IV CZ 131/80
PostanowienieIzba Cywilna1980-10-14
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spór cywilny dotyczący działalności gospodarczej prowadzonej przez związek zawodowy należy do właściwości państwowego arbitrażu gospodarczego, czy też drogi sądowej?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchylił postanowienie o odrzuceniu pozwu, uznając, że spory cywilne dotyczące działalności gospodarczej prowadzonej przez związki zawodowe nie należą do właściwości państwowego arbitrażu gospodarczego. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o państwowym arbitrażu gospodarczym, arbitraż ten nie rozpoznaje sporów, w których chociażby jedna ze stron jest organizacją związków zawodowych, co należy rozumieć dosłownie, bez wyjątków.Stan faktyczny
Powódka, Wojewódzka Spółdzielnia Spożywców, wniosła pozew o zapłatę przeciwko Związkowi Zawodowemu Pracowników Kultury i Sztuki. Sąd Wojewódzki odrzucił pozew, uznając, że spór wynikający z działalności gospodarczej pozwanego związku wyłączony jest z drogi sądowej na rzecz arbitrażu gospodarczego. Powódka wniosła zażalenie na to postanowienie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Wojewódzkiego.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN F. Wesely (sprawozdawca). Sędziowie SN: S. Rudnicki, A. Wielgus.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Wojewódzkiej Spółdzielni Spożywców "Społem" w Z. przeciwko Związkowi Zawodowemu Pracowników Kultury i Sztuki w Ł. o 327.679 zł na skutek zażalenia powódki na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 19 czerwca 1980 r.uchylił zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki odrzucił pozew wniesiony przez Wojewódzką Spółdzielnię Spożywców "Społem" przeciwko Okręgowej Radzie Zakładowej Związku Zawodowego Pracowników Kultury i Sztuki, z tym uzasadnieniem, że przedmiotem sporu jest roszczenie powstałe w wyniku działalności gospodarczej pozwanego Związku, a skoro strona powodowa jest jednostką gospodarki uspołecznionej, sprawa jest wyłączona z drogi sądowej na podstawie art. 2 k.p.c. Strona pozwana bowiem, będąc organizacją społeczna, prowadzi działalność gospodarczą i dlatego należy ją uważać również za podmiot arbitrażu gospodarczego.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek zażalenia powoda, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Kwestia, czy strona pozwana jako organizacja społeczna prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o państwowym arbitrażu gospodarczym (Dz. U. z 1975 r. Nr 34, poz. 183) jest dla oceny istnienia drogi sądowej o tyle nieistotna, że strona pozwana jest szczególną organizacją społeczną, a mianowicie organizacją związków zawodowych, i dlatego ma do niej zastosowanie art. 3 ust. 2 powołanej ustawy, wedle którego państwowy arbitraż gospodarczy nie rozpoznaje sporów, w których chociażby jedna ze stron jest organizacją związków zawodowych. Przepis ten należy rozumieć zgodnie z jego literalnym brzmieniem nie przewidującym żadnych wyjątków w ten sposób, że wszystkie spory cywilne dotyczące działalności gospodarczej prowadzonej przez taki związek, nie należą do arbitrażu gospodarczego.Wynika to przede wszystkim z tego, że unormowanie dotyczące organizacji związku zawodowego zostało umieszczone w wymienionej ustawie po unormowaniu dotyczącym objęcia arbitrażem gospodarczym działalności gospodarczej organizacji społecznych i dlatego jest ono wyłączeniem z zakresu działania unormowania z art. 3 ust. 1 ustawy organizacji społecznych, będących organizacjami związków zawodowych.Dlatego z mocy art. 397 w związku z art. 388 § 1 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- I CZ 108/77 1977-12-10Czy spór, w którym stroną jest organizacja społeczna prowadząca działalność gospodarczą, podlega właściwości Państwowego Arbitrażu Gospodarczego, jeśli działalność ta nie jest podstawową funkcją statutową organizacji?
- III CRN 224/77 1977-09-28Czy sąd rejonowy może przekazać sprawę cywilną do rozpoznania organowi arbitrażowemu, jeśli droga sądowa nie jest niedopuszczalna?
- C 532/52 1952-04-06Czy sąd powszechny jest właściwy do rozpoznania sporu o charakterze majątkowym pomiędzy Zakładem Ubezpieczeń Społecznych a Przedsiębiorstwem Państwowym "Państwowa Komunikacja Samochodowa", nawet jeśli w sprawie występuje…
- III CRN 156/73 1973-08-10Czy spór o prawa niemajątkowe, nawet jeśli jest połączony z roszczeniami majątkowymi, podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny, czy też przez państwowy arbitraż gospodarczy, gdy strony są przedsiębiorstwami państwowymi?
- I CZ 89/84 1985-10-04Czy sąd może zawiesić postępowanie cywilne na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. z powodu toczącego się postępowania w sprawie o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami przed państwowym arbitrażem gospodarczym,…
Powołane przepisy
art. 2 KPCart. 3 ust. 1art. 3 ust. 2art. 397art. 388 § 1 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.