umową z dnia 31 grudnia 1963 r.Pozwana Spółdzielni zgłosiła zarzut niedopuszczalności drogi sądowej, powołując się na to, że Polskie Towarzystwo T.-K. prowadziło przekazany zakład na podstawie zezwolenia Ministra Finansów, udzielonego w trybie uchwały nr 446 Rady Ministrów z dnia 17 listopada 1958 r., i że w związku z tym - zgodnie z § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1960 r. w sprawie przekazania do postępowania arbitrażowego niektórych sporów o prawa majątkowe (Dz. U. Nr 9, poz. 60) - sprawa należy do wyłącznej jurysdykcji organów państwowego arbitrażu gospodarczego.Sąd Wojewódzki dla m. st. Warszawy postanowieniem z dnia 12 listopada 1965 r. zgłoszony przez stronę pozwaną zarzut niedopuszczalności drogi sądowej oddalił uznając, że sprzedaż całego zakładu szkutniczego "przekracza działalność gospodarczą", na którą Polskie Towarzystwo T.-K. ma zezwolenie i że wobec tego sprawa, jaka wynikła w związku z tą transakcją, podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny. Powyższe postanowienie Sądu Wojewódzkiego zaskarżyła pozwana Spółdzielnia zażaleniem, w którym twierdzi, że czynność prawna stron, w której wyniku nastąpiła częściowa likwidacja produkcji sprzętu turystycznego prowadzonej przez Polskie Towarzystwo T.-K na podstawie zezwolenia Ministra Finansów, nie może być traktowana jako wykraczająca poza ramy tego zezwolenia.Pełnomocnik Polskiego Towarzystwa T.-K. w złożonej odpowiedzi na zażalenie, odpierając w niej zarzuty tegoż zażalenia, wnosił o jego oddalenie i zasądzenie od strony pozwanej kosztów postępowania zażaleniowego.Uzasadnienie prawneRozpoznając zażalenie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Na podstawie § 1 pkt 3 cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1960 r. (Dz. U. Nr 9, poz. 60), do postępowania arbitrażowego przekazane zostały m.in. spory o prawa majątkowe pomiędzy spółdzielniami a organizacjami społecznymi, mającymi zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej, które to spory wynikły w zakresie tej działalności.Spory tego rodzaju mają niewątpliwie charakter spraw cywilnych, do których rozpoznawania powołane są w zasadzie sądy powszechne (art. 2 § 1 k.p.c.), a z mocy przepisów szczególnych, ustanawiających wyjątek od tej zasady - komisje państwowego arbitrażu gospodarczego lub arbitrażu resortowego (art. 2 § 2 k.p.c.) albo inne organy (art. 2 § 3 k.p.c.). Tego rodzaju unormowanie nie pozwala na rozszerzającą wykładnię pojęcia zakresu działalności gospodarczej, na prowadzenie której udzielono zezwolenia organizacji społecznej.Za dalszą wskazówkę interpretacyjną służyć może przepis art. 1 dekretu z dnia 5 sierpnia 1949 r. o państwowym arbitrażu gospodarczym (Dz. U. z 1961 r., poz. 195), który jako cel działalności jego organów wskazuje przede wszystkim zapewnienie dyscypliny wykonania narodowych planów gospodarczych oraz ugruntowania zasad rozrachunku gospodarczego. Z takiego określenia celów postępowania arbitrażowego wynika, że poddanie organom państwowego arbitrażu gospodarczego niektórych sporów o prawa majątkowe organizacji społecznych zmierza jedynie do podporządkowania narodowemu planowi gospodarczemu i zasadom rozrachunku gospodarczego działalności gospodarczej, na którą organizacje te uzyskały zezwolenie, a nie jakichkolwiek innych czynności prawnych organizacji społecznych, choćby czynności te dotyczyły przedmiotów majątkowych mających z taką działalności związek lub mogących służyć do jej prowadzenia. Podobny wniosek płynie zresztą również z samej istoty organizacji społecznej. Samorządność bowiem takich organizacji pozwala na podporządkowanie ich działalności dyscyplinie planowej tylko w takim zakresie, w jakim jest to usprawiedliwione ich czynnym udziałem w realizacji narodowych planów gospodarczych, a więc działalnością gospodarczą w ścisłym tego pojęcia znaczeniu.Skoro zatem spór stanowiący podmiot niniejszej sprawy nie dotyczy praw majątkowych powstałych w zakresie działalności gospodarczej, do której Polskie Towarzystwo T.-K. było uprawnione, to zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, i w związku z tym Sąd Najwyższy na mocy art. 397 § 2 i 387 oraz art. 108 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.