I CZ 162/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN K. Piasecki (sprawozdawca). Sędziowie SN: T. Bukowski, H. Ciepła.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na rozprawie sprawy z powództwa Usługowej Spółdzielni Inwalidów "Universum" w W. przeciwko Wydawnictwu Stronnictwa Demokratycznego "Epoka" w W. o zapłatę na skutek zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 25 maja 1983 r.postanowił oddalić zażalenie.Uzasadnienie faktyczneUsługowa Spółdzielnia Inwalidów "Universum" w W. żąda zasądzenia od Wydawnictwa "Epoka" w W. kwoty 812 322 zł z odsetkami z tytułu nie uiszczonej należności za korzystanie ze strefy płatnego, nie strzeżonego parkowania pojazdów mechanicznych.W odpowiedzi na pozew pozwane Wydawnictwo Stronnictwa Demokratycznego "Epoka" wniosło o oddalenie powództwa, a ze względu na to, że roszczenie opiera się na decyzji administracyjnej, o zawieszenie postępowania do czasu "zakończenia środków prawnych przewidzianych w k.p.a.".Postanowieniem z dnia 27.IX.1982 r. Sąd Wojewódzki zawiesił postępowanie w sprawie na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. W zażaleniu na to postanowienie Usługowa Spółdzielnia Inwalidów "Universum" wnosiła o jego uchylenie.Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 17.II.1983 r. uchylił zaskarżone postanowienie. Wobec nasuwających się wątpliwości co do charakteru prawnego pozwanego Wydawnictwa "Epoka" Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 13.XII.1982 r. zwrócił się do tej strony o udzielenie informacji dotyczących jej charakteru prawnego. W piśmie procesowym z dnia 23.XII.1982 r. strona pozwana oświadczyła, że jest "instytucją gospodarczą Stronnictwa Demokratycznego i jest spółką z o.o.". Z "odpisu poświadczonego" z rejestru handlowego wynika między innymi, że Wydawnictwo prowadzi działalność wydawniczą, zakłady graficzne oraz sprzedaż i kolportaż wydawnictw własnych i zleconych.W tym stanie rzeczy - stwierdził Sąd Najwyższy - przy uwzględnieniu tych dokumentów wymagała wyjaśnienia kwestia, czy chodzi o podmiot arbitrażowy w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 października 1975 r. o Państwowym Arbitrażu Gospodarczym (Dz. U. Nr 34, poz. 183). Ponieważ z tym związana kwestia negatywnej przesłanki procesowej jest kwestią procesową o bardziej zasadniczym charakterze, przedwczesne jest rozstrzyganie problemu zasadności zawieszenia postępowania w sprawie ze względu na postępowanie administracyjne.Zaskarżonym obecnie postanowieniem Sąd Wojewódzki oddalił zarzut niedopuszczalności drogi sądowej i wstrzymał się od dalszego rozpoznania sprawy do czasu uprawomocnienia się tego postanowienia. Sąd Wojewódzki wyraził zapatrywanie, że strona pozwana nie jest podmiotem arbitrażowym w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 października 1975 r. o Państwowym Arbitrażu Gospodarczym (Dz. U. Nr 34, poz. 183).Strona pozwana wnosi o zmianę powyższego postanowienia i odrzucenie pozwu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Państwowy Arbitraż Gospodarczy rozpoznaje między innymi spory, w których stronami są podmioty określone w art. 3 ust. 1 ustawy. W niniejszym postępowaniu istotne znaczenie mają punkty 5 i 6 ust. 1 art. 3 tej ustawy.Według pkt 5 ust. 1 art. 3 ustawy o Państwowym Arbitrażu Gospodarczym w grę wchodzą "inne organizacje społeczne prowadzące działalność gospodarczą, którym przepisy przyznają osobowość prawną". Stronnictwo Demokratyczne - jako partia polityczna - nie jest organizacją społeczną prowadzącą działalność gospodarczą. W tym kontekście nie mają zatem istotnego znaczenia występujące w orzecznictwie sądów i arbitrażu gospodarczego rozbieżności w dziedzinie określenia pojęcia działalności gospodarczej. Stronnictwo Demokratyczne jako partia polityczna nie ma osobowości prawnej (OSN z 1949 r., z. 2-3, poz. 57), choć może być pozywana przed sąd. Z tych względów odpada możliwość uznawania Stronnictwa Demokratycznego za podmiot arbitrażowy w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy.Jak wynika z materiału sprawy, a zwłaszcza z rejestru handlowego, "Epoka" - Wydawnictwo Stronnictwa Demokratycznego ma charakter spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i z tej racji ma osobowość prawną. Ta jednak okoliczność nie przesądza o podmiotowości arbitrażowej. Podmiotami bowiem arbitrażowymi są - na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 23 października 1975 r. o Państwowym Arbitrażu Gospodarczym - "spółki, w których Państwo lub jednostki wymienione w pkt 1-5 posiadają udział wynoszący ponad 50% kapitału zakładowego".Z materiału sprawy wynika, że z dwudziestu udziałów spółki dziewiętnaście udziałów ma Stronnictwo Demokratyczne, a jeden udział - Przewodniczący Stronnictwa Demokratycznego. Ponieważ jednak Stronnictwo Demokratyczne nie może być zaliczone ani do kategorii jednostek wymienionych w punktach 1-4 ust. 1 art. 3 wspomnianej ustawy, ani też - o czym już była mowa - do kategorii innych organizacji społecznych prowadzących działalność gospodarczą, którym przepisy przyznają osobowość prawną (pkt 5), spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, jaką jest "Epoka" - Wydawnictwo Stronnictwa Demokratycznego, nie może być uznana za podmiot arbitrażowy na podstawie pkt 6 ust. 1 art. 3 powołanej ustawy.W konsekwencji należy dojść do wniosku, że Stronnictwo Demokratyczne, mające charakter partii politycznej, nie jest podmiotem arbitrażowym w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 października 1975 r. o Państwowym Arbitrażu Gospodarczym (Dz. U. Nr 34, poz. 183). Nie jest również podmiotem arbitrażowym, gdyby mogło być traktowane samodzielnie, "Epoka" - Wydawnictwo Stronnictwa Demokratycznego, mające charakter spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, w którym Stronnictwo Demokratyczne ma dziewiętnaście z dwudziestu udziałów.Z tych względów za trafne należy uznać zaskarżone postanowienie Sądu Wojewódzkiego. Uzasadnia to oddalenie zażalenia jako niesłusznego.