VI KO 57/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes SN F. Wróblewski (wz. Pierwszego Prezesa S.N.). Prezes SN płk K. Jankowski.Sędziowie: płk M. Bieniaszewski, E. Binkiewicz, M. Bogusławski, M. Budzianowski, Z. Chełmicki, K. Czajkowski, S. Dąbrowski, W. Dąbrowski, płk J. Drohomirecki, płk Z. Furtak, T. Gdowski, K. Grzebuła, F. Karolus, S. Kotowski, F. Korzeń, płk Z. Krasuski, T. Krokosz, płk A. Kruszka, R. Kryże (sprawozdawca), P. Ławacz, J. Majewski, T. Majewski, płk K. Mioduski (sprawozdawca), W. Ostrowski, M. Paluch, płk A. Porzecki, A. Pyszkowski, płk J. Radwański, płk R. Różański, K. Wagner, płk W. Winawer, J. Zembaty.Prokurator Generalnej Prokuratury PRL: A. Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy w składzie połączonych Izb Karnej i Wojskowej, po rozpoznaniu na posiedzeniach w dniach 8 maja 1964 r., 12 czerwca 1964 r. i 26 czerwca 1964 r. przedstawionego przez Izbę Karną postanowieniem z dnia 17 stycznia 1964 r. wniosku Prokuratora Generalnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, złożonego w trybie art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54) o podjęcie uchwały wyjaśniającej:"Czy zagarnięcie broni i następne jej przechowywanie przez sprawcę stanowi dwa przestępstwa, podlegające traktowaniu stosownie do norm art. 31-35 k.k., czy też jedno przestępstwo, podlegające kwalifikacji prawnej wedle zasady wyrażonej w art. 36 k.k. (lub art. 32 k.k.W.P.)?"po wysłuchaniu wniosku prokuratora,na podstawie art. 31 cytowanej ustawy o Sądzie Najwyższym uchwalił jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Zabór broni palnej w celu przywłaszczenia i jej następne przechowywanie stanowią dwa samoistne przestępstwa. Kradzież polega na zabraniu cudzej rzeczy w celu przywłaszczenia, tj. na przeniesieniu władztwa nad tą rzeczą z dotychczasowego posiadacza na sprawcę. Z chwilą kiedy rzecz znajduje się w posiadaniu sprawcy, kradzież jest dokonana. Kradzież jest przestępstwem jednorazowym zakończonym z chwilą zagarnięcia. Użycie w art. 257 k.k. zwrotu "w celu przywłaszczenia", a nie sformułowania "kto zabiera i przywłaszcza", tłumaczyć należy tym, że ustawa już sam ukończony akt zaboru mienia uważa za dokonanie kradzieży; w przeciwnym razie do dokonania byłby potrzebny jeszcze akt przywłaszczenia. Ustawa każe karać za dokonanie już z chwilą ukończenia zaboru.Istota przestępstwa z art. 4 m.k.k. polega na wyrabianiu, gromadzeniu lub przechowywaniu bez zezwolenia broni palnej, amunicji i innych materiałów mogących sprowadzić niebezpieczeństwo powszechne. Zabór w celu przywłaszczenia jest dokonany z chwilą zagarnięcia, przechowywanie zaś broni palnej i innych przedmiotów, o których mowa w art. 4 m.k.k., jest przestępstwem trwałym i rozpoczyna się z chwilą ukończenia zaboru tych przedmiotów bądź też z chwilą wejścia w ich posiadanie w inny sposób, nawet nieprzestępny.2. Przedmiotem ochrony, o którym mowa w art. 257, 262, 258, 259 k.k. oraz w art. 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), jest mienie indywidualne lub społeczne, przedmiotem zaś ochrony art. 4 m.k.k. - jest bezpieczeństwo publiczne. Argumentem przemawiającym za samoistnością czynów jest zatem nie tylko odrębność czasowa zachowania się sprawcy, lecz przede wszystkim to, że stanowią one zamach na inne dobra prawne.3. Kradzież broni nie jest konieczną przesłanką jej nielegalnego przechowywania, można bowiem nielegalnie przechowywać nie tylko broń uzyskaną w drodze zaboru, lecz np. znalezioną broń lub taką broń, na przechowanie której wygasło zezwolenie. Przestępny zabór broni nie musi też prowadzić do przechowywania jej bez zezwolenia: np. sprawca po dokonaniu zaboru natychmiast wyzbywa się broni.4. To, że zabór broni i następne jej nielegalne przechowywanie stanowią dwa odrębne czyny, nie przesądza jeszcze, że zachodzą tu dwa odrębne przestępstwa. Prawo karne zna bowiem sytuacje, w których mimo wielości czynów mamy do czynienia z jednym przestępstwem. Sytuacje takie zachodzą w szczególności przy konstrukcji współukaranego czynu poprzedniego lub współukaranego czynu następnego, które to konstrukcje według pewnych poglądów wyrażonych w piśmiennictwie mogłyby uzasadniać tezę o jedności przestępstwa zaboru broni i następnego nielegalnego jej przechowywania.Przez współukarane czyny uprzednie lub następne rozumie się zazwyczaj w teorii takie działania poprzedzające główny czyn przestępny lub po nim następujące, które, oceniane z osobna, mogłyby być uznane za odrębne przestępstwa, jednakże przy całościowej ocenie zdarzenia uznać je należy za skwitowane przez wymierzenie kary za przestępstwo główne.Przy współukaranym czynie uprzednim chodzi w większości wypadków o sytuacje, w których pewne przygotowawcze działanie sprawcy godzi w to samo w istocie dobro prawne, w jakie godzi czyn główny. Mówiąc o współukaranym czynie następnym, mamy na myśli wypadki, w których sprawca czynu głównego ponownie atakuje dobro naruszone przez czyn główny w sposób wyczerpujący znamiona odrębnego przestępstwa.Opisanych wyżej konstrukcji prawnych ("czyny współukarane") nie należy jednak rozszerzać na wypadki, w których odrębne przedmiotowe działania sprawcy, każde o znacznym stopniu społecznego niebezpieczeństwa, godzą w różne dobra prawne. Konstrukcje te prowadzą z konieczności do jednolitej oceny odrębnych czynów w myśl zasady przewidzianej w art. 36 k.k., który to przepis odnosi się przecież do wypadku, gdy jeden czyn podpada pod kilka przepisów ustawy.Przytoczone wyżej względy przemawiają przeciwko przyjęciu konstrukcji jedności przestępstwa (art. 36 k.k.), a za utrzymaniem ustalonej praktyki, według której zabór broni i jej następne nielegalne przechowywanie stanowią dwa odrębne przestępstwa w zbiegu realnym (art. 31-34).5. Zauważyć wypada, że Sąd Najwyższy rozstrzygnął zagadnienie będące przedmiotem pytania w zasadzie w sposób jednolity [por. orzecz. z dnia 29 listopada 1957 r. IV K 970/57 (OSPiKA z 1959 r. poz. 16, str. 46) i inne nie opublikowane: II K 691/57, III K 739/57, I K 749/55, I K 959/55, I K 123/56, IV K 309/58, III K 679/57, IV K 996/59, IV K 903/57, IV K 1062/58, IV K 936/59, V K 1481/59, III K 638/61, II K 600/61] przyjmując, że w okolicznościach przedstawionych w pytaniu sprawca popełnia dwa odrębne czyny i samoistne przestępstwa.6. Te same argumenty przemawiają za uznaniem zaboru broni przewidzianego w art. 163 k.k.W.P., połączonego z następnym jej nielegalnym przechowywaniem przez sprawcę zaboru, za dwa odrębne przestępstwa. Dlatego połączone Izby nie podzielają poglądu wyrażonego w uchwale Najwyższego Sądu Wojskowego z dnia 1 lutego 1961 r. Zg. Og. 16/60 (OSPiKA z 1961 r. poz. 296), jakoby zabór broni przez żołnierza z magazynu wojskowego i następne nielegalne jej przechowywanie przez sprawcę stanowiły jedno przestępstwo z art. 163 k.k.W.P.