II CR 120/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia B. Łubkowski. Sędziowie: F. Błahuta, J. Ignatowicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Błażeja G. o stwierdzenie praw do spadku po Anieli G., na skutek rewizji wnioskodawcy Błażeja G. oraz uczestnika Władysława G. od postanowienia Sądu Powiatowego w Gorlicach z dnia 26 czerwca 1964 r.,zaskarżone postanowienie w części orzekającej o stwierdzeniu praw do spadku do pozostawionego przez spadkodawcę gospodarstwa rolnego uchylił i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Gorlicach do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z dnia 25 marca 1965 r. Sąd Powiatowy w Gorlicach stwierdził, że gospodarstwo rolne pozostałe po Anieli G. dziedziczą jej dwie córki, uznał natomiast, że prawa spadkowe do tego gospodarstwa nie przysługują synowi spadkodawczyni Władysławowi G. oraz jej mężowi Błażejowi G., którzy od wielu lat pracują jako robotnicy.Rozpoznając rewizję od powyższego postanowienia Władysława G. i Błażeja G., Sąd Wojewódzki w Rzeszowie przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia następujące pytanie prawne:"Czy mąż spadkodawczyni zmarłej dnia 14 marca 1964 r., który do maja 1963 r. pracował jako robotnik w kopalnictwie naftowym, a od maja 1963 r. pozostaje na rencie starczej, i który pracował w spadkowym gospodarstwie rolnym bezpośrednio przed otwarciem spadku więcej niż rok - dziedziczy gospodarstwo rolne?"Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy przejął sprawę do rozpoznania i zważył, co następuje:W uzasadnieniu swego postanowienia Sąd Powiatowy powołał się na przepis art. 1059 § 1 pkt 3 k.c., jednakże uczynił to ogólnikowo nie analizując, czy co do obydwu skarżących zostały spełnione przesłanki przewidziane w tym przepisie. W szczególności Sąd Powiatowy nie wziął zupełnie pod uwagę ich twierdzeń (częściowo zresztą ustalonych w zaskarżonym postanowieniu), że Władysław G. prowadzi własne gospodarstwo rolne, Błażej G. zaś pracował stale, aż do chwili śmierci spadkodawczyni w gospodarstwie przez nią pozostawionym. Jeżeli tak było, to obydwaj skarżący dziedziczą gospodarstwo spadkowe: pierwszy z mocy art.1059 § 1 pkt 3, a drugi z mocy art. 1060 § 1 w związku z art. 1059 § 1 pkt 3 k.c.Sąd Powiatowy najpewniej uznał (chociaż wyraźnie tego nie napisał), że obydwaj skarżący są wyłączeni od spadkobrania gospodarstwa rolnego z tego przyczyny, że pracowali poza tym jako robotnicy. Taki pogląd nie jest uzasadniony, w świetle bowiem wymienionych przepisów fakt, że spadkobierca odpowiadający przewidzianym w nich przesłankom pracuje ponadto poza rolnictwem, nie pozbawia go prawa dziedziczenia gospodarstwa rolnego. Inaczej jest tylko wtedy, gdy chodzi o spadkobierców, którzy jako na przesłankę dziedziczenia gospodarstwa rolnego powołują się na swą trwałą niezdolność do pracy (art. 1059 § 1 pkt 5 k.c.) lub na nieprzerwaną pracę w ciągu ostatniego roku przed otwarciem spadku w gospodarstwie spadkowym (art. 1059 § 1 pkt 1 k.c.), ale tylko dlatego, że co do tych spadkobierców tak wyraźnie stanowi § 14 i 13 rozporządzenia wykonawczego z dnia 20 listopada 1964 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 304). Z tych samych przyczyn bez znaczenia dla prawa dziedziczenia przez Błażeja G. gospodarstwa rolnego, pozostawionego przez jego żonę, jest fakt, że pobiera on rentę starczą.Z zasad powyższych, skoro prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy wymaga dokonania dodatkowych ustaleń faktycznych, postanowienie Sądu Powiatowego należało w zaskarżonej części uchylić i sprawę z mocy art. 384 k.p.c. przekazać w tym zakresie temu Sądowi do ponownego rozpoznania.