I CZ 108/77
PostanowienieIzba Cywilna1977-12-10
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spór, w którym stroną jest organizacja społeczna prowadząca działalność gospodarczą, podlega właściwości Państwowego Arbitrażu Gospodarczego, jeśli działalność ta nie jest podstawową funkcją statutową organizacji?Ratio decidendi
Państwowy Arbitraż Gospodarczy rozpoznaje spory, w których stronami są organizacje społeczne prowadzące działalność gospodarczą, jeśli działalność ta jest podstawowa, stała i związana z wykonywaniem funkcji statutowych organizacji. Sporadyczna działalność gospodarcza lub działalność uboczna, służąca realizacji celów statutowych, nie podlega właściwości Państwowego Arbitrażu Gospodarczego.Stan faktyczny
Wytwórnia Sprzętu Sportowego "P." wniosła pozew o zapłatę przeciwko Klubowi Sportowemu "B.". Pozwany Klub podniósł zarzut niedopuszczalności drogi sądowej, twierdząc, że spór powinien być rozstrzygnięty przez Państwowy Arbitraż Gospodarczy. Sąd Wojewódzki oddalił ten zarzut, uznając działalność gospodarczą Klubu za uboczną. Klub złożył zażalenie na to postanowienie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanego Klubu Sportowego "B.", utrzymując w mocy postanowienie Sądu Wojewódzkiego o dopuszczalności drogi sądowej.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN W. Bryl. Sędziowie SN: T. Bukowski, Z. Świeboda (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Wytwórni Sprzętu Sportowego "P." w C. przeciwko Klubowi Sportowemu "B." w L. o zapłatę 280.320 zł, na skutek zażalenia pozwanego od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 19 maja 1977 r.postanowiłoddalić zażalenie.Uzasadnienie faktyczneW toku sprawy wniesionej przez Wytwórnię Sprzętu Sportowego "P." w C. pozwany Klub Sportowy "B." w L. podniósł zarzut niedopuszczalności drogi sądowej z powodu - jego zdaniem - właściwości Państwowego Arbitrażu Gospodarczego.Sąd Wojewódzki w Lublinie postanowieniem z dnia 19.V.1977 r. oddalił zarzut niedopuszczalności drogi sądowej z tym uzasadnieniem, że podstawową działalnością pozwanego Klubu Sportowego jest propagowanie i organizowanie wychowania fizycznego i sportu wśród pracowników budownictwa i przemysłu materiałów budowlanych i ich rodzin, zaś działalność gospodarcza, która łączy się z funkcjonowaniem Klubu, jest uboczna i nie mieszcząca się w pojęciu działalności gospodarczej określonej w art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 października 1975 r. o Państwowym Arbitrażu Gospodarczym (Dz. U. Nr 34, poz. 183).Uzasadnienie prawneRozpoznając zażalenie pozwanego Klubu Sportowego, Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:Artykuł 3 ustawy z dnia 23 października 1975 r. określa podmioty, między którymi spory rozstrzyga Państwowy Arbitraż Gospodarczy. Według pkt 5 ust. 1 powołanego artykułu Państwowy Arbitraż Gospodarczy rozpoznaje spory, w których stronami są inne organizacje społeczne prowadzące działalność gospodarczą, którym przepisy przyznają osobowość prawną.W ustawie nie ma wyjaśnienia, o jaką to "działalność gospodarczą" chodzi. Niezbędna zatem jest wykładnia tego pojęcia. Użycie określenia "prowadzące działalność gospodarczą" uzasadnia pogląd, że ma to być działalność podstawowa, stała, a nie sporadyczna dla zaspokojenia jakiejś potrzeby. Ma to być działalność łącząca się z wykonywaniem przez organizację społeczną jej funkcji statutowych.Statut pozwanego Klubu Sportowego do celów i podstawowych zasad Klubu zalicza propagowanie i organizowanie wychowania fizycznego i sportu oraz stwarzanie swym członkom odpowiednich warunków do uprawiania wychowania fizycznego i sportu (§ 6). Dla osiągnięcia tych celów Klub organizuje i prowadzi sekcje sportowe, umożliwia korzystanie ze sprzętu sportowego, urządza zawody sportowe, utrzymuje bibliotekę, zapewnia członkom opiekę lekarską, buduje, wynajmuje i administruje urządzeniami sportowymi, współpracuje z organizacjami młodzieżowymi, prowadzi szkolenia, zapewnia środki i finansuje całą działalność sportowo-organizacyjną i inwestycyjno-remontową (§ 7). Z powyższego wynika zatem, że statut pozwanego Klubu Sportowego nie zakłada w swoich celach i podstawowych zadaniach "prowadzenia działalności gospodarczej". Niektóre statuty np. PTTK wyraźnie przewidują prowadzenie działalności gospodarczej na podstawie odrębnych obowiązujących przepisów (§ 9 pkt 16).Tak więc o tym, czy spory, w których stroną jest organizacja wymieniona w art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o Państwowym Arbitrażu Gospodarczym, rozpoznaje Sąd czy Państwowy Arbitraż Gospodarczy, decydują cele i podstawowe zadania tej organizacji określone w jej statucie.Powyższe stanowisko nie jest sprzeczne z treścią uchwały Sądu Najwyższego z dnia 24.V.1977 r. (PUG 1977, nr 8-9), w której Sąd Najwyższy uznał, że zrzeszenie prywatnych właścicieli domów jest organizacją społeczną podlegającą właściwości Państwowego Arbitrażu Gospodarczego (art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o Państwowym Arbitrażu Gospodarczym).Z tych przyczyn zażalenie podlega oddaleniu (art. 387, art. 397 § 2 k.p.c.).
Powiązane orzeczenia
- IV CZ 131/80 1980-10-14Czy spór cywilny dotyczący działalności gospodarczej prowadzonej przez związek zawodowy należy do właściwości państwowego arbitrażu gospodarczego, czy też drogi sądowej?
- I CZ 80/64 1965-01-06Czy organizacja społeczna, prowadząca działalność gospodarczą na podstawie zezwolenia Ministra Finansów, jest podmiotem podlegającym państwowemu arbitrażowi gospodarczemu w rozumieniu art. 11 pkt 4 k.p.c. w zakresie tej…
- III CZP 46/84 1987-10-14Czy spory, w których chociażby jedną ze stron jest społeczno-zawodowa organizacja rolników, rozpoznaje Państwowy Arbitraż Gospodarczy, czy też sądy powszechne?
- III CZP 81/79 1981-07-28Czy Socjalistyczny Związek Studentów Polskich, prowadzący działalność gospodarczą w zakresie określonym w zezwoleniu Ministra Finansów, podlega właściwości Państwowego Arbitrażu Gospodarczego w sporach majątkowych?
- IV CR 486/86 1987-12-02Czy spór pomiędzy państwową jednostką organizacyjną a spółdzielnią rzemieślniczą podlega właściwości Państwowego Arbitrażu Gospodarczego, a nie drodze sądowej?
Powołane przepisy
art. 3 ust. 1art. 387art. 397 § 2 KPC§ 6§ 7§ 9 pkt 16§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.